1399 8 2 27 180

واکاوی تباین و توافق صور خیال در الگوی خیال‌انگیزی دو بنای قدسی (نمونه موردی: دو بنای مجاور آرامگاه شیخ عبدالصمد و مسجد جامع نطنز) Embodiment of Contradiction and Unison of Imaginary Ideas in Two Adjacent Sacred Buildings (Grand Mosque & Shrine of Sheykh Abdul Samad in Natanz) 1 1 فهم تبلور صور خیال و جنبه‌های شاعرانه و خیال‌انگیز آثار معماری ایران در بستر ایمانی و عرفانی ساکنان حق‌جوی این سرزمین، یکی از مهم‌ترین مداخل به ادراک ماهیت معماری گذشته ایران است. در این پژوهش، نخست با پرسش از مفهوم خیال و صور خیالین، بر اساس مبانی فلسفی پساساختارگرایی و رویکرد کیفی به تحقیق، با بهره‌گیری از طرح تحقیق‌های تحلیل گفتمان در مرحله مطالعه مبانی نظری و مرور ادبیات موضوع از راه گردآوری داده‌های کتابخانه‌ای و سپس مبتنی بر طرح تحقیق توصیفی–تحلیلی و با بازدید از مجموعه، به تبیین نمونه موردمطالعه پرداخته شده است. در مرحله تحلیل یافته‌ها، از روش استدلال منطقی بهره برده شده است. استدلال مبتنی بر دو قضیه تجربی، یکی معطوف به مکانیت خیالین موقعیت هر دو بنا و نسبت آن دو با زمان  و دیگری معطوف به تبلور ساحات خیال مادی در کالبد دو بنا؛ یک قضیه تحلیلی معطوف به اطوار هندسه و استعاره‌های نور و یک قضیه متافیزیکی معطوف به تباین خیال‌انگیزی گنبد در دو بنا است. در مرحله اشاعه و تشریح نتایج بحث، از طرح تحقیق پدیدارشناسی بهره گرفته شده است. نتایج تحلیل‌ها نشان می‌دهد که دو بنایی که مبتنی بر مفهوم نظمی ازلی-ابدی در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند، ضمن ساخت کلیتی یکپارچه و جاودانه، مظهر اسفار اربعه عرفانی‌اند. مسجد مظهر اسفار رو به تاریکی و آرامگاه، مظهر اسفار رو به نور است. یکی با حالتی پرهیزگارانه و زاهدانه در دل زمین فرو رفته و با ظهوری کم رنگ در شهر و درونگرایی، و تزئینات کم، هیچ تظاهر بیرونی ندارد. اما  دیگری تظاهری برونگرایانه و خیال‌انگیز داشته و با گنبد و سردر رنگین و تزئینات منحصر به فرد، حرکت از کثرت به وحدت را به نمایش گذاشته است. در نتیجه‌گیری بحث از چهار جنبه نسبت زمین و آسمان، ماده و معنا، نور و ظلمت و کثرت و وحدت تباین و توافق دو بنا تحلیل شده است. 2 Science there is unique qualities in Persian architecture which properly meet the hierarchical various needs of human beings as well as it can be reproduced as an examined pattern in today architecture, it is always a matter of question and reflection. (Persian architecture is always a matter of question and reflection because it properly meets the hierarchical various needs of human beings, also can be reproduced as an examined pattern in today architecture. ???)   This is doubly important in the case of sacred spaces in Iran, which have always represented the pinnacle of the art of designing form and space in Persian architecture and today face challenges of nature and identity. Meanwhile, there is a variety of approaches to identify what researchers were interested in and sought out in the buildings of past Persian architecture; including: The formal investigation of the historic buildings, the recognition of the context conditions and the period of time in which architectural works influenced by political, economic and social affairs were built in the historical context, as well as the profound effects of geographical and climatic factors on the structure of buildings. Some others have also introduced the entanglement approach to the cultural manifestations of every people, including Iranians. By studying and recognizing literature, poetry and fine arts, which touches the lives of human beings, they study architectural works in this field. They consider understanding each one without the other, to be incomplete, inadequate, and impossible. This study, based on this hypothesis that what was produced by the Iranian artist, certainly has a form of embodiment of the imaginary forms of the mind-maker and the experience of every place simultaneously is a mental and physical experience, by asking about the concept of imaginary and metaphoric concepts in art and architecture, based on interpretivism philosophical basis and qualitative approach to research, by using the research design of discourse analysis and descriptive-analytic research method, tries to answering the questions of the research. The results of the discussion show that the imaginary forms and metaphorical meanings in construction of the mosque and the shrine of Sheikh Abdul Samad in Natanz can be classified in four respects: 1. Imaginary location of the building and its relation to the time; architects of both two buildings, in their eternal vision of time, have taken a position for two buildings which brings immortality to the mind. The collection is conveniently located in such a way that sustainability of the natural structures and interaction of cosmic forces in it, creates a microcosmic which eliminates the presence of time. These two buildings, adjacent to the 1700-year-old plantain and the 2000-year-old Qanat, as human-built nature, are located in such a way among natural structure, which strengthen the existing nature and show its complete conformation with the existing cosmic order. 2. Domes as the mirror of the sky and as the mirror of earth; what is the poetic aspect of the shrine’s dome, with its not so great proportions, is the metaphoric role of a mirror-like tile on it, which exactly reflects the natural blue sky of Natanz. Outer shell denies its existence and becomes a mirror to represent the sky. The dome of the shrine, which is a symbol for a mystical journey, loses its rigidity and points to light and transparency. But in the mosque, the principle is based on the lack of external identification, simplicity, and inwardness. The dome of the mosque, with its earthy color, is a mirror and a symbol of the earth. Also, the northern portico of the mosque is covered with turquoise tiles and represents the earth as the sky. 3. Metaphors of light and darkness; the cavities embedded in the dome of the mosque are located in such a way that during daylight hours that shines the light rays like a waterfall into the inside. What falls under the dome is the rain of light which represents the essence of God, but in the shrine, shining of light is opposite of the mosque. At this place, the dome space, in opposite of mosque dome which is dark, is full of light. The dome which is the symbol of heaviness, rigidity and pressure is based on light beams. And 4. Imaginary of materials and body of two building. In these two adjacent buildings, materials and surfaces possess their own languages. Bricks and soil represent poetic signs of the human being's essence, and therefore establish an intrinsic connection with their audience. On the other hand, the soil is one of the four classical elements in the thought structure of Persians, consequently, with its pretense of earth, becomes colorful and smells of sanctity. Water represents another classical element which presents in the building. Both two buildings are necessarily multisensory and thoroughly comprehend the sensory perceptions of their audiences. The proportions of the body of the building and its proximity to the human body have constructed a humble and humane complex. Since human being receives and comprehends the world with his body, Here the experimental world is organized and defined and meaningful around the body of individuals, In fact, the empirical world of humans, has two simultaneous centers: the body and the physique of Shrine and mosque. In conclusion, it should be emphasized that all of the elements, forms, spaces and the geometry of motifs in this complex represent the authentic experience of the tradition of construction in the land of Persia and based the ontological aspect, it comes from the way of being-the-world and settling of Iranians. 17 38 2020/07/13 1399/4/23 2020/07/13 1399/4/23 مهدی حمزه‌نژاد Mahdi Hazehnejad Assistant Professor, Architecture and Urbanism Faculty, Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran ایران * amir.amjad1993@gmail.com علی اکبری ali akbari Assistant Professor, Architecture Department, Yadegar-e-Imam Khomeini (RAH) Shahre Rey Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. ایران akbari@iausr.ac.ir شبنم انصاری shabnam ansari Master of Architecture, Faculty of Engineering, North Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. ایران shannam.ansarian4@gmail.com Metaphoric Space Grand Mosque of Natanz Sacred Architecture Geometry Imagery Idea خیال‌انگیزی فضا مسجد جامع نطنز آرامگاه شیخ عبدالصمد نطنز نور و هندسه معماری و خیال 1. Ahmadi, Babak. 2009. Truth and Beauty, Lessons in Philosophy of Art. Teharn: Markaz.##2. Akbari, Ali. 2017. Phenomenology of Image and Role of Imagery Ideas in the Process of Creating Familiar Place. Etela’at Hekmat va Ma’refat (Journal of Philosophical and Mystical Studies) (132): 25-28.##3. Akbari, Ali. 2018. A Philosophical Notes on Theoretical Basis of Architecture. Qazvin: Iranian Students Book Agency.##4. Akbari, Ali. 2019. Investigation of Built-Space Narratives based on Ratio of “Dialectic of Space-Time” and “Body”. Iranian Journal of Anthropological Research 7(2): 75-97.##5. Alexander, Christopher, et al. 1977. A Pattern Language. Oxford University Press.##6. Ardalan, Nader, and Laleh Bakhtiar. 2001. The Sense of Unity. Translated by Hamid Shahrokh. Isfahan: Khak.##7. Aristotle.1934. Aristotle's Poetics: Demetrius: On style, and selections from Aristotle's Rhetoric, together with Hobbes' Digest and Horace's Ars poetica. London: J. M. Dent & sons, ltd.##8.Aristotle. 1934. Poetics. London: JM Dent & Sons.##9. Aristotle. 1974. De la Poetique. Translated by Abdolhossein Zarrinkoub. Tehran: Translating and Publishing Books Agency.##10. Avicenna, Hossein ibn Abdullah. 1984 a. Al Shifa, research by Qanavati and Saeed Zayed, Tehran: Naser Khosro.##11. Avicenna, Hossein ibn Abdullah. 1984 b. Signals and Alarms, translated by Hasan Malekshahi, Tehran: Soroush.##12. Bachelard, Gaston. 1969. The Poetics of Space, Boston. Massachusetts: Beacon Press.##13. Bachelard, Gaston. 1999. Water & Dreams: An Essay on the Imagination of Matter, Pegasus Foundation (Dallas, TX).##14. Beheshti, Seyyed Mohammad. 2010. Persian Mosque: Place of the Ascension of the Believers. Tehran: Rozaneh.##15. Bolkhari Ghahi, Hasan. 2009. The Mystical Foundations of Islamic Art and Architecture. Tehran: Sooreh Mehr.##16. Brodsky, Joseph. 1992. Watermark. London: Penguin Books.##17. Burckhardt, Titus. 2002. Principes et Methodes de l’art Scar’e. Translated by Jalal Sattari. Tehran: Soroush.##18. Chandès, Gérard. 2007. Anthropology of Imagination and Semiotics of Tension: A Mixed Approach, Persian translation by Bahman Namvar Motlagh. Pazhouhesh Nameh-e Farhangestan-e Honar (3): 120-138.##19. Chittick, William C. 2005. Imaginal Worlds: Ibn al-Arabi and the Problem of Religious Diversity. Translated by Ghasem Kakaei. Tehran: Hermes.##20. Dewey, John. 2011. Art as Experience. Translated by Masoud Olia. Tehran: Qoqnoos.##21. Ebrahimi Dinani, Gholamhossein. 2002. Imaginary perception & Art. In: Khiyal (Image) (2): 6-11.##22. Ghanavi, Amir. 2018. Four Trips, from Beginning to End. Pajooheshname Erfan (19): 116-139.##23. Guenon, Rene. 1986. Le Regne de la Quantite et les Signes des Temps. Translated by Alimohammad Kardan. Tehran: Academic Publications Center.##24. Hosseinpanahi, Fardin, and Seyyed Asaad Sheykhahmadi. 2017. Language, Metaphor, Truth: The Role of Metaphor in the Development of Post-structuralism, based on Derrida's Ideas. Literary Art (19): 103-118.##25. Howarth, David. 2007. Saussure, Structuralism and Symbolic Systems. Translated by Nezam Bahrami Komeil. Resaneh (Media) (72): 187-203.##26. Kāshāni, Abd Alrrazagh. 2002. Al-Sufi idioms. Research by Majid Hadizadeh, Tehran: Hekmat.##27. Kāshāni, Ez Al Din Mahmoud. 1988. Mesbāh al Hedāyat va Meftah al Kefāyat. Edited by Jalal al Din Homāei. Tehran: Homa.##28. Madadpour, Mohammad. 2005. Wisdom and Aesthetics of Mysticism of Islamic Art. Tehran: Sooreh Mehr.##29. Mallgrave, Harry Francis. 2011. The Architetct’s Brain: Neuroscience, Creativity and Architecture. Wiley-Blackwell.##30. Mirjani, Hamid. 2010. Logical Argumentation as a Research Method. Soffeh (50): 35-50.##31. Modell, Arnold H. 2006. Imagination and Meaningful Brain, MIT Press (Cambridge, MA and London, UK).##32. Morin, Edgar. 1986. La Methode la Connassiance de la Connaissance. Translated by Ali Asadi. 1995. Tehran: Soroush.##33. Nadimi, Hadi. 2006. A Reflection of Light Modes in Islamic-Persian Architecture. Kelk-e Doost. Isfahan: Cultural and Recreational Organization of the Municipality.