دوره 13، شماره 2 - ( 3-1404 )
جلد 13 شماره 2 صفحات 102-87 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Ghaffari F, poordehghan H, Shieh E, Nasr S H, Khakzand M. (2025). Semantic Analysis of Sacred Space and Spiritual Space in the Muslim Home from the Perspective of Islam. JRIA. 13(2), 87-102. doi:10.61882/jria.13.2.5
URL: http://jria.iust.ac.ir/article-1-1787-fa.html
URL: http://jria.iust.ac.ir/article-1-1787-fa.html
غفاری فرنوش، پوردهقان حافظه، شیعه اسماعیل، نصر سید حسین، خاکزند مهدی.(1404). تحلیل معنایی فضای مقدس و فضای معنوی در خانه مسلمانان از منظر اسلام پژوهشهاي معماري اسلامي 13 (2) :102-87 10.61882/jria.13.2.5
فرنوش غفاری1 
، حافظه پوردهقان1 ، اسماعیل شیعه2 ، سید حسین نصر3 ، مهدی خاکزند*4
، حافظه پوردهقان1 ، اسماعیل شیعه2 ، سید حسین نصر3 ، مهدی خاکزند*4
1- گروه معماری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران.
2- گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران.
3- گروه مطالعات اسلامی، دانشگاه جرج واشنگتن، امریکا.
4- گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران.
2- گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران.
3- گروه مطالعات اسلامی، دانشگاه جرج واشنگتن، امریکا.
4- گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران.
چکیده: (2070 مشاهده)
مفهوم تقدس فراتر از مفهوم مقدساتی است که به رسمیت شناخته شدهاند. بسیاری از فضاهای مقدس، صرفاً برای عبادت مورد استفاده قرار نمیگیرند، از اینرو نیاز به درک تنوع در فضاهای مقدس، از جمله از نظر نحوه استفاده از آنها وجود دارد. از دیدگاه بسیاری از ادیان و آیینهای سنتی از جمله اسلام هیچ تفاوت ذاتی در محیط برساخته از جهت امر قدسی و غیر قدسی وجود ندارد؛ بدین سبب خانه میتواند مفهومی باشد که به مانند فضایی مقدس عمل کند. از سویی تمرکز مشترک فضای مقدس و فضای معنوی بر امر متعالی سبب گردیده، در برخی از مفاهیم ادبی این دو عبارت در کنار یا به جای یکدیگر به کار روند. این در حالی است که فضای مقدس و فضای معنوی شامل برخی مفاهیم متمایز از یکدیگر میباشند که این امر ما را ملزم میدارد در درک مفهوم تقدس در فضای خانه، جایگاه معنایی هر یک از این دو عبارت و نسبت میان آنها مورد بررسی قرار گیرد. از اینرو، در این مقاله برای روشن شدن مفهوم «فضای مقدس» در خانههای مسلمانان به دو مسئله پرداخته میشود. اول آنکه، اگرچه از منظر اسلام فضای مقدس مفهومی است که تنها متعلق به اماکن مذهبی نمیباشد اما، چه تفاوتیهایی میتواند در مفهوم فضای مقدس در اماکن مقدس مذهبی با مفهوم فضای مقدس در خانه وجود داشته باشد؟ و دوم هر چند «فضای مقدس» و «فضای معنوی» دو عبارتی است که مکمل یکدیگرند اما دارای مفاهیمی متمایز میباشند، لذا این سوال مطرح است که، چه نسبت مفهومی میان فضای مقدس و فضای معنوی در خانههای مسلمانان برقرار است؟ این مقاله دارای رویکردی کیفی و بر پایه روش تفسیری-تاریخی میباشد. دادهها مبتنی بر مستندات، بحثهای تقسیری و مصداقی و فیشبرداری، گردآوری و با استفاده از استدلال استقرایی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتهاند. همچنین شواهدی در ارتباط با موضوع، مورد بررسی قرار گرفته و پس از تفسیر، نتایج تفسیرها استدلال، و در نهایت خروجی مشخصی ارائه میشود. نتایج این مقاله نشان میدهد فضای مقدس در خانه و اماکن مقدس مذهبی از مفاهیم و قوانین متفاوتی پیروی میکنند که بخشی از این تفاوتها در «ثابت و مشروط بودن فضای مقدس»، «نسبت میان فضای مقدس و رفتار»، و «نسبت میان فضای مقدس و فضای معنوی» قابل مشاهده است. از سویی فضای مقدس و فضای معنوی در خانه دارای نوعی رابطه علّی با یکدیگر میباشند، که در این رابطه فضای معنوی پیش زمینه فضای مقدس و فضای مقدس معلول رفتاری است که در نتیجه معنویت درون فردی تجلی مییابد.