##34. Nasr, Seyyed Hossein. 1990. Islamic Art & Spirituality. Translated by Rahim Ghasemian, Tehran: Sooreh.##35. Nejati, Mohammad and Morteda Safdari Niak. 2014. Ontological and Epistemological Explanation of Imagination in Hekmate Motalieh. Aghl va Deen (Reason and Religion) (13): 181-198.##36. Noghrehkar, Abd Al-Hamid. 2008. An Introduction to Islamic Identity in Architecture and Urban Design. Tehran: Ministry of Housing and Urban Development Press.##37.Noghrehkar, Abd Al-Hamid, Farhang Mozaffar, and Maryam Azimi. 2011. The Role of Image in Creating Art Work (from Islamic Perspective). Iranian Association of Architecture and Urbanism (3): 91-102.##38. Pallasmaa, Juhani. 2005. The Eyes of the Skin, Architecture and the Senses. London: Academy.##39.Pallasmaa, Juhani. 2019. The Thinking Hand, Existential and Embodied Wisdom in Architecture. Trans. Akbari, Ali. 3rd edition. Tehran: Parham Naghsh.##40.Pallasmaa, Juhani. 2016. The Embodied Image, Imagery and Imagination in Architecture. Translated by Ali Akbari. Tehran: Parham Naghsh.##41. Parret, Herman. 1988. Le Sublime du quotidian. Paris/Amsterdam: Hadés-Benjamins.##42. Partovi, Parvin. 2008. Phenomenology of Place, Tehran: Farhangestan Honar Publications.##43. Saliba, Jamil. 1987. Dictionary of Philosophy. Translated by Manoochehr Sane’ei Darehbidi. Tehran: Hekamt.##44. Sarafraz, Hossein, Ahmad Pakatchi, Masoud Kousari and Hessamuddin Ashena. 2017. A Study of the Yori Lotman’s Semiosphere Cultural Theory and Its Application in the Field of Analysis of Relations between Religion and Cinema. Strategy for Culture (39): 73-96.##45. Sarmad, Zohreh, Abbas Bazargan, and Elaheh Hejazi. 2010. Research Methods in Behavioral Sciences. Tehran: Agah.##46. Shafiei, Fatemeh and Hasan Bolkhari Ghahi. 2011. Artistic Imagination in the Illuminationist Theosophy of Suhrawardi. Metaphysics (9 & 10): 19-32.##47. Stierlin, Henri. 1998. Ispahan: Image du Paradise. Translated by Jamshid Arjmand. Tehran: Farzan Publishing and Research.##48. Suhrawardi, Shahb al-Din. 1996. Collection of Works. Tehran: Institute for Cultural Studies and Research.##49. Tabe’ei, Ahmad. 2005. The Relationship between the Postmodern Idea and the Uncertainty, a Comparative Study of Western Philosophy and Art. Tehran: Ney.##50. Tahouri, Nayyer. 2007. Manifestation of Beliefs and Mystical Concepts in Persian Art, Architecture and Urban Planning, in Proceedings of 1st and 2nd Seminar of Architectural Concepts. Isfahan: Cultural and Recreational Organization of the Municipality.##51. Verneaux, Roger; Wahl, Jean Andre & et al. 2013. Histoire de la Philosophie Contempraine. Philosophies de l’ existence. Translated by Yahya Mahdavi. Tehran: Amir Kabir.##1. ابراهیمی دینانی، غلامحسین. ۱۳۸۱ . ادراک خیالی و هنر. خیال (۲): 6- 11 .##2. ابن سینا، حسین ابن عبدالله. ۱۳۶۳ الف. الاشارات و التنبیهات. متن اصلی به همراه ترجمه و شرح از حسن ملکاهی. تهران: سروش.##3. ابن سینا، حسین ابن عبدالله. ۱۳۶۳ ب. الشفا الالهیات، راجعه و قدم له ابراهیم مدکور. تحقیق الاب قنواتی، سعید زاید. تهران: ناصرخسرو.##4. احمدی، بابک. ۱۳۸۸ . حقیقت و زیبایی، درسهای فلسفه هنر. تهران: مرکز.##5. اردلان، نادر، و لاله بختیار. ۱۳۸۰ . حس وحدت. ترجمه حمید شاهرخ. اصفهان: خاک.##6. ارسطو، ۱۳۵۳. فن شعر. ترجمه عبدالحسین زرین کوب. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.##7. استیرلن، هانری. ۱۳۷۷. اصفهان تصویر بهشت. ترجمه جمشید ارجمند. تهران: نشر و پژوهش فرزان.##8. اکبری، علی. ۱۳۹۶. پدیدارشناسی خیال و نقش صور خیالین در فرایند خلق مکان آشنا. اطلاعات حکمت و معرفت (۱۳۲): ۲۸ - ۲۵ .##9.اکبری، علی. ۱۳۹۷الف. برداشت هایی فلسفی از مبانی نظری معماری. قزوین: انتشارات جهاد دانشگاهی.##10 .اکبری، علی. ۱۳۹۷ب. فهم روایتگری معماری مبتنی بر نسبت «دیالکتیک فضازمان » با «بدن ». پژوهش های انسان شناسی ایران ۸ (۲): 75-97.##11 . بازرگان، عباس. ۱۳۸۹ . مقدمه ای بر روشهای تحقیق کیفی و آمیخته. تهران: دیدار.##12 . باشلار، گاستون. ۱۳۹۱. بوطیقای فضا. ترجمه مریم کمالی و محمد شیربچه. تهران: روشنگران و مطالعات زنان.##13 . بلخاری قهی، حسن. ۱۳۸۸ . مبانی عرفانی هنر و معماری اسلامی. تهران: سوره مهر.##14 . بورکهارت، تیتوس. ۱۳۶۹. هنر مقدس. ترجمۀ جلال ستاری. تهران: سروش.##15 . بهشتی، سید محمد. ۱۳۸۹ . مسجد ایرانی، مکان معراج مؤمنین. تهران: روزنه.##16 . پالاسما، یوهانی. ۱۳۹۲ . دست متفکر، حکمت وجود متجسد در معماری. ترجمه علی اکبری. تهران: پرهام نقش.##17 . پالاسما، یوهانی. ۱۳۹۳. چشمان پوست، معماری و ادراکات حسی. ترجمه رامین قدس. تهران: پرها منقش.##18 .پالاسما، یوهانی. ۱۳۹۵. خیال مجسم، تخیل و خیال پردازی در معماری. ترجمه علی اکبری. تهران: پرهام نقش.##19 . پرتوی، پروین. ۱۳۸۷ . پدیدارشناسی مکان. تهران: فرهنگستان هنر.##20 . تابعی، احمد. ۱۳۸۴ . رابطه میان ایده پسامدرن و عدم تعین، مطالعه تطبیقی فلسفه و هنر غرب. تهران: نی.##21 . چیتیک، ویلیام. ۱۳۸۴ . عوالم خیال: ابن عربی و مسئله اختلاف ادیان. ترجمه قاسم کاکایی. تهران: هرمس.##22. حسین پناهی، فردین و سید اسعد شیخ احمدی. ۱۳۹۶. زبان، استعاره، حقیقت (بررسی نقش استعاره در تکوین پساساختارگرایی: با تکیه برآرای دریدا). فنون ادبی (۱۹): ۱۱۸ - ۱۰۳.##23 . دیویی، جان. ۱۳۹۱. هنر به منزله تجربه. ترجمه مسعود علیا. تهران: ققنوس.##24. سرفراز، حسین، احمد پاکتچی، مسعود کوثری و حسام الدین آشنا. ۱۳۹۶. واکاوی نظریه فرهنگی «سپهرنشانه ای » یوری لوتمان و کاربست آن در زمینه تحلیل مناسبات میان دین و سینما. راهبرد فرهنگ (۳۹): ۹۶ – ۷۳.##25 . سهروردی، شهاب الدین یحیی. ۱۳۷۵. مجموعه مصنفات، مجلدهای 1,4,3,2 . تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.##26 . شاندز، ژرار. ۱۳ ۸۶ . انسان شناسی تخیل و نشانه شناسی تنشی: رویکرد ترکیبی. پژوهشنامه فرهنگستان هنر (۳): ۱۳۸ - ۱۲۰ .##27 . شفیعی، فاطمه و حسن بلخاری قهی. ۱۳۹۰. تخیل هنری در حکمت اشراقی سهروردی. متافیزیک (۹ و ۱۰): ۳۲ - ۱۹.##28. صلیبا، جمیل. ۱۳۶۶. فرهنگ فلسفی. ترجمه منوچهر صانعی دره بیدی. تهران: انتشارات حکمت.##29 . طهوری، نیر. ۱۳۸۶ . تجلی باورهای اعتقادی و مفاهیم عرفانی در هنر، معماری و شهرسازی سنتی ایران. مجموعه گفتارهای اولین و دومین هم اندیشی مباحث معماری. اصفهان: سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری.##30 . غنوی، امیر. ۱۳۹۷. طرح اسفار اربعه از آغاز تا انجام. پژوهشنامه عرفان (۱۹): ۱۳۹- ۱۱۶.##31 . کاشانی، عبدالرزاق. ۱۳۸۱ . اصطلاحات الصوفیه. تحقیق: مجید هادی زاده. تهران: حکمت.##32 . کاشانی، عزالدین محمود. ۱۳۶۷. مصباح الهدایه و مفتاح الکفایه. به تصحیح جلال الدین همایی. تهران: هما.##33 . گنون، رنه. ۱۳۶۵. سیطره کمیت و علائم آخرالزمان. ترجمه علی محمد کاردان. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.##34 . مالگریو، هری فرانسیس. ۱۳۹۵. مغز معمار، علوم اعصاب، خلاقیت و معماری. ترجمه مریم مردمی و سیما ابراهیمی. تهران: نشر هنر معماری قرن.##35 . مددپور، محمد. ۱۳۸۴ . حکمت انسی و زیبایی شناسی عرفان هنر اسلامی. تهران: سوره مهر.##36 . مورن، ادگار. ۱۳۹۱. روش شناخت شناخت. ترجمۀ علی اسدی. تهران: سروش.##37 . میرجانی، حمید. ۱۳۸۹ . استدلال منطقی به مثابه روش پژوهش. صفه (۵۰): ۵۰- ۳۵.##38 . نجاتی، محمد و مرتضی صفدری نیاک. ۱۳۹۵. تبیین وجودی و معرفتی قوه خیال در حکمت متعالیه و پیامد دین شناختی آن در مسئله ابطال تناسخ ملکی. عقل و دین (۱۳): ۱۹ ۸ - ۱۸۱ .##39 . ندیمی، هادی. ۱۳۸۵ . تأملی در اطوار نور در معماری ایرانی-اسلامی. کلک دوست. اصفهان: سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان.##40 . نصر، سید حسین. ۱۳۷۵. هنر و معنویت اسلامی. ترجمه رحیم قاسمیان. تهران: سوره.##41 . نقره کار، عبدالحمید. ۱۳۸۷ . درآمدی بر هویت اسلامی در معماری و شهرسازی، تهران: وزارت مسکن و شهرسازی.##42.نقره کار، عبدالحمید، فرهنگ مظفر، و مریم عظیمی. ۱۳۹۰. جایگاه خیال در آفرینش اثر هنری (از منظر اسلامی). انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران (۳): 91 - 102 .##43 . ورنو، روژه، ژان وال، و دیگران. ۱۳۹۲ . نگاهی به پدیدارشناسی و فلسفه های هست بودن، تهران: امیرکبیر.##44. هوارث، دیوید. ۱۳ ۸۶ . سوسور، ساختارگرایی و نظام های نمادین. ترجمه نظام بهرامی کمیل. رسانه (۷۲): 187 - 203 . ##

روشنگری پارادوکس مفهوم سیما از منظر عارفان و نظریه‌پردازان شهری Enlightenment of the paradox of the concept of image from the view of mystics and urban theorists 1 1 ازآنجایی‌که فضاهای شهری کانون تمرکز ساکنان زمین‌اند، آن‌ها را می‌توان مناسب‌ترین عرصه تظاهر و تجلی فرهنگ بشری، ارتباطات اجتماعی و تاریخ ملت‌ها به شمار آورد، اما آنچه امروز در شهرهای ایرانی رخ می‌نماید نوعی عـدول از ارزش‌های غنی فرهنگی و کهن ساکنان این سرزمین و با نگاهی عمیق‌تر «واژگونی هنر زمانه» است. تردیدی نباید داشت که طراحی سیمای شهری در شکل‌گیری شهرها بسیار تأثیرگذار بوده است. این مولفه شهری و نمادهای آن، نمودار شخصیت، کارکرد و فرهنگ ساکنان آن هستند و از همین روست که جلو‌ه‌های معنوی شهر نیز اعتباری شایان توجه دارند. سیمایی که تا به امروز از مفهوم یگانه‌ای در حوزه‌های مختلف ادبی، هنری، عرفانی و شهرسازی برخوردار نبوده است و جایگاهش در حوزه شهرسازی هنوز نامعلوم است. آیا سیما ظاهر شهر است یا درک ذهنی شهروندان از آن؟ ادراک منظر شهری، سیما نام دارد یا چهره اصلی شهر؟ این پژوهش سعی در بازآفرینی این مفهوم اصیل معماری به روش توصیفی-تحلیلی و از طریق مقایسه نظریات گوناگون در حوزه‌های مختلف ادبی، عرفانی و شهرسازی در راستای روشنگری پارادوکس موجود در مفهوم سیما دارد. درنهایت مطالعات کتابخانه‌ای صورت گرفته در این زمینه و تطبیق تعابیر گوناگون از این واژه در حوزه های مطالعاتی، تناقض موجود را برطرف ساخت و مشخص گردید که می‌توان در حوزه شهرسازی نیز همانند حوزه‌های ادبی و عرفانی، سیما را صورت و ظاهر دانست که ظهور و بقای معنا جز از طریق آن، ممکن نیست؛ بنابراین تنها راه یافتن معنای هر فضای شهری، بررسی سیمای آن برای رسیدن به سیرت موجود می‌باشد و می توان عبارت سیما و سیرت را به‌عنوان مفهومی نوین در حوزه شهرسازی مورداستفاده قرار داد که به‌نوعی هم بیانگر صورت و چهره شهر باشد و هم‌معنای موجود در پس ظاهر را نمایان سازد. 2 Since urban spaces are the focal point of the inhabitants of the earth, they can be considered the most appropriate area of manifestation of human culture, social communication and the history of nations, but today what is happening in Iranian cities is a departure from the rich cultural and ancient values of the inhabitants of this land and by a deeper look "reversal of the art of the times". There is no doubt that cityscape design has been very influential in the formation of cities. This urban component and its symbols reflect the character, function and culture of the city's inhabitants, and therefore the spiritual effects of the city are worthy of credit. This cityscape has not had a single concept in different literary, artistic, mystical and urbanization yet and its position in the field of urbanization is still unclear. One of the most important foundations of religious art is the consideration of meaning behind the face and appearance in such a way that the discovery of any meaning for man is in the form in which the meaning of it is manifested. Mysticism also places two dimensions of appearance and interior for each reality, and believes that the survival of meaning is not possible except through the form and what the mind can understand is a meaning that appears in the order of a form. But the issue that has been addressed in this study is whether this form and appearance are the same as the cityscape in urbanization? This research attempts to recreate this notion of architectural descriptive-analytical method by comparing different theories in various literary, mystical and urban areas in order to clarify the paradox in the concept of cityscape. In Persian, the word "image" means a face, a face or a state in the form of a human being that represents internal states, which is the same as the one used in the field of mysticism, and ultimately, the form and the meaning in the unity that is the face of the same meaning and The meaning is the same, but in the area of urbanization, various and contradictory interpretations of the term image have been brought about, which is far removed from the general meaning of cityscape; so that for some urban planners, cityscape is the subjective aspect of Urban Landscape , and everything that one perceives after viewing the perspective, cityscape knows, but some others introduce cityscape to the same face and appearance of City. According to the data of this research in the field of the concept of the word image in various literary, artistic, mystical and urban areas, it seems that the word Image has not been correctly equated in the field of urbanization. Regarding the purpose of this study, the insight of this contradiction of the concept of image in various fields of study, it can be concluded that in the field of urbanization, as in the literary and mystical areas, the concept of the word cityscape should be the same face and appearance of the city and the term cityscape And nature as the equivalent and perhaps new replacement for the urban landscape that is being used today in urban planning with a different conception. This phrase also expresses the face and the face of the city, and it mirrors the meaning of the appearance. 39 52 2020/07/132020/07/13 1399/4/23 2020/07/132020/07/13 1399/4/23 مژگان اسماعیلی Mozhgan Esmaeili Ph.D. Student, Faculty of Conservation and Restoration, Art University, Isfahan ایران بهنام پدرام Behnam Pedram Assistant Professor, Faculty of Conservation and Restoration, Art University, Isfahan ایران محمد حسن طالبیان Mohammad Hassan Talebian Associate Professor of Higher Education Center for Cultural Heritage, Deputy Head of Iran Cultural Heritage Center. ایران Image and Nature of a city Appearance and Conscience of city Face Meaning سیما و سیرت شهر ظاهر و باطن شهر صورت معنا 1. Afshar Naderi, Kamran. 2010. Generalities about the Cityscape. Daneshe Nama (179-180): 35-39.##2. Bell, Symon. 2003. Landscape: Pattern, Perception and Process. Translated by B. Aminzadeh. Tehran: Tehran University.##3. Carmona, Matthew, Tim Heath, Taner OC, Steve Tiesdel. 2003. Public Place and Urban Space. London: Architectural Press.##4. Crow, Thomas, Terry Brown, and Raymond De Young. 2006. The Riverside and Berwyn experience: Contrasts in Landscape Structure, Perceptions of the Urban Landscape. Landscape and Urban Planning (75):282-299.##5. Cullen,Gordon. 1998. The Concise Townscape. Translated by Manuchehr Tabibian. Tehran: Tehran University.##6. Fanaii Eshkevari, Mohammad. 2013. Two Aspects of Appearance and Inner Life in the Worldview of Jalaluddin Molavi. Marefat (21): 13-28.##7. Ghassimpour Ravandi, Mohsen, and Mohammad Ali Mahdavi Rad. 2000. Appearance and Inner Reason in Mystical Interpretation. Modarres (15): 125-142.##8. Golkar, Cyrus. 2006. The Concept of Cityscape/Image. Abadi (53): 38-47.##9. Groat, Linda, and David Wang. 2007. Architectural Research Methods. Translated by Alireza Eynifar. Tehran: Tehran University.##10. Hafeznia, Mohammadreza. 2013. An Introduction to the Research Method in Humanities. Tehran: SAMT.##11. Heirl, Rudolf. 1990. Urban Space and Façade. Detail (4): 352-357.##12. Hoshyar Yousefi, Bahram. 2003. Transition from Face to Meaning in the Field of Architectural Perception. Seal (Cultural, Artistic, and Social) (29): 21.##13. Karimi moshaver, Mehrdad, Hassan Sajjadzadeh, and Salman Wahdat. 2014. Measuring the Priorities of Landscape Reading of Urban Spaces from Citizens' Perspectives (Case Study: Hamadan Townships). Baghe Nazar 12 (37): 3-13.##14. Khani, Ali. 2009. Density from View of cityscape, Electronic Journal. http://www.manzaronline.com. Access on 21/4/2009.##15. Lang, Jon. 2002. Creating Architectural Theory- The Role of Behavioral Sciences in Environmental Design. Translated by Alireza Eynifar. Tehran: Tehran University.##16. Lynch, Kevin. 2004. Cityscape. Translated by Manouchehr Mazini. Tehran: Tehran University##17. Madani, Amir Hossein. 2006. Appearance and Backwardness in Sofia. Cultural Cosmos (242): 38-41.##18. Mahmoodi, Seyyed Amir Saeed. 2006. Cityscape: Reviewing the Objactive Issues. Abadi (53): 54-61.##19. Mansoori, Zahra. 2006. Shahid Chamran Highway Urban Landscape. Tehran: Tehran University.##20. Mesbah, Ali. 2010. Conceptual Analysis of Spirituality and Meaning. Medical Ethics Quarterly (4): 23-39.##21. Moein, Mohammad. 1996. Persian Culture, Ninth Volume. Tehran: Amir Kabir.##22. Mohammad Rezaei, Mohammad, and Taher Karimzadeh. 2010. Reviewing and Criticizing Religious pluralism as Narrated by Seyyed Hossein Nasr. Religion Philosophy Research (15): 127-150.##23. Mohazari, Aram.2010. The Cityscape, an Excuse to Not See. Daneshe Nama (179-180): 202-205.##24. Mojtaba, Mehdi. 2008. Beyond the Meaning of the Text (A New Approach to Analyzing the Relation between Face and Meaning in the Rumi Poetry Viewpoint). Journal of Humanities in Alzahra University (68-69): 181-206.##25. Nagizadeh, Mohammad. 2005. Principles of Religious Art in Islamic Culture. Tehran: Publishing House of Islamic Culture.##26. Nasr Esfahani, Ali. 2009. Comparative Study of Saadi's Viewpoint and Western Thinkers. Comparative Literature Studies (9): 187-204.##27. Osanlou, Hasan, and Amir Hossein Rostamizadeh.2007. Urban Conservation and Cityscape Enhancement (Case Study: Jolfa of Isfahan). Rahpoyeh Honar (3): 39-47##28. Pakzad, Jahanshah. 2006. The Image of the City: According to Kevin Lynch. Quarterly journal of Urban Planning and Architecture (Abadi) (53): 20-25.##29. Piravi Vanak, Marzieh. 2015. A Philosophical Approach to City Space and the City. Studies of Culture-Communication (29): 149-166.##30. Pour Jafar, Mohammad Reza, Ali Akbar Taghvaee, and Alireza Sadeghi. 2009. Reading the Effect of Organizing Visual Axes on Improving the Quality of the Environment of Urban Public Spaces (Case study: Azadi Avenue, Tehran). Urban Management 7 (24): 65-80.##31. Rapaport, Amos. 1977. Human Aspects of Urban Form. Oxford: Pergamon Press.##32. Rumi, Jalal al-Din. 1983. Fihi ma fihi, Fifth Volume. Compilation by Badi El Zaman Foruzanfar. Tehran: Great.##33. Sadri, Mina. 2008. Face and Meaning in Religious Art. Ketabe Mahe Honar (125): 68-75.##34. Sheikh, Mahmoud. 2008. Explaining the Relationship between the Universe and the Philosophy of Conduct in Rumi's View. Kherad Nameye Sadra (52): 62-69.##35. Shirinzadeh Dastgiri, Sarah. 2010. Urban Landscape Reading in the View of Hermeneutic Science. In Proceedings of the Conference on Quality Improvement of Cityscape and Urban Landscape: 50-65.##36. Shokouhi Bidhendi, Mohammad Saleh. 2010. An Urban Environment, Full of Meaning; Kevin Lynch's Review of Environmental Design Planning. Landscape (7): 54-57.##37. Spirn, Anne Whiston. 2008. The Language of Landscape. Translated by H. Bahrainy and B. Aminzadeh. Tehran: Tehran University.##38. Vahabzadeh, Naghmeh. 2006. Organizing the Cityscape (a Move to Improve Local Quality). Urban Places (17-18): 94-101.##39. Yarahmadi, Amir. 1999. Towards Humanistic Urbanism. Tehran: Urban Planning and Processing Co.##40. https://dictionary.cambridge.org/dictionary, 2018.##41. https://en.oxforddictionaries.com, 2018.##42. https://www.collinsdictionary.com, 2018.##43. https://www.merriam-webster.com, 2018.##44. https://dictionary.abadis.ir##1. اسپیرن، آن میتسون. 1387 . زبان منظر. با ترجمه ی سید حسین بحرینی و بهناز امین زاده. تهران: دانشگاه تهران.##2. اصانلو، حسن، و امیرحسین رستمی زاده. 1386 . مرمت شهری و ارتقای سیمای شهری (مطالعه موردی: جلفای اصفهان). رهپویه هنر (3): 39-47.##3. افشارنادری، کامران. 1389 . کلیاتی درباره سیمای شهر. دانش نما (179 و 180): 35 - 39 .##4. بل، سایمون. 1382 . منظر، الگو، ادراک، فرایند. با ترجمه ی بهناز امین زاده. تهران: دانشگاه تهران.##5. پاکزاد، جهانشاه. 1385 . سیمای شهر، آنچه کوین لینچ از آن می فهمید. فصل نامه شهرسازی و معماری (آبادی) (53): 20 - 25 .##6. پورجعفر، محمدرضا، علی اکبر تقوایی، و علیرضا صادقی. 1388 . خوانش تأثیر ساماندهی محورهای بصری بر ارتقای کیفیت محیط فضاهای عمومی شهری (نمونه موردی: خیابان آزادی تهران). مدیریت شهری 7 (24): 65 - 80 .##7. پیراوی ونک، مرضیه. 1394 . رویکردی فلسفی به فضا و سیمای شهر. مطالعات فرهنگ - ارتباطات (29): 149 - 166 .##8. حافظ نیا، محمدرضا. 1389 . مقدمه ای بر روش تحقیق در علوم انسانی. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه ها (سمت).##9. خانی، علی. 1388 . تراکم از منظر سیمای شهری، نشریه اینترنتی منظر. . http://www.manzaronline.com دسترسی در 1/ 2/ 1388 .##10 . شکوهی بیدهندی، محمد صالح. 1389 . محیط شهری، سرشار از معنی؛ بازنگری کوین لینچ در برنامه ریزی سیمای محیط. منظر (7): 54 57.##11 . شیخ، محمود. 1387 . تبیین پیوند جهان شناسی و فلسفه سلوک در نگاه مولانا. خردنامه صدرا (52): 62 - 69 .##12 . شیرین زاده دستگیری، سارا. 1389 . قرائت منظر شهری از دیدگاه علم هرمنوتیک. مجموعه مقالات همایش ارتقای کیفی سیما و منظر شهری: 50 - 65 .##13 . صدری، مینا. 1387 . صورت و معنا در هنر دینی. کتاب ماه هنر (125): 68 - 75 .##14 . فنائی اشکوری، محمد. 1391 . دو ساحت ظاهر و باطن در جها نبینی جلال الدین مولوی. معرفت (21): 13 - 28 .##15 . قاسم پور راوندی، محسن، و محمدعلی مهدو یراد. 1379 . ظاهر و باطن در تفسیر عرفانی. مدرس (15): 125 - 142 .##16 . کالن، گوردون. 1377 . گزیده منظر شهری. با ترجمه منوچهر طبیبیان. تهران: دانشگاه تهران.##17 . کریمی مشاور، مهرداد، حسن سجادزاده، و سلمان وحدت. 1393 . سنجش اولویت های خوانش منظر فضاهای شهری از دیدگاه شهروندان(نمونه موردی: میدان های شهری همدان). باغ نظر 12 (37): 3- 13 .##18 . گلکار، کوروش. 1385 . مفهوم منظر شهری. آبادی (53): 38 - 47 .##19 . گروت، لیندا، و دیوید یانگ. 1386 . روش های تحقیق در معماری. با ترجمه علیرضا عینی فر. تهران: دانشگاه تهران.##20 . لنگ، جان. 1381 . آفرینش نظریه معماری- نقش علوم رفتاری در طراحی محیط. با ترجمه علیرضا عینی فر. تهران: دانشگاه تهران.##21 . لینچ، کوین. 1383 . سیمای شهر. ترجمه منوچهر مزینی. تهران: دانشگاه تهران.##22 . مجتبی، مهدی. 1387 . فراتر از معنای متن (نگر های تازه در تحلیل رابطه صورت و معنا در دیدگاه ادبی مولانا). فصلنامه علمی-پژوهشی علوم انسانی دانشگاه الزهرا (68 و 69): 181 - 206 .##23 . محضری، آرام. 1389 . سیمای شهر، بهانه ای برای ندیدن. دانش نما (179 - 180): 202 - 205 .##24 . محمدرضایی، محمد و طاهر کریم زاده. 1389 . بررسی و نقد کثرت گرایی دینی به روایت سید حسین نصر. پژوهشنامه فلسفه دین (15): 127-150.##25 . محمودی، سید امیرسعید. 1385 . مروری بر چند نظریه منظر شهری. آبادی (53): 54 - 61 .##26 . مدنی، امیرحسین. 1385 . ظاهر و باطن نزد صوفیه. کیهان فرهنگی (242): 38 - 41 .##27 . مصباح، علی. 1389 . واکاوی مفهومی معنویت و مسئله معنا. فصلنامه اخلاق پزشکی (4): 23 - 39 .##28 . معین، محمد. 1375 . فرهنگ فارسی، جلد نهم. تهران: امیرکبیر.##29 . منصوری، زهرا. 1385 . منظر شهری بزرگراه شهید چمران. تهران: دانشگاه تهران.##30 . مولوی، جلال الدین. 1362 . فیه مافیه، جلد پنجم. تدوین توسط بدیع الزمان فروزان فر. تهران: کبیر.##31 . نصر اصفهانی، علی. 1388 . بررسی تطبیقی دیدگاه سعدی و اندیشمندان غربی. مطالعات ادبیات تطبیقی (9): 187 - 204 .##32 . نقی زاده، محمد. 1384 . مبانی هنر دینی در فرهنگ اسلامی. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.##33 . وهاب زاده، نغمه. 1385 . ساماندهی سیمای شهر (حرکتی در جهت ارتقای کیفیت محلی). جستارهای شهرسازی (17 و 18): 94 - 101.##34 . هوشیار یوسفی، بهرام. 1382 . گذار از صورت به معنا در عرصه ادراک معماری. مهر (فرهنگی، هنری، اجتماعی) (29): 21 .##35 . یاراحمدی، امیر. 1378 . به سوی شهرسازی انسان گرا. تهران: شرکت پردازش و برنامه ریزی شهری. ##

چارچوب تبدیل فرایند شکل‌گیری پروژه‌های بزرگ‌مقیاس در بافت‌های تاریخی به محرک توسعه (کاتالیست) مثبت - موردپژوهی: بافت تاریخی نجف اشرف Framework of Changing the Process of Shaping Large-Scale Projects to Positive Urban Catalyst in the Historical Context - Case Study: Old City of Najaf 1 1 بافت‌های تاریخی به‌عنوان یک سیستم زنده نیاز به تکامل و دگردیسی در طول زمان دارند. در این میان، مداخلات بزرگ‌مقیاس معماری نیازمند توجه ویژه‌ای است تا در جهت حفظ ارزش‌های بافت در توسعه‌های بعدی عمل نمایند. چگونگی تبیین و تعریف چارچوبی به منظور اکتشاف روندهای پیاپی چنین مداخلاتی و نحوه تبدیل آنها به محرک توسعه مثبت در مسیر تغییرات بعدی، پرسش اصلی پژوهش حاضر است. هدف این پژوهش، توصیف و تحلیل مداخلات بزرگ‌مقیاس، در دامنه زمانی سه دهه پیش، در محلات چهارگانه شهر قدیم نجف و صورت‌بندی رویکرد و اصول حاکم بر مداخله پیرامون حرم مطهر علوی در جهت اصلاح روندهای پیشین و دستیابی به اصول طراحی شهری به منظور تبدیل آن به محرک توسعه مثبت بوده است. بستر پژوهش شهر قدیم نجف اشرف و مصادیق بررسی شده نیز طرح توسعه پیرامون حرم مطهر و مداخلات تجاری و مسکونی واقع در محلات چهارگانه بوده است. مطالعه حاضر با بررسی های اسنادی و تطبیقی‌، به روش استنتاجی و منطق حاکم بر پژوهش های موردی به واکاوی مداخلات بزرگ مقیاس پرداخته است. استفاده از روش موردپژوهی، امکان تحلیل‌های موردی و بین‌موردی را نیز فراهم نموده است. بر اساس چارچوب حاصل از مرور متون نظری، نگاهی جامع بر اساس کل‌گرایی، میزان تحرک توسعه، حساسیت به زمینه، کنترل‌پذیری، پیش‌بینی ناپذیری، اثربخشی تکوینی و تشخص‌بخشی می‌توانند امکان تبدیل پروژه‌های بزرگ‌مقیاس به محرک توسعه مثبت را فراهم آورند. بر اساس نتایج پژوهش و کاربست مدل مفهومی در ارزیابی نمونه‌های موردی، توجه به الگوی توسعه تاریخی بر اساس رویکردی جامع، نگاه رفت و برگشتی از کل به جزء و بالعکس، حفظ تناسب دانه‌بندی، پیوند نسوج ارتباطی ملموس و غیرملموس و ظرفیت‌سنجی واقعی و مدیریت مکان متناسب با ویژگی‌های زمانی از مشخصات شکل‌گیری محرک توسعه مثبت در بافت تاریخی نجف اشرف بوده است. دستیابی به تعاریف مشخصی از انسجام و پیچیدگی در راستای شاخص‌های فوق، زمینه حفظ بافت ‌های تاریخی در مسیر توسعه و جلوگیری از شکل‌گیری محرک توسعه منفی  را فراهم می‌آورد. 2 Historical context as a dynamic and live system needs to change and transform during the time. Among the key drivers of changes, economic and political dimensions are effective on determining the type, nature and implications of transformation. On the other hand, the needs of residents in such contexts is also constantly