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
جايگاه حکمت نظری و عملی اسلام در معماری و شهرسازی
دریافت: 1403/8/28 | پذیرش: 1403/12/15 | انتشار: 1404/3/19
دریافت: 1403/8/28 | پذیرش: 1403/12/15 | انتشار: 1404/3/19
فهرست منابع
1. 1. ازگلی، محمد. 1391. درآمدی بر گونهشناسی و تعریف تعالی منابع انسانی در برخی از مکتبهای بشری. پژوهشهای مدیریت منابع انسانی 4 (2): 151- 181.
2. 2. پورمند، حسن علی، و فاطمه طباطبایی. 1394. الگوی پنهان حاکم بر نظام استقرار فضایی در مسکن ایرانی- اسلامی (بررسی موردی خانه رسولیان یزد). پژوهشهای معماری اسلامی 3 (4): 3-17.
3. 3. حمزهنژاد، مهدی، و مینا دشتی. 1395. بررسی خانههای سنتی ایرانی از منظر پدیدارشناسان و سنتگرایان معنوی. نقش جهان 6 (2): 24-35.
4. 4. حمیدیه، بهزاد. 1396. نسبت مفهومی معنویت و دین. پژوهشنامه ادیان 11 (22): 79- 106.
5. 5. خدادادی، حسین، غلامحسین خدری، افلاطون صادقی، و مهین رضایی. 1401. عینیت امر متعالی بر پایه دو مولفه نیاز درونی و تجربه بیرونی در اندیشه نورمن گیسلر. پژوهشنامه فلسفه دین 20 (2): 1- 22.
6. 6. طریحی، فخرالدینبنمحمد. 1375. مجمع البحرین، جلد 4. تهران: مرتضوی.
7. 7. گیسلر، نورمن. ال. 1391. فلسفه دین. ترجمهی حمیدرضا آیتاللهی. تهران: انتشارات فرهنگ و اندیشه اسلامی.
8. 8. نصر، سید حسین. 1386. اسلام سنتی در دنیای متجدد. ترجمه محمد صالحی. تهران: دفتر پژوهش و نشر سهروردی.
9. 9. نصر، سید حسین. 1389. هنر و معنویت اسلامی. ترجمهی وحید قاسمیان. تهران: حکمت.
10. 1. Ammerman, N. T. 2007. Everyday Religion: Observing Modern Religious Lives. Oxford: Oxford Scholarship Online. [DOI:10.1093/acprof:oso/9780195305418.001.0001]
11. 2. Ammerman, N. T. 2014. Spiritual but Not Religious? Beyond Binary Choices in the Study of Religion. Journal for the Scientific Study of Religion 52 (2): 258-278. [DOI:10.1111/jssr.12024]
12. 3. Bhardwaj, S. M. 1973. Hindu Places of Pilgrimage in India: A Study in Cultural Geography. Berkeley: University of California Press.
13. 4. Binte Abdullah Sani, H. 2015. Corporeal Poetics of Sacred Space: An Ethnography of Jum'ah in a Chapel. Space & Culture (18): 298-310. [DOI:10.1177/1206331215579750]
14. 5. Burckhardt, T. 1987. A Living Islamic City: Fez and Its Preservation. London: Islamic Texts Society.
15. 6. Chidester, D. and Linenthal, E. T. 1995. American Sacred Space. Bloomington: Indiana University Press. [DOI:10.2979/1093.0]
16. 7. Chiranthanut, C. 2020. Inherent Wisdoms and the Roles of Sacred Spaces in Spatial Organization of Vernacular Houses. Paper Presented at HERITAGE2020 (3DPast | RISK-Terra) International Conference, Valencia, Spain, 9-12. [DOI:10.5194/isprs-archives-XLIV-M-1-2020-19-2020]
17. 8. Dündar, M. 2012. Concept of 'Sacred Space' in Traditional Turkish Architecture. Paper Presented at the 2nd International Conference on Archi-Cultural Translations through the Silk Road, Mukogawa Women's University. Nishinomiya. Japan.