changing. Socio-physical assets in the context of historical contexts due to non-recurring values in them, than other urban contexts are important. Urban development documents act as the tools of the quality and identify control in historical contexts. Review of previous interventions indicated that any large-scale intervention in addition to the social impact of architecture, have interactive impact on the type and severity of subsequent changes and the whole of old city. The purpose of this description and analysis of large-scale interventions and mega structure projects in four neighborhoods of the old city of Najaf as a negative catalyst and urban design principles of the Holy Shrine of Imam Ali redevelopment projects as a positive catalyst for the future transformation as a guide. The study also examined the context of the old city of Najaf and examples of the development plan of the holy shrine as a positive catalyst and interventions in the commercial and residential areas as negative catalysts. This study reviews the documents and apply the comparative research method and using the deductive techniques and case study research method for examine of large-scale interventions. Using the case study method allows analysis of the cases. Based on the results, a comprehensive view of holistic approaches, sensitivity to context, control of unpredictability, the effectiveness of developmental and gradual and progressive effectiveness and branding and distinction become parts of the most important criteria for guiding large-scale projects toward changing to positive urban catalysts. Application of the conceptual model in evaluating cases reveals that, paying attention to the new development projects in historical areas based on a comprehensive approach, maintaining grain proportionality, tangible and intangible identities in accordance with the time characteristics values have been the characteristics of the shaping the positive development catalysts in the historical context of old city of Najaf Ashraf. Among the principles and strategies considered in the development plan for the Alavi Holy shrine and indicators for converting previous interventions into a catalyst for negative development, four key strategies to explain interventions in historical contexts have been presented as a catalyst for positive development; 1. Explain the role and place of design in the whole city. 2. Explain the method of intervention on a large scale in the historic city. 4. Pay attention to the pattern of historical development. 5. Prevention of domino changes. Achieving clear definitions of coherence and complexity in respect of the above indicators provides the basis for preserving historical contexts in the path of development and preventing of a negative catalyst. 73 95 2020/07/132020/07/132020/09/9 1399/6/19 2020/07/132020/07/132020/09/21 1399/6/31 هادی پندار Hadi Pendar Urban Design Department, architecture and planning college, Art University, Tehran ایران h.pendar@art.ac.ir Large-scale projects urban catalyst Dominoes changes Imam Ali holy shrine surrounding development plan the old city of Najaf. پروژه‌های بزرگ‌مقیاس محرک توسعه شهری تغییرات دومینویی طرح توسعه پیرامون حرم مطهر علوی شهر قدیم نجف اشرف. 1. Alseragy, A., Elnokaly, A., and M. Abul-Ela. 2018. Heritage-led Urban Regeneration as a Catalyst for Sustainable Urban Development.##2. Attoe Wane; Logan Donn. 1994. American Urban Architecture: Catalysts in The Design of City. Berkley: University of California.##3. Boussaa, D. 2017. Urban Regeneration and the Search for Identity in Historic Cities. Sustainability 10(1):48.##4. Chen, Y., and Wang, L. 2018. Can mega events lead to sustainable urban development? Sustainable Cities in Asia 189 (202): 189-202. Routledge in association with GSE Research.##5. Elnokaly, A. 2018. Cultural Heritage as A Comprehensive Evolutionary Perspective On Regional Resilience of the Bedouins of Nuweiba in South Sinai. Egypt.##6. Hillier, Handsome. 1990. The Social Logic of Space, 26- 27.##7. Kamvasinou, K. 2011. The Public Value of Vacant Urban Land. Proceedings of the Institution of Civil Engineers: Municipal Engineer 164 (3):157–166.##8. Kim, G., Miller, P. A., & Nowak, D. J. 2018. Urban Vacant Land Typology: A Tool for Managing Urban Vacant Land. Sustainable Cities and Society (36): 144-156.##9. Lotfi, Sahand. 2012. The Genealogy of Urban Regeneration, From Reconstruction to Rejuvenation. Tehran: Azarakhsh,##10. Martinović, A., and Ifko, S. 2018. Industrial Heritage as A Catalyst for Urban Regeneration in Post-Conflict Cities Case Study: Mostar, Bosnia and Herzegovina. Cities (74): 259-268.##11. McArthur, T., Lam-McArthur, J., & Fontaine, L. (Eds.). 2018. Oxford Companion to the English Language. Oxford دUniversity Press.##12. Memar-e Haram Consulting Engineers. 2015. Planning around the Alavi Holy Shrine, Commissioned by Alavi Holy Shrine.##13. Montogomery, J. 2003. Cultural Quarters as Mechanisms for Urban Regeneration.##14. Pendar, Hadi. 2016. Reconnecting The Shrine and The City, Review of The Process of Spatial, Functional and Semantic Restoration of the Relationship Between the Old City of Najaf and The Alavi Shrine. Baharieh (3).##15. Plevoets, B., and Sowińska-Heim, J. 2018. Community Initiatives as A Catalyst for Regeneration of Heritage Sites: Vernacular Transformation and Its Influence On the Formal Adaptive Reuse Practice. Cities (78): 128-139.##16. The Technical Office of Shahid Beheshti University, Commissioned by the Headquarters for the Reconstruction of the Holy Shrines of Aliaat. 2009. Hazrat Zahra Courtyard Development Plan.##1. پندار، هادی. 1395 . بازپیوند حرم و شهر، مرور فرایند ترمیم فضایی، عملکردی و معنایی رابطه شهر قدیم نجف و حرم علوی. بهاریه (3).##2. دفتر فنی دانشگاه شهید بهشتی به سفارش ستاد بازسازی عتبات عالیات. 1388 . طرح توسعه صحن حضرت زهرا(س).##3. لطفی، سهند. 1391 . تبارشناسی بازآفرینی شهری، از بازسازی تا نوزایی. تهران: آذرخش.##4. مهندسین مشاور معمار حرم. 1394 . طرح پیرامون حرم مطهر علوی، به سفارش تولیت آستان مطهر علوی. ##

بررسی ابعاد پایداری کهن الگوهای معماری گذشته به منظور تداوم در طراحی خانه امروز ( استخراج احکام طراحی مبتنی بر کهن الگوهای اقلیم گرم و خشک) Representation of Sustainable Archy Type in the Architecture of the Past and Present of the Iranian House (Kashan and Yazd Houses, Qajar and Contemporary Period) * 1 1 عدم شناخت کافی و درست مبتنی بر انگاره‌های بنیادین و اصیل تداوم‌یافته الگوهای معماری خانه، منجر به آشفتگی‌هایی در ساختارهای بنیادین در معماری خانه‌های امروزی‌شده‌است. هدف ‌پژوهش، بررسی کهن‌الگوهای پایدار در معماری خانه‌های مورد مطالعه دوره قاجاریه کاشان و یزد، شناخت و بازنمایی در معماری خانه‌های امروزی ‌است؛ تا بتواند تداوم کهن‌الگوها مورد پژوهش قرار ‌گیرد. پرسش اصلی‌این‌است که چه ارتباطی بین انگاره‌ها، زبان معماری بومی‌و نظام ارزشی و زیست انسانی به خصوص در ساماندهی فضاهای معماری وجود داشته‌است؟ بر همین اساس فرضیه اصلی با رویکردی به نگرش معماری‌ایرانی، شناسایی کهن‌الگوها در مؤلفه‌های بومی، فضایی و فرهنگی جهت شکل‌گیری ساختار خانه‌های مورد پژوهش‌ است. لذا با‌‌ استناد به روش زمینه‌ای از تبدیل‌داده‌ها به الگوهای پارادایمی ‌که نمایانگر انگاره‌های بنیادین در شکل‌گیری معماری خانه‌های‌ایرانی هستند؛ پژوهش انجام می‌پذیرد. جهت‌ایجاد شناخت نظری، با تحلیل محتوای متون از طریق کدگذاری روی مفاهیم و معانی مشترک و جمع‌بندی نظریات، منجر به ‌استخراج مؤلفه‌های شکل دهنده کهن‌الگوها در ساختار طبیعی، ساختار کالبدی- فضایی و ساختار بصری می‌گردد. پس از بررسی پایایی مؤلفه‌ها توسط کارشناسان، میزان تأثیرگذاری و اصول جامع‌تر شناسایی گردید. در ادامه روند پژوهش، تحلیل معنایی هریک از آن‌ها در نمونه‌های مورد مطالعه صورت گرفت. بررسی الگوهای بنیادین در مؤلفه‌های شناسایی‌شده در ابعاد مختلف زندگی انسان به‌ویژه عناصر محیطی و معماری نشان می‌دهد که زبان مشترکی برای تداوم در معماری خانه وجود‌دارد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که کهن‌الگوهای معماری خانه‌های مورد مطالعه در ساختارهای طبیعی، کالبدی- فضایی و بصری از طریق پانزده مفهوم سلسله‌مراتب، تناسبات ‌فضایی، انعطاف‌پذیری، درونگرایی، فعالیت جمعی، حس ‌مکان، امنیت، انرژی‌کارآیی، محرمیت، محصوریت، مصالح مناسب، ‌ایستایی، مردم‌واری، عناصر طبیعی و معماری ‌تراز‌منفی قابل بازنمایی ‌است.‌ این مفاهیم در شکل‌گیری معیارهای فضاگرایی، درونگرایی، طبیعت‌گرایی، بوم‌گرایی و ساختارگرایی معرفی می‌گردند..در نهایت، با ارزیابی ‌این معیارها، کهن‌الگوهایی که قابلیت تداوم در معماری خانه‌های  امروزی را دارند؛ در قالب یک مدل تحلیلی- کاربردی ارائه‌ شده‌اند.  2 The lack of proper understanding based on the fundamental and original notions of persistent architectural patterns of the house has led to disturbances in the fundamental structures of contemporary home architecture. The design of a home-based on sustained principles and archetypes has had complexities that have been taken into consideration in recent traditional architectural patterns have been one of the most prominent and important ways to meet the needs of their time. Among its achievements are climate and design adaptation, the proper use of natural energy, and the enjoyment of comfortable space for humans. It seems that by examining the nature of the archetypes, their applications in the residential design are represented. In this paper, after reviewing the basic principles of residential patterns in case studies, the design criteria used in them are extracted. The purpose of the research is identifing the old architectural patterns of the Kashan houses and its efficiency in designing modern residential architecture. The research method is based on case studies that analysise the content of the texts to identify the conceptual framework for understanding the design criteria. An overview of the role of patterns can be pointed out in terms of its functionality to meet the needs of its time, such as the central courtyard, the Godal Baghcheh (the construction of the main spaces at the negative level), spatial hierarchy, spatial expansion, etc. They are, for example, placing the outdoor space in the center of the house, orientation based on the use of natural factors such as sun, water and wind, roof tiling, sun light and even engaging such as colored glasses from a set of patterns which has a good response in terms of climate, style, aesthetics, and performance. Using the archetype in today's architecture, architect should pay attention to the reason for the emergence of the old patterns. What was the reason why each pattern was originated and what needs to be answered? Finally, how can they be improved by increasing their qualitative dimension with the continuation of them in the formation the spaces of today's homes? In addressing each of the dimensions we want to identify the criteria we can use to cite impact of each criteria to form a pattern-based space. The research is qualitative and analyzes the content of theoretical texts by the research samples. Finally, an analytical review of approaches and considerations consistent with the content of the concepts of theories is obtained to assess the qualitative criteria achieved. Issues raised through representation are examined. Using this method, the studied houses are considered based on the proposed criteria based on the shape structure. Therefore, in this section, the dimensions of the climate, spatial organization, relationship with the earth, materials, proportions and spatial geometry in the four dimensions will be studied to summarize the desired dimensions. Considering the basis of the research, which is based on qualitative analysis, sampling was selected randomly from houses built in the past and present in both Kashan and Yazd. In this regard, the principles based on architectural design patterns in the past and continuity in today's architecture is extracted. Then, based on the conceptual model presented, the criteria were classified into the components of natural structure, physical-space structure, and visual structure. After assessing the reliability of the components by the experts, the level of impact and more comprehensive principles were identified. Subsequently, the semantic analysis of each that was carried out in the studied samples. The results of the research show that the architectural patterns of the houses studied in natural, physical, spatial and visual structures through 15 concepts of hierarchy, spatial equilibrium, flexibility, introversion, collective activity, sensibility, security, energy efficiency, confidentiality, confinement, vernacular materials, static, natural varieties, natural elements, and architectural negative-level are recognizable. These concepts are introduced in the formulation of the criteria of spaceism, introversion, naturalism, and structuralism. These items are more likely to be found in the homes of Saleh and A house, Yazd. In the later spatial organization, lowering the level of clearance (architectural negative-level), the Govdal Baghcheh means the use of the yard in the center of the house and the use of natural lighting and communication with the open space can be viewed on a wider level. In the dimension of the space hierarchy, space communications are considered in two horizontal and high altitudes, open, semi-open, closed, and spatial space, based on space and movement. In the pattern of introversion, there was no direct visual relationship between the inside and the attention to the design of open spaces that could provide direct visual communication; the confidentiality of limiting the attainment of the mental comfort of residents in the home and the observance of safe privacy; spatial communication to develop the activities of the residents of the house is examined. Finally, by evaluating these criteria, the archetypes that can continue in the architecture of today's homes are presented in the form of an analytical-applied model. 96 100 2020/07/132020/07/132020/09/92020/07/13 1399/4/23 2020/07/132020/07/132020/09/212020/07/13 1399/4/23 اعظم سادات رضوی‌زاده Azam Sadat Razavizadeh Department of Architecture, Kashan Branch, Islamic Azad University, Kashan, Iran ایران a.razavizadeh@iaukashan.ac.ir Archytype Architectural Design Home Kashan Yazd. کهن‌الگو‌ طراحی معماری خانه کاشان یزد. 1. Alexander, Christopher. 2008. A Pattern of Language. Translated by Reza Karbalaee Noruzi. Tehran: Studies and Researches in Urban Planning and Architecture Press.##2. Amid, Hasan. 1984. Farhange Amid. Teran: Amirkabir.##3. Ardalan, Nader, and Laleh Bakhtiar. 2011. The Sense of Unity: The Sufi Tradition in Persian Architecture. Tehran: Elm-e Memar, Royal.##4. Arvin. Abasali, and Mohsen Niyazi. 2006. Historical Buildings of Kashan, The Limatic Features of Kashan's Native Architecture. Studid On Kashan Magazine (3): 83-107.##5. Bani Masoud, Amir. 2001. Thinking on Continuity of Inner and Outer Space Diversity in Modern Iranian Residential Architecture. Memari va Farhang (8).##6. Barati, Naser, and Elham Kakavand. Phenomenological Investigation in the Event of Archetype Recognition in Islamic- Iranian Architecture. Bagh-e-Nazar (13)42: 5-18.##7. Bachelard, Gaston. 2011. The Poetics of Space. Translated by Maryam Kamali and Mohammad Shirbache. iIntellectuals and Women's Studies Publications.##8. Beheshti, Seyed Mohamad. 2007. Iranian Engeeniaring. In Collection of First and Second Reflections of Architectural Topics, Isfahan.##9. Bemanian, Mohamadreza, Nasim Gholami Rostam, and Jannat Rahmat Panah. 2010. Elements of Identity in the Traditional Architecture of Iranian Homes. Islamic Art (13): 55-68.##10. Bemanian, Mohamadreza, and Masume Amini. 2016. Social Architecture of Iranian House. Tehran: Aval va Akhar.##11. Dehkhoda, Ali akbar. 2009. Farsi Dictionary. Tehran: Dehkhoda##12. Ghaffari, Ali, and Maryam Banayi Abrand Abadi. 2011. What Is a Healthy Life? Housing and Rural Environment Magazine (133): 15-28.##13. Ghezelbash, Mohamadreza, and Farhad Abolzia. 1985. The Traditional Alphabet of House in Yazd. Tehran: Iran Ministry of Planning and Budget. Center for Economic Documents- Social and Publications Tehran.##14. Ghobadian, Vahid. 2013. Climatic Analysis of the Traditional Iranian Buildings. Tehran: Tehran University Press.##15. Habibi, Mohsen, and Zahra Ahmadi. 2010. Providing Housing, Shelter, or Providing a Decent Lliving Environment. In Proceedings of the Seminar on Housing Development in Iran Tehran, 381-389.##16. Haeri Mazandarani, Mohamadreza. 2006. Modern Housing Design and the Principles of Traditional House Architecture. Abadi (23): 19-28.##17.Haeri Mazandarani, Mohamadreza. 2009. House, Culture, Nature. Iran Department of Housing and Urban Development. Center for Study and Research on Urbanism and Architecture Tehran##18.Haeri Mazandarani, Mohamadreza. 2009. The Role of the Space of Architecture in Iran. In Seven Speeches on the Language and Power of Architecture. Tehran: Iran Cultural Studies.##19. Hamzeh Nejad, Mahdi, and Zahra Sadrian. 2014. Principles of House Design from Islamic Perspective and Contemporary Application Pattern. Researches in Islamic Architecture (4): 60-78.##20. Jung, Carl Gustav. 2005. Man and His Symbols. Translated by Mahmoud Soltanieh. Tehran: Jami.##21.Jung, Carl Gustav. 2008. Psychology, Analytical Psychology, Collective Unconscious. Translated by Mahmoud Soltanieh. Tehran: Pezhman.##22. Kermanian, Ali. Mahdavi 's House in yazd. Art and Architecture Magazine (37).##23. Mahdiyar, Marziyeh, et al. 1995. Ganjnameh. Tehran: Shahid Beheshti University Architectural and Urban Studies Research Center and Tehran Municipality Cultural Development Center.##24. Memarian, Gholamhosein. 2008. The Effect of Religious Culture on Home Design Comparison of Home. Quarterly Journal of Cultural Researches 3 (2).##25.Memarian, Gholamhosein, and Mohammad Ali Tabrasa. 2013. Type and Typology in Architecture. Journal of Iranian Architecture and Urbanism (6): 103-114.##26. Mirmoghtadee, Mahta, and Nazanin Ganjizade. 2018. Guide to Choosing a Research Method in architecture and Urban Design Research. Tehran: Ministry of Housing and Urban Dvelopment.##27. Moeen, Mohammad. 2005. Moeen Dictionary. Tehran: Amir Kabir.##28. Mofidi Shemirani, Sayed Majid, Haditha Kamran Kasmaei, and Mohammad Reza Mofidi. 2016. Social Housing Crystallizing the Identity of Sustainable Culture. Tehran: Publication of the Royal Institute of Science.##29. Molavi, Behzad. 2002. Investigating the Application of Geometry in the Past Architecture of Iran, (Islamic Era). Tehran: Building and Housing Research Center Publication.##30. Nawayi, Kambiz, and Kambiz Haji Qasemi. 2011. Clay and the Illusion of Islamic Architectural Abraham. Tehran: Soroush.##31. Noghrekar, abd-al-hamid. 2008. Introduction to Islamic Identity in Architecture and Urbanism. Tehran: Ministry of Housing and Urban Development, Architecture and Urban Design Office, Payam-e Sima Planning and Printing Corporation.##32.Noghrekar, abd-al-hamid. 2010. Theoretical Foundations of Architecture. Tehran: Payam Noor University Press.##33. Norberg Schulz, Christian. 2002. Concept of Dwelling. Translated by Mahmoud Yar Ahmadi. Tehran: Agah.##34.Norberg Schulz. 2003. Architecture, Meaning and Place. Translated by Vida Noruz Borazjani. Tehran: Jan va Jahan.##35.Norberg Schulz. 2008. Architecture, Presentence, Language, and Space. Translated by Alireza Seyed Ahmadian. Niloofar.##36. Pirnia, Mohammad Karim. 1989. Iranian Architectural Techniques. Tehran: Institute for the Publishing of Islamic Art.##37.Pirnia, Mohammad Karim. 1989. Introduction to Islamic Architecture of Iran. Tehran: Iran University of Science and Technology.##38.Pirnia, Mohammad Karim. 1993. Iranian House by Professor Mohammad Karim Pirnia. Abadi (22): 4-9.##39.Pirnia, Mohammad Karim. 2008. Research in the Past of Iranian Architecture. Edited by Gholam Hossein Memarian. Tehran: Soroush-e Danesh.##40. Rapoport, Amos. 2001. Culture of Architecture and Design. Translated by Maria Barzegar and Majid Yosufnia Pasha. Sari: Shaflin.##41. Schoenver, Norbert. 2001. Housing, Suburbs and Towns. Translated by Shahram Pourdehimi. Tehran: Rozaneh.##42. Toofan, Sahar. 2007. Recognition of the Role of Water in the Traditional Courtyards of Traditional Iranian Houses. Baghe- Nazar (6): 72-82.##43. Vontling, James. 1990. Designing Housing Based on Lifestyle. Translated by Habib Ghasemi. Mashhad: Kasra Book Library.##1. اردلا ن، نادر، و لاله بختیا ر. 1390 . حس وحدت (نقش سنت در معماری ایرانی). ترجمه ی ونداد جلیلی. تهران : علم معمار رویال.##2. الکساندر، کریستوفر. 1387 . زبان الگو: شهرها. ترجمه ی رضا کربلایی نوری. تهران: نشر مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری.##3. باشلار، گاستون. 1391 . بوطیقای فضا. ترجمه ی مریم کمالی و محمد شیربچه. انتشارات روشنگران و مطالعات زنان.##4. بانی مسعود، امیر. 1380 . تأملی بر تداوم دوگانگی اندرون و بیرون فضا در معماری مسکونی مدرن ایران. معماری و فرهنگ (8).##5. براتی، ناصر، و الهام کاکاوند. 1395 . کندوکاوی پدیدارشناسانه در راستای شناخت یک انگاره کهن در معماری ایرانی اسلامی. باغ نظر 13 (42): 5-18.##6. بمانیا ن، محمدرضا، نسیم غلامی رستم، و جنت رحمت پناه. 1389 . عناصر هویت ساز در معماری سنتی خانه های ایرانی، نمونه موردی خانه رسولیان یزد. دوفصلنامه هنر اسلامی (13): 55 - 68 .##7. بمانیان، محمدرضا، و معصومه امینی. 1395 . معماری اجتماعی خانه ایرانی. تهران: اول و آخر.##8. بهشتی، سید محمد. 1386 . مهندسی ایرانی، از مجموعه گفتارهای اولین و دومین هم اندیشی مباحث معماری. سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفها ن، اصفهان.##9. پیرنیا، محمد کریم. 1364 . شیوه های معماری ایرانی. تهران: موسسه نشر هنر اسلامی .##10 .پیرنیا، محمد کریم. 1371 . آشنایی با معماری اسلامی ایران. تهران: انتشارات دانشگاه علم و صنعت .##11 .پیرنیا، محمد کریم. 1375 . خانه ایرانی به روایت استاد محمدکریم پیرنیا. آبادی (22): 4- 9.##12 .پیرنیا، محمد کریم. 1387 . تحقیق در گذشته معماری ایران. تدوین غلامحسین معماریان. تهران: سروش دانش.##13 . حائری مازندرانی ، محمدرضا. 1375 . طراحی مسکن امروزی و اصول معماری خانه های سنتی. آبادی (23): 19 - 28 .##14 . حائری مازندرانی ، محمدرضا. ۱۳۸۸. خانه، فرهنگ، طبیعت. تهران: مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری.##15 . حائری مازندرانی، محمدرضا. 1388 . نقش فضا در معماری ایران، هفت گفتار درباره زبان و توان معماری. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی.##16 . حبیبی، محسن، و زهرا احمدی. 1389 . تأمین مسکن، ایجاد سرپناه یا تامین محیط مناسب سکونت. مجموعه مقالات سمینار سیاست های توسعه مسکن در ایران، 381 - 389 .##17 . حمزه نژاد، مهدی، و زهرا صدریان. 1393 . اصول طراحی خانه از منظر اسلامی و الگوی کاربردی معاصر. پژوهش های معماری اسلامی (4): 60-78.##18 . دهخد ا، علی اکبر. 1378 . لغت نامه فارسی. تهران: دهخدا.##19 . راپاپورت، آموس . 1391 . فرهنگ معماری و طراحی . ترجمه ی ماریا برزگر و مجیدیوسف بنا پاشا. ساری: شفلین.##20 . شوئنوئر، نوربرت. 1380 . مسکن، حومه و شهر. ترجمه ی شهرام پوردیهیمی. تهران: روزنه .##21 . طوفان، سحر . 1386 . بازشناسی نقش آب در حیاط خانه های سنتی ایران. باغ نظر (6): 72 - 82.##22 . عمید، حسن. 1363 . فرهنگ عمید. تهران: موسسه انتشارات امیرکبیر.##23 . غفاری، علی، و مریم بنایی ابرندآبادی. 1390 . خانه سالم چیست؟. مسکن و محیط روستا (133): 15 - 28.##24 . قبادیان، وحید. 1392 . بررسی اقلیمی ابنیه سنتی ایران. تهران : نشر دانشگاه تهران.##25 . قزلباش، محمدرضا، و فرهاد ابوالضیا. 1364 . الفبای کالبد خانه سنتی یزد. تهران: نشر وزارت برنامه و بودجه.##26 . کرمانیان، علی. 1394 . گودال باغچه مهدوی یزد. مجله هنر و معماری (37).##27 . معماریان، غلامحسین. 1389 . تأثیر فرهنگ دینی بر شکل گیری خانه مقایسه تطبیقی خانه. فصلنامه تحقیقات فرهنگی 3 (2).##28 .معماریان، غلامحسین، و محمدعلی طبرسا. 1392 . گونه و گونه شناسی معماری. نشریه علمی- پژوهشی انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران (6): 103 - 114.##29 . معین، محمد. 1384 . فرهنگ معین. تهران: امیرکبیر.##30 . مولوی، بهزاد. 1381 . بررسی کاربرد هندسه در معمار گذشته ایران (دوره اسلامی). تهران: انتشارات مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن.##31 . مهدی یار، مرضیه، فخرالدین سلیمانی، شادی کیا، پوراندخت شهرکی، لیلا کریمی مقدم، نادره اسلامی، مهری وفادار، راضیه خیراندیش، مهری معینی، معصومه ملکیان. ۱۳۷۵. گنج نامه (دفتر اول). تهران: نشر مرکز اسناد و تحقیقات معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی و شرکت توسعه فضاهای فرهنگی وابسته به شهرداری تهران.##32 . میرمقتدایی، مهتا، و نازنین گنجی زاده. 1397. راهنمای انتخاب روش تحقیق در پژوهش های معماری و طراحی شهری. تهران: انتشارات وزارت راه و مسکن و شهرسازی.##33 . نقره کار، عبدالحمید. 1387. درآمدی بر هویت اسلامی در معماری و شهرسازی. تهران: پیام سیما.##34 .نقره کار، عبدالحمید. 1389. مبانی نظری معماری. تهران: نشردانشگاه پیام نور.##35 . نوایی، کامبیز، و کامبیز حاجی قاسمی. 1390 . خشت و خیال، شرح معماری اسلامی ایران. تهران: سروش.##36 . نوربرگ شولتز، کریستیان. 1381 . مفهوم سکونت، به سوی معماری تمثیلی. ترجمه ی محمود یاراحمدی. تهران: آگه.##37 .نوربرگ شولتز. 1382 . گزینه ای از معماری: معنا و مکان. ترجمه ی ویدا نوروز برازجانی. تهران: جان و جهان.##38 .نوربرگ شولتز. 1387 . معماری: حضور، زبان، و مکان. ترجمه ی علیرضا سید احمدیان. نیلوفر.##39 . ونتلینگ، جیمز و. 1394 . طراحی مسکن بر پایه سبک زندگی. ترجمه ی حبیب قاسمی. مشهد: کتابکده کسری.##40 . یونگ،کارل گوستاو. 1384 . انسان و سمبول هایش. ترجمه ی محمود سلطانیه. تهران: جامی.##41 .یونگ،کارل گوستاو. 1387 . روا نشناسی، روا نشناسی تحلیلی، ناخودآگاه جمعی. ترجمه ی محمود سلطانیه. تهران: پژمان. ##