18. 9. Durkheim, É. 1912. The Elementary Forms of Religious Life. Glencoe, IL: The Free Press.
19. 10. El Guindi, F. 1999. Veil: Modesty, Privacy and Resistance. London: Bloomsbury Academic. [DOI:10.2752/9781847888969]
20. 11. Eliade, M. 1958. Yoga: Immortality and Freedom. Princeton, NJ: Princeton University Press.
21. 12. Eliade, M. 1959. The Sacred and the Profane: The Nature of Religion. New York: Harcourt, Brace & World.
22. 13. Geisler, N. L. 2012. Philosophy of Religion. Grand Rapids. MI: Baker Academic.
23. 14. Geisler, N. L. 2012. Philosophy of Religion. Translated by Hamidreza Ayatollahi. Tehran: Islamic Culture and Thought Publications.
24. 15. Gross, Z. 2006. Spirituality, Contemporary Approaches to Defining. In Encyclopedia of Religious and Spiritual Development. Edited by Elizabeth M. Dowling and W. George Scarlett, 315-317. London: Sage Publications.
25. 16. Hakim, B. S. 1986. Arabic-Islamic Cities: Building and Planning Principles. London: KPI.
26. 17. Hamidieh, B. 2017. A Probe about the Nuances between Spirituality and Religion. Journal of Religious Studies 22(11): 79-106.
27. 18. Hamzenejad, M, and M. Dashti. 2016. Iranian Traditional Houses from the Perspective of Phenomenologists and Moral Traditionalists. Naqshejahan 6 (2): 24-35.
28. 19. Hassner, R. E. 2009. War on Sacred Grounds. Ithaca, NY: Cornell University Press.
29. 20. Heelas, P. 2005. The Spiritual Revolution: Why Religion is Giving Way to Spirituality. Oxford: Blackwell Publishing.
30. 21. Hill, P. C., et al. 2000. Conceptualizing Religion and Spirituality: Points of Commonality, Points of Departure. Journal for the Theory of Social Behavior 30 (1): 51-77. [DOI:10.1111/1468-5914.00119]
31. 22. Johnson, L. 2019. The Role of Rituals in Islamic Spirituality. Islamic Culture Journal.
32. 23. Jones, L. 2020. Organized Religion and Individual Spirituality: A Study of Dichotomy. International Journal of Religious Studies 34 (2).
33. 24. Jung, C. G. 1964. Man, and His Symbols. New York: Doubleday.
34. 25. Khodadadi, H., G. Khedri, A. Sadeghi, and M. Rezaei. 2021. The Objectivity of the "Transcendent" Based on the Two Components of "Inner Need" and "External Experience" in the Thought of Norman L. Geisler, Philosophy of Religion Research 20 (2): 1-22.
35. 26. Knott, K. 2005. The Location of Religion: A Spatial Analysis. Sheffield: Equinox.
36. 27. Kong, L. 2001. Mapping 'New' Geographies of Religion: Politics and Poetics in Modernity. Progress in Human Geography 25 (2). [DOI:10.1191/030913201678580485]
37. 28. Koppman, P. 2008. Excellence: What Is It? Whose Job Is It? IRA, ARF Cosponsored Session. Yearbook of the American Reading Forum.
38. 29. Lamont, M., and V. Molnár. 2002. The Study of Boundaries in the Social Sciences. Annual Review of Sociology 28 (1): 167-195. [DOI:10.1146/annurev.soc.28.110601.141107]
39. 30. Lewis, E. 2004. Posture as a Metaphor for Biblical Spirituality. In The Destructive Power of Religion: Violence in Judaism, Christianity and Islam. Edited by J. Ellens, vol. 4, 213-226. Westport, CT: Greenwood Press.
40. 31. Maslow, A. H. 1964. Religions, Values, and Peak Experiences. Columbus, OH: Ohio State University Press.
41. 32. Mazumdar, S., and Mazumdar, S. 1993. Sacred Space and Place Attachment. Environmental Psychology 13(3): 231-242. [DOI:10.1016/S0272-4944(05)80175-6]
42. 33. Mohd Amin, W. M. A., M. Ahmad, and A. Abdul Rahim. 2018. Islamic Spirituality and Its Impact on Life as a Muslim. AL-ITQAN: Journal of Islamic Sciences and Comparative Studies 2 (1): 63-78.