تبیین کارکرد الگوهای برگرفته از طبیعت در معماری در پاسخگویی به نیازهای انسان در دوره سنتی و معاصر Explaining the Function of Nature-Derived Patterns in Architecture in Responding to Human Needs in the Traditional and Contemporary Period 1 1 طبیعت همواره نقش بسیار مهمی را در پاسخ به نیازهای مختلف انسان ایفا کرده است. نیازهای انسان دارای دو بعد مادی و ارزشی است و این موضوع منشا دو دیدگاه مادی و ارزشی نسبت به طبیعت بوده است. انسان در پاسخ به نیازهای خود راه‌حل‌هایی را ابداع نموده است که این راه‌حل‌ها در صورت تکرار به صورت الگو درآمده‌اند. هدف نوشتار حاضر این بوده است که نقش فناوری‌ها و راهکارهای برگرفته از طبیعت را در پاسخگویی به نیازهای انسان در دو دوره سنتی و معاصر از دید خبرگان مورد مقایسه قرار دهد. سوال طرح شده برای دستیابی به این هدف عبارت است از آنکه میزان و نحوه پاسخگویی به نیازهای مختلف انسان توسط الگوهای برگرفته از طبیعت در دوران سنتی و عصر حاضر چه تفاوت‌هایی داشته است؟ در چارچوب نظری پژوهش در ابتدا راهکارها و فناوری‌های به‌دست‌آمده از مطالعات کتابخانه‌ای در یازده گروه جمع‌بندی شدند و با روش کیفی و استدلال منطقی به نحوه شکل‌گیری راهکارها و فناوری‌های برگرفته از طبیعت بر اساس پاسخ به نیازهای انسان و تبدیل آنها به الگوهای معماری و تاثیر ویژگی‌هایی همچون چندعملکردی‌بودن و ترکیب الگوها در پاسخ مناسب به نیازهای متنوع انسان استناد گردید. در پاسخ به سوال پژوهش برای مقایسه دو دوره سنتی و عصر حاضر در پاسخ به نیازهای انسان با بهره‌گیری از راهکارها و فناوری‌های برگرفته از طبیعت، به دیدگاه صاحبنظران معماری با روش مصاحبه نیمه‌ساختاریافته استناد گردید. نتایجی که از پژوهش حاضر در این مرحله به دست آمد این بود که در دوران سنتی طبیعت نقش موثرتری در تامین نیازهای مختلف انسان نسبت به عصر حاضر داشته است و در دوره معاصر با کمرنگ شدن بعد معنایی انسان، توجه به بعد ارزشی طبیعت در معماری نیز کمرنگ شده است و تامین نیازهای مادی از طبیعت در اولویت قرار گرفته است. در مقایسه کلی در دوران سنتی فناوری‌های برگرفته از طبیعت در معماری فراوانی بیشتری داشته ولی در دوران معاصر منحصر به بناهای خاص می‌باشد. از میان یازده راهکار به‌دست‌آمده، معیارهای طبیعت به عنوان منبع ماده و انرژی و الهام از طبیعت در ارتقای فناوری در دوره معاصر و معیارهای بهره‌گیری بی‌واسطه از طبیعت در طراحی معماری و بهره‌گیری از انرژی‌های تجدیدپذیر طبیعت، در دوره سنتی از دید خبرگان بیشترین فراوانی را داشتند. 2 Nature has always played a very significant role in responding to numerous human needs. Human needs have two dimensions of material and value, and this subject has been the source of both material and value views of nature. Human, in response to their needs, has invented solutions that have, if repeated, become a model. The current article aimed to compare the role of technologies and solutions derived from nature in meeting human needs in both traditional and contemporary periods from the perspective of experts. The question posed to attain this objective is: What are the differences in the extent and manner of responding to different human needs by patterns derived from nature in the traditional era and the contemporary era? At first, in the theoretical framework of the research, the solutions and technologies obtained from library studies were categorized in eleven groups and via the qualitative method and logical reasoning, the formation of solutions and technologies derived from nature based on the response to human needs and their transformation into architectural patterns and the impact of features such as multifunctionality, and combination of patterns in an appropriate response to various human needs were mentioned. To answer the research question, to compare the two traditional and contemporary eras in response to human needs using solutions and technologies derived from nature, the architectural experts’ views were cited via a semi-structured interview method. The results obtained from the present study at this stage were that in the traditional era, nature has played a more effective role in meeting the various needs of human beings than in the contemporary era and in the contemporary period, with the diminution of the semantic dimension of man, the attention to the value dimension of nature in architecture has also diminished and the provision of material needs of nature has been given priority. In general comparison, in the traditional era, technologies derived from nature were more abundant in architecture, but in the contemporary era, it is limited to specific buildings. Out of the eleven solutions obtained, according to experts, the criteria of nature as a source of matter and energy and inspiration from nature in the promotion of technology in the contemporary period and the criteria of direct use of nature in architectural design and use of renewable energy in the traditional period, had the highest frequency. 113 129 2020/07/132020/07/132020/09/92020/07/132020/09/9 1399/6/19 2020/07/132020/07/132020/09/212020/07/132020/09/21 1399/6/31 محبوبه نقابی Mahboobe Neghabi Ph.D. Student in the faculty of Architecture and Urban Planning, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran ایران negabi.m@tabriziau.ac.ir پریسا هاشم‌پور Parisa Hashemp Associate Professor of Architecture, The faculty of Architecture and Urbanism, Tabriz Islamic Art University, Iran ایران p.hashempour@tabriziau.ac.ir مازیار آصفی Maziar Asefi Professor of Architecture, The faculty of Architecture and Urbanism, Tabriz Islamic Art University, Iran ایران masefi@tabriziau.ac.ir nature architecture human needs architectural patterns traditional period contemporary period طبیعت معماری نیازهای انسان الگوهای معماری دوران سنتی دوران معاصر. 1. Alexander, Christopher, Sara Ishikawa, and Murray Silverstein. 1977. A Pattern Language: Towns, Buildings, Construction. Cess Center for Environmental.##2. Alipour, Sara, Mohammadreza Nasir Salami, Mohammad Mansour Falamaki. 2019. An Analysis on Mithraic Temple Landscape Structure. Bagh-e Nazar 16 (74): 35-48.##3. Ansari, Masume, and Fateme Lajavardi. 2012. Jewish Religion and Environmental Issues. Religious Studies 6 (11):35-52.##4. Bell, Simon. 2007. Landscape Pattern of Perception and Process. Translated by Aminzadeh. Tehran: Tehran University Press.##5. Benyus, Janine M. 2002. Biomimicry Innovation Inspired by Nature.##6. Browner, Blein and Marc Swackhamer. 2015. Hypernaturale: Architecture s New Relationship with Nature. Translated by Maziar Asefi, and Sanaz Saadatifar.##7. Einifar, Alireza. 2007. The Dominant Role of General Primary Patterns in the Design of Contemporary Residential Neighborhoods. Honar-ha-ye-Ziba (32): 32-50.##8. Faghfur Maghrebi, Hamid. 2009. Environmental Ethics in Islam. Medical Ethics 3 (8): 11-44.##9. Falahat, Mohammad Sadegh, and Samad Shahidi. 2010. Developments in the Concept of Nature and Its Role in the Formationof Architectural Space. Honar-ha-ye-Ziba, Memari-va-Shahrsazi 2 (42): 37-46.##10. Farahi, Farimani, and Mahdi Hagigatbin. 2017. An Investigation of the Perception of Iranians in the Face of Nature (A Case Study; Investigating Scientific Production in Landscape Architecture and Art and Architecture). Iranian-Islamic Studies (24): 32-42.##11. Feizabadi, Mahmood. 2012. Theoretical Foundations of the Role of Natural Structures in Architectural Design. PhD Thesis. Tarbiat-Modarres University.##12. Forty, A. 2000. Words and Buildings: A Vocabulary of Modern Architecture. London: Thames & Hudson.##13. Ghiabaklou, Zahra. 2013. Biomimetic Auditorium Design Inspired by Seashells. Honar-ha-ye-Ziba, Memari-va-Shahrsazi 18 (3): 17-24.##14. Hamze Neghad, Mehdi, Paria Saadatjou, and Mojtaba Ansari, 2014. Comparative Study of Iranian Gardening During the Sassanid and Islamic Eras Based on Heavenly Descriptions. Iranian Architecture Studies 3 (5): 57-79.##15. Hasanzade Amoli, Hassan. 2010. Oyun, Human Issues and its Description. Translated by Ebrahim Ahmadian, and Seyyed Mostafa Babayee. Qom: Boka.##16. Hatcher, T. 2004. Environmental Ethics as an Alternative for Evaluation Theory in For-Profit Business Contexts. Evaluation and Program Planning (27): 357-363.##17. Hobhouse, P. E. Hunningher, and J. Harpur. 2004. Gardens of Persia. Ales.##18. Kellert, S., and E. Calabrese. 2015. The Practice of Biophilic Design. www.biophilic-design.com.##19. Koltko-Rivera, Mark E. 2006. Rediscovering The Later Version of Maslow’s Hierarchy of Needs: Self-Transcendence and Opportunities for Theory, Research, And Unification. Review of General Psychology 10 (4): 302-317.##20. Maglic, Michael J. 2012. Biomimicry: Using Nature as a Model for Design. University of Massachusetts Amherst Follow This and Additional Works at: htts://scholarworks.umass.edu/theses.##21. Mahdinezhad, Jamaleddin, Esmaeel Zarghami, and Seyyede Ashraf Sadat. 2015. The Relationship between human and nature in the Iranian garden from the perspective of Islamic architecture. Naqshejahan- Basic Studies and New Technologies of Architecture and Planning 5 (1): 27-41.##22. Mesarovic, M. D. Macko, and D. Takahara, Y. 1970. Theory of Hierarchical Multilevel Systems. New York: Academic Press.##23. Mohammadi, Jalil. 2008. The Religion of Zoroaster. Zanjan: Nikan-e Ketab.##24. Mofidi Shemirani, Seyed Majid, and Hossein Madi. 2007. Atrium Symbol of a Sustainable Architecture, In Nashional Energy Congress.##25. Nachtigall, Werner, and Alfred Wisser. 2013. Bionics by Examples (250 Scenarios from Classical to Modern Times). Springer International Publishing Switzerland.##26. Nasr, Seyyed Hossein. 2008. The Encounter of Man and Nature Man and Nature: The Spiritual Crisis of Modem Man. Translated by Abdolrahim Govahi.##27. Nikos A. Salingaros.2019. The Biophilic Index Predicts Healing Effects of the Built Environment. Department of Mathematics, University of Texas at San Antonio, United States of America. JBU Journal of Biourbanism 8 (1). In Press.##28. Noghrekar, AbdolHamid. 2013. Man's Relationship with Nature and Architecture. Scientific Center of Islamic Architecture.##29. Noghrekar, AbdolHamid, and Samane Tagdir. 2014. Investigating the Capacity of Architectural Space for Creating a Basis for Responding to Human Needs from the Islamic Perspective (Case Study of Zinatolmolk House of Shiraz and Kashan Boroujerdi House of Kashan. Iranian Journal of Islamic Studies (15): 2-34.##30. Noghrekar, AbdolHamid, Farhang Mozaffar, and Samane Taghdir. 2017. The Correspondence of Man and Existence in Islamic Thought and its Reflection in Islamic Architecture. Armanshahr: Architecture and Urban Development (19): 79-93.##31. Norberg Shulz, Christian.2009. Towards A Phenomenology of Architecture. Translated by Mohammad Shirazi. Tehran: Rokhdad-e No.##32. Parsapour, Zahra. 2012. Investigating Global Studies of Environmental Ethics and the Need for Education in Common Principles. Journal of Science and Religion. Humanities and Cultural Studies Institute 3 (2): 25-43.##33. Porter, Eev. 2005. Paradise Gardens and Garden Carpets, the Meeting of Metaphors. Museums (41- Special issue of Iranian Garden Conference and Exhibition).##34. Purmand, Hasanali, Ahmadreza Keshtkar Ghallati. 2011. Analysis of Existential Causes of Construction of an Iranian Garden. Honar-ha-ye-Ziba, Memari-va-Shahrsazi (47): 51- 62.##35. Qoddoosifar, Seyed Hadi, Farah Habib, and Mahtiam Shahbazi. 2012. Sophia Perennis and Nature s place Ideology and Temples Architecture of Religious Sites. Bagh-e Nazar 9 (20): 37- 50.##36. Qalandaryan, Iman, Ali Akbar Taghvayi, and Maryam Kamyar. 2016. Comparative Study of the Relationship between Human and the Environment in Sustainable Development Thought and Islamic Thought. Researches in Islamic Architecture 4 (10): 62-78.##37. Remler, P. 2010. Egyptian Mythology A to Z. New York: Chelsea House.##38. Rezaeeyan, Ali. 1991. Principles of Management. Tehran: SAMT.##39. Rice, M. 2004. The Origins of Ancient Egypt 5000-2000 BC. London: Routledge.##40. Salingaros, A. Nikos. 2019. The Biophilic Index Predicts Healing Effects of the Built Environment. Department of Mathematics, University of Texas at San Antonio, United States of America. JBU Journal of Biourbanism 8 (1). in Press.##41.Salingaros, A. Niko. 2000. Structure of Patterns. Translated by Saeed Zarrin Mehr. Architecture Research, Volume 4.##42. Shojaei, Mohammad Sadegh. 2008. Theory of Spiritual Needs from the Perspective of Islam and its Relevance to Islamic Studies and Psychology. Studies in Islam and Psychology 1 (1): 87-116.##43. Shargi, Ali, Abd ol-Vahid Qanbaran. 2012. Teachings of Nature in Architectural Design. Environmental Science and Technology (3): 107-118.##44. Wu, J. 2013. Landscape Sustainability Science: Ecosystem Services and Human Well-Being in Changing Landscapes. Landscape Ecology 28(6): 999-1023.##1. انصاری، معصومه، و فاطمه لاجوردی. 1391 . دین یهود و مسائل زیست محیطی. پژوهشنامه ادیان 6 (11): 35 - 52 .##2. برونل، بلین، و مارک سوکهمر. 2015 . معماری مافوق طبیعی، نگاشت فناورانه طبیعت در معماری. ترجمه ی مازیار آصفی، و ساناز سعادتی فر.تبریز: دانشگاه هنر اسلامی تبریز.##3. پارساپور، زهرا. 1391. بررسی مطالعات جهانی اخلاق زیست محیطی و لزوم آموزش مبانی مشترک آن. پژوهشنامهعلم و دین، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی 3 (2): 25 - 43 .##4. پورتر، ایو. 1384. باغ های بهشتی و فرش های باغی، دیدار استعاره ها. موزه ها (41 -ویژه نامه همایش و نمایشگاه باغ ایرانی).##5. پورمند، حسنعلی، و احمدرضا کشتکار قلاتی. 1390 . تحلیل علت های وجودی ساخت باغ ایرانی. هنرهای زیبا- معماری و شهرسازی (47): 51-62. ##6. حسن زاده آملی، حسن. 1380 . عیون، مسائل نفس و شرح آن. ترجمه ی ابراهیم احمدیان و سید مصطفی بابایی. قم: بکا.##7. حمزه نژاد، مهدی، پریا سعادتجو، و مجتبی انصاری. 1393 . بررسی تطبیقی باغ سازی ایران در دوران ساسانی و اسلامی بر اساس توصیف های بهشتی. مطالعات معماری ایران 3 (5): 57 - 79 .##8. رضائیان، علی. 1370 . اصول مدیریت. تهران: سمت.##9. سالینگاروس، نیکلاس. 2000 . ساختار زبان های الگو. ترجمه ی سعید زرین مهر. فصلنامه تحقیقات معماری، جلد چهارم.##10 . شجاعی، محمدصادق. 1386 . نظریه نیازهای معنوی از دیدگاه اسلام و تناظر آن با سلسله مراتب نیازهای مازلو. مطالعات اسلام و روانشناسی 1 (1): 87 - 116.##11 . شرقی، علی، و عبدالحمید قنبران. 1391. آموزه هایی از طبیعت در طراحی معماری. مجله علوم و تکنولوژی محیط زیست (3): 107 - 118.##12 . علیپور، سارا، محمدرضا نصیر سلامی، و محمدمنصور فلامکی. 1398. تحلیل ساختار منظر ستایشگاه های مهری. باغ نظر 16 (74):31-42.##13 . عینی فر، علیرضا. 1386 . نقش غالب الگوهای عام اولیه در طراحی محله های مسکونی معاصر. هنرهای زیبا (32): 32 - 50.##14 . فرهی فریمانی، مریم، و مهدی حقیقت بین. 1395 . واکاوی ادراک ایرانیان در مواجهه با طبیعت، مطالعه موردی: بررسی تولیدات علمی در رشته معماری منظر و حوزه هنر و معماری. شهر ایرانی اسلامی 7 (24): 33 - 42.##15 . فغفور مغربی، حمید. 1388 . اصول اخلاقی محیط زیست از منظر اسلام. اخلاق پزشکی 3 (8): 11 - 44.##16 . فلاحت، محمد صادق، و صمد شهیدی. 1389 . تحولات مفهوم طبیعت و نقش آن در شکل گیری فضای معماری. هنرهای زیبا، معماری و شهرسازی 2 (42): 37 - 46.##17 . فیض آبادی، محمود. 1391 . تبیین مبانی نظری نقش سازواره های طبیعی در طراحی معماری. رساله دکترای معماری، دانشگاه تربیت مدرس.##18 . قدوسی فر، سیدهادی، فرح حبیب، و مهتیام شهبازی. 1391 . حکمت خالده و جایگاه طبیعت در جهان بینی و معماری معابد ادیان مختلف. باغ نظر 9 (20): 50 - 37.##19 . قلندریان، ایمان، علی اکبر تقوایی، و مریم کامیار. 1395 . مطالعه تطبیقی رابطه انسان و محیط زیست در تفکر توسعه پایدار و تفکر اسلامی. پژوهش های معماری اسلامی 4 (10): 62 - 78.##20 . قیابکلو، زهرا. 1392 . طراحی آکوستیکی سالن همایش چندمنظوره با الهام از پوسته صدف دریایی. هنرهای زیبا، معماری و شهرسازی 18(3): 17-24.##21 . محمدی، جلیل. 1387 . دین زرتشت. زنجان: نیکان کتاب.##22 . مفیدی شمیرانی، سیدمجید، و حسین مدی. 1386 . آتریوم نماد یک معماری پایدار، در همایش ملی انرژی.##23 . مهدی نژاد، جمال الدین، اسماعیل ضرغامی، و سیده اشرف سادات. 1394 . رابطه انسان و طبیعت در باغ ایرانی از منظر معماری اسلامی. نقش جهان- مطالعات نظری و فناوری های نوین معماری و شهرسازی 5 (19): 27 - 41.##24 . نقره کار، عبدالحمید. 1392 . رابطه انسان با طبیعت و معماری. قطب علمی معماری اسلامی.##25 . نقره کار، عبدالحمید، و سمانه تقدیر. 1393 . بررسی قابلیت های فضای معماری جهت ایجاد بسترِ پاسخگویی به نیازهای انسان از منظر اسلام (نمونه موردی خانه های زینت الملکِ شیراز و بروجردی های کاشان). شهر ایرانی-اسلامی (15): 2- 34.##26 . نقره کار، عبدالحمید، فرهنگ مظفر، و سمانه تقدیر. 1396 . تناظر انسان و هستی در اندیشه اسلامی و بازتاب آن در معماری اسلامی. معماری و شهرسازی آرمانشهر (19): 79 - 93.##27 . نصر، سید حسین. 1387 . انسان و طبیعت، بحران معنوی انسان متجدد. ترجمه ی عبدالرحیم گواهی.##28 . نوربرگ - شولتز، کریستیان. 1388 . روح مکان: به سوی پدیدار شناسی معماری. ترجمه ی محمدرضا شیرازی. تهران: رخداد نو. ##

تبیین نظریه ارجحیت فرم بر جنس مصالح در رفتار آکوستیکی فضای معمار 1 1 صوت در بنای مذهبی عمده ترین فاکتور درگیر با مخاطب بشمار می رود. حس شنوایی، به خوبی قادر است ادراک دینی و آیینی انسان را برانگیزد و در جذب و تعامل او با بنای مذهبی نقشی اساسی ایفا نماید. از طرفی دیگر، بینایی، ناخودآگاه بیشترین واسطه ارتباطی انسان با محیط پیرامون است و لذا به نظر می رسد هر عنصری که در معماری بتواند همه حواس انسانی و عمدتا دو حس بینایی و شنوایی را به صورت توام به ادراک مخاطب منجر گرداند؛ موجب موفقیت معماری خواهد بود. آینه کاری از ساختارهای تزیینی در معماری است که از بعد چشم نوازی و به بیانی علمی تر، بصری، از راهبردهای معماری اسلامی دانسته می شود. از آنجا که بناهای آینه کاری شده در معماریِ حال حاضر، به لحاظ صوتی عملکردی استاندارد دارند؛ به نظر کاربران و مخاطبان بناهای مذهبی جزو عناصر موفق در ارتباط گیری همزمان حس بینایی و شنوایی بشمار می روند و لذا مطالعه آکوستیکی آن ها امری لازم خواهد بود. پژوهش حاضر به عنوان پیشینه و مبانی تحقیق پس از تحلیل مبانی آکوستیکی، ضمن تاکید بر وضوح گفتار و زمان واخنش به عنوان متغیرهای سنجش و سپس معرفی آینه کاری به روش توصیفی و با ابزار کتابخانه ای، در حوزه نمونه موردی و مطالعه بنیادین خود، از رویکرد کاملا کمی و روش محاسبات دقیق بهره گرفته با دو ابزار شبیه سازی و سنجش میدانی به قیاس نتایج آن ها پرداخته است. رفتار کاملا متفاوت و معکوس بنا در دو حالتِ با آینه کاری، و بدون آن، که هریک بصورت جداگانه با شبیه سازی و سنجش میدانی انجام یافته است؛ نشان می دهد تفاوت های مشاهده شده، فراتر از تفاوت ابزار سنجش است و ساختار آینه کاری، موثرترین فاکتور در ایجاد شرایط بهینه آکوستیکی خواهد بود. نتایج حاصل از این مطالعه منجر به بیان نظریه ای جدید در علم معماری و آکوستیک گردیده است که بر تاثیر فرم در آکوستیک اشاره دارد و در راستای کاهش زمان واخنش و بهبود وضوح گفتار، نقش جنس مصالح را در قبال فرم مطلوب، کمرنگ تر نشان می دهد. پژوهش حاضر بیان می کند که در زمینه اکوستیکی با هر مصالح و متریالی به شرط فرم مناسب، می توان معماری مطلوب ایجاد کرد. لذا می توان گفت نظریه نهایی این پژوهش در راستای ایجاد شرایط بهینه آکوستیکی، ارجحیت فرم بر جنس مصالح را اثبات می نماید. 145 161 2020/07/132020/07/132020/09/92020/07/132020/09/92020/07/13 1399/4/23 2020/07/132020/07/132020/09/212020/07/132020/09/212020/07/13 1399/4/23 عباس غفاری ایران ghaffari@tabriziau.ac.ir فرزانه قلیزاده ایران f.gholizadeh@tabriziau.ac.ir آکوستیک وضوح گفتار فرم جنس مصالح آینه کاری 1. Al Shimemeri, S. a, C.B. Patel, and A.F. Abdulrahman. 2011. Assessment of Noise Levels in 200 Mosques in Riyadh. Saudi Arabia. Avicenna Journal of Medicine 1(2): 8-35. Available at: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23210007 [Accessed December 9, 2012].##2. Andreas, C., J. Holger, and C. Lynge. The Acoustical History of Hagia Sophia Revived through Computer Simulation, 2.##3. Carvalho, António P O and C.G. Monteiro. 2009. Comparison of the Acoustics of Mosques and Catholic Churches. , (July), pp.5–9.##4. Chu, Y., and C. M. Mak. 2009. Early Energy Decays in Two Churches in Hong Kong. Applied Acoustics 70(4): 579–587. Available at: http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0003682X08001515 [Accessed December 9, 2012].##5. Cirillo, E., and F. Martellotta. 2003. An Improved Model to Predict Energy-Based Acoustic Parameters in Apulian-Romanesque Churches. Applied Acoustics, 64(1): 1–23. Available at: http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0003682X02000683.##6. Ct, A.B. 1990. Technical Note Rasti Measurements in Mosques in Amman, Jordan. 30, pp.335–345.##7. Dewiyanti, D. and H. E. Kusuma. 2012. Spaces for Muslims Spiritual Meanings. Procedia - Social and Behavioral Sciences 50(July): 969–978. Available at: http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1877042812032363 [Accessed December 9, 2012].##8. Ghaffari, Abbas. 2013. Improving the Acoustic Conditions in Mosques with an Analytical Approach to the Clarity of Speech in the Mosques of the Qajar Era in Tabriz (with the Approach of Brick Effect and Brick Decorations). Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran.##9. Girón, S., M. Galindo, and T. Zamarreño. 2008. Distribution of Lateral Acoustic Energy in Mudejar–Gothic Churches. Sound and Vibration 315(4-5): 1125–1142. Available at: http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0022460X08001491 [Accessed December 9, 2012].##10. International, E., and I. Conference. 2003. Comparison of the Acoustical Performance of Mosque Geometry Using Computer Model Studies Adel A. Abdou King Fahd University of Petroleum and Minerals Architectural Engineering Department Dhahran, Saudi Arabia, 1, pp.39–46.##11. Marshall, L. 2006. Architectural Acoustics. Elsevier Academic.##12. Martellotta, Francesco. 2008. Subjective Study of Preferred Listening Conditions in Italian Catholic Churches. Sound and Vibration 317(1-2): 378–399. Available at: http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0022460X08002514 [Accessed December 9, 2012].##13. Martellotta, Francesco et al. 2009. Guidelines for Acoustical Measurements in Churches. Applied Acoustics, 70(2): 378– 388. Available at: http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0003682X08000832 [Accessed December 9, 2012].##14. Martellotta, F. and E. Cirillo. 2009. Experimental Studies of Sound Absorption by Church Pews. Applied Acoustics 70(3): 441–449. Available at: http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0003682X08001345 [Accessed December 9, 2012].##15. Orfali, B.W. Introductory Article about Mosques Architectural Development and Acoustics.##16. Othman, A.R. and M. R. Mohamed. 2012. Influence of Proportion towards Speech Intelligibility in Mosque’s Praying Hall. Procedia, Social and Behavioral Sciences 35(December 2011): 321–329. Available at: http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/ pii/S1877042812004065 [Accessed December 9, 2012].##17. Queiroz de Sant’Ana, D., and P. H. Trombetta Zannin. 2011. Acoustic Evaluation of a Contemporary Church based on in Situ Measurements of Reverberation Time, Definition, and Computer-Predicted Speech Transmission index. Building and Environment 46(2): 511–517. Available at: http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0360132310002696 [Accessed December 9, 2012].##18. https://www.bksv.com/en. 2017.##1. غفاری، عباس. 1392 . بهبود شرایط آکوستیک در مساجد با نگرش تحلیلی وضوح گفتار در مساجد دوره قاجار تبریز (با رویکرد تأثیر آجر و تزئینات آجری). دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران. ##

چارچوب نظری برای حقوق فضایی مردم، از منظر فقه و حقوق اسلامی Framework theory for people's space rights, from the perspective of Islamic jurisprudence and law 1 1 بهره ­برداری عادلانه از فضای شهری ازجمله مسائل مستحدثه و نوپیدا در حوزه حقوق معماری و شهرسازی است که یکی از ساختارهای پرداختن به آن سنجش‌پذیر کردن حقوق مترتب بر آثار معماری است. یک اثر معماری، افزون بر مخاطبین خاص یا افرادی که درون آن زندگی می­کنند؛ مخاطبین عامی (مردم شهر) که تحت تأثیر وجوه اجتماعی آن قرار می‌گیرند نیز دارد. وجود عنصر تأثیر در این رابطه (میان آثار معماری و مردم) حکایت از این می‌کند که خلق آثار معماری، نوعی رفتار اجتماعی تأثیرگذار محسوب می‌شود؛ رفتارهایی که اقتضای ذاتی آن­ها به وجود آوردن انواع تلاقی‌ها و تزاحمات حقوقی برای افراد جامعه است. موضوعی که پژوهش حاضر حول محور آن قوام پیدا می­کند؛ تبیین چارچوب نظری برای حقوق مردم نسبت به فضاهای مصنوع شهری (آثار معماری) است. تفحص در ادبیات مرتبط با این موضوع حاکی این نکته است که تبیین چارچوب مزبور، متقوم بر توصیف سه رکن اصلی شامل چرایی و چیستی، چگونگی استنباط و‌ تعیین مصادیق برای این حقوق است؛ که پس از پرداختن به آن‌ها نتایج ذیل حاصل شد: حقوق فضایی مردم، امتیازات و خطوط قرمز تکلیف‌آور و واجد پشتوانه و ضمانتی هستند که مردم نسبت به فضاهای مصنوع شهری پیدا می­کنند. استنباط این حقوق، مبتنی بر سه رکنِ منابع شرعی، اسناد حقوقی و ماهیت فضای شهری، انجام گرفت و پنج حق بنیادین شامل «حق معنویت فضایی»، «حق هویت فضایی»، «حق کیفیت فضایی»، «حق سلامت فضایی» و «حق عدالت فضایی» استخراج شد. البته این تفکیک به معنای جدایی یا تفوق یک حق بر حقوق دیگر نیست؛ بلکه ناظر به روش اجرا و نحوه تحقق‌پذیری این حقوق است. در اسناد قانونی رایج از برخی حقوق مزبور غفلت شده، امید است این سطور هموارکننده انجام مباحث نظری و به‌تبع آن اصلاح نظام تقنین در عرصه معماری و شهرسازی کشور باشد.  2 Fair use of urban space is one of the new and emerging issues in the field of architectural law and urban planning, and one of the structures to address it is to assess the rights