43. 34. Nasr, S. H. 2007. Traditional Islam in the Modern World. London: Kegan Paul International.
44. 35. Nasr, S. H. 2010. Islamic Art and Spirituality. Cambridge: Islamic Texts Society
45. 36. Nelson, James M. 2009. Psychology, Religion and Spirituality. New York: Springer. [DOI:10.1007/978-0-387-87573-6]
46. 37. Omer, Spahic. 2009. Some Lessons from the Holy Qur'an on Housing. Al-Shajarah 14 (1).
47. 38. Ozgholi, M. 2012. An Introduction to the Typology and Definition of Human Resource Excellence in Some Humanistic Schools. Journal of Research in Human Resources Management 4 (2): 151-181.
48. 39. Petersen, A. 2002. Dictionary of Islamic Architecture. London: Routledge. [DOI:10.4324/9780203203873]
49. 40. Pourmand, H., and F. Tabatabaei Malazi. 2016. The Latent Pattern of Spatial Arrangement in Iranian-Islamic Houses (Case study of Rasoulian House, Yazd). Journal of Researches in Islamic Architecture 3(4): 3- 17.
50. 41. Roehlkepartain, E., P. Benson, P. King, and L. Wagener. 2006. Spiritual Development in Childhood and Adolescence: Moving to the Scientific Mainstream. In The Handbook of Spiritual Development in Childhood and Adolescence. Edited by E. Roehlkepartain, P. King, L. Wagener, and P. Benson, 35-47. Thousand Oaks, CA: Sage. [DOI:10.4135/9781412976657]
51. 42. Roof, W. C. 1999. Spiritual Marketplace: Baby Boomers and the Remaking of American Religion. Princeton, NJ: Princeton University Press.
52. 43. Schneiders, S. M. 1998. The Study of Christian Spirituality: Contours and Dynamics of a Discipline. Christian Spirituality Bulletin 6 (1).
53. 44. Selengut, C. 1996. Sacred Fury: Understanding Religious Violence. Lanham, MD: Rowman Altamira.
54. 45. Sheldrake, P. 2007. A Brief History of Spirituality. Malden, MA: Wiley-Blackwell.
55. 46. Silberman, I. 2005. Religion as a Cultural System: The Interplay between Religion and Society. Anthropological Quarterly 78 (2): 1- 19.
56. 47. Siwi, H., 2020. Preserving Social Sustainability through the Demarcation of Sacred Spaces in Muslim Homes. pp. 133-143. [DOI:10.14716/ijtech.v11i1.3764]
57. 48. Smith, J., and R. Roeser. 2019. Spirituality, Religion, and Positive Youth Development. Adolescent Research Review 4 (1).
58. 49. Takahashi, M., and S. Ide. 2003. Implicit Theories of Spirituality across Three Generations: A Crosscultural Comparison in the U.S. and Japan. Journal of Religious Gerontology 15 (4). [DOI:10.1300/J078v15n04_03]
59. 50. Tarehi, F. 1996. Majma' al-Bahrain, Vol. 4. Tehran: Mortezaei.
60. 51. Tessler, M. 2009. A History of the Israeli-Palestinian Conflict. Bloomington, IN: Indiana University Press. [DOI:10.2307/j.ctt1d10hf6]
61. 52. Thielmann, J. 2012. Competing Space, Contested Places: Muslim Struggles for Place, Space, and Recognition at a German University. In Prayer in the City: The Making of Muslim Sacred Places and Urban Life. Edited by P. A. Despalt and D. E. Schulz, 213-227. London: Transaction. [DOI:10.1515/transcript.9783839419458.171]
62. 53. Tillich, P. 1951. Systematic Theology, Vol. 1. Chicago: University of Chicago Press.
63. 54. Tuan, Y.-F. 1976. Space and Place: The Perspective of Experience. Minneapolis: University of Minnesota Press.
64. 55. Turner, V. 1969. The Ritual Process: Structure and Anti-Structure. London: Aldine Transaction.
65. 56. V cf- Mazumdar, S., and S. Mazumdar. 2004. Religion and Place Attachment: A Study of Sacred Places. Journal of Environmental Psychology 24 (3): 385-397. [DOI:10.1016/j.jenvp.2004.08.005]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
Journal of Researches in Islamic Architecture is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