of architectural works. An architectural work, in addition to the specific audience or the people living in it, also has a general audience (the people of the city) who are influenced by the social aspects of that work. The existence of an element of influence in this regard (between architectural works and people) suggests that the creation of architectural works is a kind of influential social behavior; Behaviors that are inherently necessary to create all kinds of intersections and legal conflicts for individuals in society. The focus of the present study is to explain the theoretical framework for people's rights to artificial urban spaces (architectural works). An examination of the relevant literature suggests that the explanation of this framework goes beyond describing the three main pillars, including why and what, how to deduce, and so on. After addressing them, the following results were obtained: The space rights of the people, are the privileges and the red lines that obligatory have the support and guarantee that the people have. They have them compared to artificial urban spaces. The inference of these rights was based on three pillars of religious sources, legal documents and the nature of urban space, and five fundamental rights including "right to spatial spirituality", "right to spatial identity", "right to spatial quality", "right to spatial health" and " "Space Justice" was extracted. Of course, this separation does not mean the separation or supremacy of one right over another; rather, it looks at how these rights are enforced and how they are realized. In the current legal documents, some of these rights have been neglected. It is hoped that these lines will pave the way for theoretical discussions and, consequently, the reform of the legislative system in the field of architecture and urban planning. 162 180 2020/07/132020/07/132020/09/92020/07/132020/09/92020/07/132020/07/13 1399/4/23 2020/07/132020/07/132020/09/212020/07/132020/09/212020/07/132020/07/13 1399/4/23 حمیدرضا آرامی ایران arami.hamid@yahoo.com مهدی محمودی ایران mmmmahmudi@gmail.com Law People Theoretical Framework Artificial Urban Space حقوق مردم چارچوب نظری فضای مصنوع شهری. 1. Abdollahi, Mahmoud. 1992. The Jurisprudential Foundations of Economics. Qom: Islamic Publications.##2. Arami, Hamid, Mahmud Hekmatnia, And Azizolah Fahimi. 2020. Urban Architecture and Ownership of Space beyond the Usual Height. Quarterly Journal of Islamic Law (63): 111-136.##3. Azimi Hashemi, Mojgan, Neda Razavizadeh, and Abdolreza Javan Jafari. 2006. Urban Charters; The Basis for the Realization of the Right of Urbanization. Journal of Social Sciences, Ferdowsi University of Mashhad 16 (1): 51- 76.##4. Dadashpour, Hashem, and Bahram Alizadeh. 2014. Space Justice Discourse in the City. Tehran: Azarakhsh.##5. Daneshpajooh, Mostafa. 2007. Reflections on the Relationship between Law and Justice with an Emphasis on Islam. Education of Islam and law (26): 85-120.##6. Fahimi, Azizullah. 2009. Civil Liability for Environmental Degradation. Qom: Research Institute of Islamic Sciences and Culture.##7. Habibi, Mohammad Hassan, And Majid Najarzadeh. 2009. The Criterion for Distinguishing Anfal and its Relation to other Public Property. Private Law (15): 55- 76.##8. Hashemi, Seyed Ahmad Ali, Ebrahim Taghizadeh. 2012. Property and Property Rights. Tehran: Majd.##9. Hekmatnia, Mahmoud. 2006. Fundamentals of Intellectual. Tehran: Institute of Islamic Culture and Thought.##10.Hekmatnia, Mahmou. 2011. Philosophy of the Women's Rights System. Tehran: Institute of Islamic Culture and Thought.##11. Horr Ameli. 1104 AH. Shiite Issues. Qom: Al-Bayt Institute (AS).##12. Javadi Amoli, Abdullah. 2005. Right and Duty in Islam. Qom: Esra.##13. Kanaani, Mohammad Taher. 2008. Acquisition of Public Property and Permissible. Tehran: Mizan.##14. Karami, Hamed. 2008. Administrative Rights of Property, Public Property. Tehran: Anteshar Co.##15. Karami, Hamed. 2016. Legal Solutions to Protect Public Property. Journal of Public Law Knowledge 5 (16): 1-22.##16. Katozian, Nasser. 1998. Civil Law in Law Justice. Tehran.##17. Katozian, Nasser. 2004. Introduction to Law.##18. Katozian, Nasser. 2006. Philosophy of Law, Vol. 1. Tehran: Publications.##19. Katozian, Nasser. 2013. Fundamentals of Public Law. Tehran: Mizan.##20. Katozian, Nasser. 2013. Property and Ownership. Tehran: Mizan.##21. Kazemi, Mojtaba, and Abuzar Mazaheri. 2016. Requirements for the Formation of a Civilized Identity on the Mahdavi Horizon. Eastern Promised Quarterly (39): 41- 66.##22. Khazaei, Ahmad Reza. and Ahmad Moradkhani. 2015. Fundamentals of Citizenship Rights in the Quran. Quran and Hadith Research Journal (17): 67-96.##23. Kholusi, Mohammad Hussein, and Mohammad Javad Nowruz. 2016. A comparative Study of the Basis of Citizenship in Political, Classical, Modern and Islamic Philosophy. Quarterly Journal of Islamic Government (3): 115- 142.##24. Madanian, Gholamreza. 2007. Religion and Fundamentals of Human Rights, Confrontation or Convergence, International Conference on Human Rights and Religion, Qom.##25. Martyr Sani. 966 AH. Zayn al-Din ibn Ali ibn Ahmad, Al-Rawdha al-Baha'i fi Sharh al-Lama'a, Maktab al-Alam al-Islami. 1410 AH. Qom.##26. Martyr Sadr, Sayyid Muhammad Baqir. 1408 AH. Eghtesadna. Iraq: Dar al-Ta'rif.##27. Mesbah Yazdi, Mohammad Taghi. 2001. Islamic Legal Theory. Qom: Imam Khomeini Research Institute.##28. Mesbah Yazdi, Mohammad Taghi. 2014. Law and Politics in the Quran. Qom: Imam Khomeini Research Institute##29. Mirbagheri, Seyed Mohammad Mehdi. 2015. Interview: What is the Coordinated Way of Science Building Based on Narrative Education? Sadra Humanities Magazine. Published: Sunday, 25 February 2016, Content Code: 644.##30. Mohseni, Mohammad Salem. 2017. Critique of the Characteristics of Human Rights. International Congress of Humanities (6): 431- 457.##31. Motahhari, Morteza. 2008. The System of Women's Rights in Islam. Collection of Works, the First Volume of the Section on Jurisprudence and Law. Tehran: Sadra.##32. Movahed, Mohammad Ali. 2002. In the Air of Rights and Justice, from Natural Rights to Human Rights. Tehran: Karnameh.##33. Nabavian, Seyed Mahmoud. 2007. Right and Duty and their Combination. Philosophical Knowledge 5 (2): 217- 253.##34. Nabavian, Seyed Mahmoud. 2009. Right and Four Fundamental Questions. Qom: Imam Khomeini Institute.##35. Nabavian, Seyed Mahmoud. 2011. History and Concept of Truth. Qom: Imam Khomeini Institute.##36. Nabavian, Seyed Mahmoud. 2013. What is Right. Qom: Imam Khomeini Institute.##37. Naghizadeh, Mohammad. 2010. Fundamentals of the Concept of Citizenship in Iranian Culture, in the Collection of Citizenship Articles from Perspective to Practice. Isfahan Municipality. By Ehsan Kazemi, pp. 74- 109.##38. Najafi Rad, Mohammad Hassan. 2018. Ownership of Land Enclosure Space and its Exploitation Rules. Qom: Islamic Sciences and Culture Research Institute.##39. Parsania, Hamid. 2012. Social Worlds. Qom: Ketab-e Farda.##40. Ramezani, Ali. 2011. The Meaning of Truth in the Eyes of Muslim Thinkers. Legal Knowledge 1(2): 89- 111.##41. Rapaport, Amos. 2009. Culture, Architecture and Design. Translated by Maria Barzegar, and Majid Yousef Niapasha. 2009. Tehran: Sheffield.##42. Rostami, Vali, and Massoud Masoumi. 2018. Reflecting on Distinguishing Public Property from other Property. Public Law Thoughts (14): 57- 73.##43. Sahib Ibn Ibad. 1414 AH. The Environment in the Language. Corrected by Al-Yasin, Mohammad Hassan. Beirut: Private Property.##44. Salehi Mazandarani, Mohammad, and Jamshid Mirzaei. 2007. Fundamentals of Space Ownership and Placement in the Legal System of Islam and the West. Quarterly Journal of Comparative Research in Islamic and Western Law 2 (3): 97- 118.##45. Sameh, Reza. 2007. Architecture and the Quality of Human Life in the Epistemological System of Islam. Qazvin: Iranian Students Book Agency.##46. Soleimani Behbahani, Abdul Rahim, and Ahmad Shojaei. 2005. Worship and the Philosophy of Creation. Islamic Theological Research Quarterly (88): 9- 35.##47. Tabatabai, Seyed Mohammad Hossein. 1990. Interpretation of Balance. Beirut: Lelmatbuat.##1. آرامی، حمیدرضا، محمود حکم تنیا، و عزیز الله فهیمی. 1398 . معماری شهری و مالکیت فضای فراتر از حد متعارف ارتفاع. حقوق اسلامی (63): 111-136.##2. پارسانیا، حمید. 1391 . جهان های اجتماعی. قم: کتاب فردا.##3. جوادی آملی، عبدالله. 1384 . حق و تکلیف در اسلام. قم: اسراء.##4. حبیبی، محمد حسن، و مجید نجارزاده. 1388 . ملاک تمییز انفال و نسبت آن با سایر اموال عمومی. حقوق خصوصی (15): 55 - 76 .##5. حرّ عاملی. 1104 ق. مسائل الشیعه. قم: مؤسسه آل البیت(ع).##6. حکمت نیا، محمود. 1385 . مبانی مالکیت فکری. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.##7.حکمت نیا، محمود. 1390 . فلسفه نظام حقوق زن. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.##8. خلوصی، محمدحسین، و محمدجواد نوروزی. 1395 . بررسی تطبیقی مبنای شهروندی در فلسفه سیاسی، کلاسیک، مدرن و اسلامی. حکومت اسلامی (3): 115 - 142 .##9. خزایی ، احمدرضا، و احمد مرادخانی. 1394 . زمینه های حقوق شهروندی در قرآن. پژوهش نامه قرآن و حدیث (17): 67 - 96 .##10 . داداش پور، هاشم، بهرام علیزاده، و فرامرز رستمی. 1393 . گفتمان عدالت فضایی در شهر. تهران: آذرخش.##11 . دانش پژوه، مصطفی. 1386 . تأملی در رابطه حقوق و عدالت با تأکید بر اسلام. معارف اسلام و حقوق (26): 85 - 120 .##12 . راپاپورت، آموس. 1388 . فرهنگ، معماری و طراحی. ترجمه ی ماریا برزگر، و مجید یوسف نیاپاشا. تهران: شفلین.##13 . رستمی، ولی، و مسعود معصومی. 1397 . تأملی بر تمایز اموال عمومی از سایر اموال. اندیشه های حقوق عمومی (14): 73 - 57 .##14 . رمضانی، علی. 1390 . معنای حق در نگاه اندیشمندان مسلمان. معرفت حقوقی 1 (2): 89 - 111 .##15 . سامه، رضا. 1394 . معماری و کیفیت زندگی انسان در نظام معرفتی اسلام. قزوین: جهاد دانشگاهی.##16 . سلیمانی بهبهانی، عبدالرحیم، و احمد شجاعی. 1392 . عبادت و فلسفه خلقت. کلام اسلامی (88): 9- 35 .##17 . شهید ثانی. ۹۶۶ ق. زین الدین بن علی بن احمد، الروضه البهیه فی شرح اللمعه، مکتب الإعلام الإسلامی. 1410 ق. قم.##18 . شهید صدر، سید محمدباقر. 1408 ق. اقتصادنا. عراق: دار التعارف.##19 . صاحب بن عباد. 1414 هق. المحیط فی اللغه. مصحح محمدحسن آل یاسین. بیروت: عالم الکتب.##20 . صالحی مازندرانی، محمد، و جمشید میرزایی. 1394 . مبانی مالکیت فضا و قرار در نظام حقوقی اسلام و غرب. پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب 2 (3): 97 - 118 .##21 . طباطبائی، سید محمدحسین. 1369 . تفسیر المیزان. بیروت: للمطبوعات.##22 . عبداللهی، محمود 1371 . مبانی فقهی اقتصاد. قم: انتشارات اسلامی.##23 . عظیمی هاشمی، مژگان، ندا رضوی زاده، و عبدالرضا جوان جعفری. 1393 . منشورهای شهری؛ بستر تحقق حق شهرنشینی. مجله علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد 16 (1): 51 - 76 .##24 . فهیمی، عزیز الله. 1396 . مسئولیت مدنی ناشی از تخریب محیط زیست. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.##25 . کاتوزیان، ناصر. 1377 . قانون مدنی در نظم حقوق. تهران: دادگستر.##26 .کاتوزیان، ناصر. 1383 . مقدمه علم حقوق.##27 .کاتوزیان، ناصر. 1385 . فلسفه حقوق، ج 1. تهران: انتشار.##28 .کاتوزیان، ناصر. 1392 . مبانی حقوق عمومی. تهران: میزان.##29 .کاتوزیان، ناصر. 1392 . اموال و مالکیت. تهران: میزان.##30 . کاظمی، مجتبی، و ابوذر مظاهری. 1395 . الزامات شکل گیری هویت تمدنی در افق مهدوی. مشرق موعود (39): 41 - 66 .##31 . کرمی، حامد. 1395 . راهکارهای حقوقی حمایت از اموال عمومی. دانش حقوق عمومی 5 (16): 1- 22 .##32 .کرمی، حامد. 1397 . حقوق اداری اموال، اموال عمومی. شرکت سهامی انتشار، تهران.##33 . کنعانی، محمد طاهر. 1387 . تملّک اموال عمومی و مباحات. تهران: میزان.##34 . محسنی، محمد سالم. 1396 . نقد و بررسی ویژگی های حقوق بشر. در کنگره بین المللی علوم اسلامی انسانی. شماره ششم. 431 - 457 .##35 . مدنیان، غلامرضا. 1386 . دین و مبانی حقوق بشر تقابل یا همگرایی، در همایش بی نالمللی حقوق بشر و دین، قم.##36 . مصباح یزدی، محمدتقی. 1380 . نظریه حقوقی اسلام. قم: مؤسسه پژوهشی امام خمینی.##37 .مصباح یزدی، محمدتقی. 1393 . حقوق و سیاست در قرآن. قم: مؤسسه پژوهشی امام خمینی.##38 . مطهری، مرتضی. 1387 . نظام حقوق زن در اسلام. مجموعه آثار، جلد اول از بخش فقه و حقوق. تهران: صدرا.##39 . میرباقری، سید محمدمهدی . 1394 . مصاحبه با عنوان راه هماهنگ سازی علوم بر محور معارف نقلی چیست؟ نشریه علوم انسانی صدرا، تاریخ انتشار: یکشنبه ۴ بهمن ۱۳۹۴، کد مطلب: 644 .##40 . موحد، محم دعلی. 1381 . در هوای حق و عدالت از حقوق طبیعی تا حقوق بشر. تهران: کارنامه.##41 . نبویان، سید محمود. 1386 . حق و تکلیف و تلازم آ نها. معرفت فلسفی 5 (2): 217 - 253 .##42 .نبویان، سید محمود. 1388 . حق و چهار پرسش بنیادین. قم: مؤسسه امام خمینی.##43 .نبویان، سید محمود. 1390 . تاریخچه و مفهوم حق. قم: مؤسسه امام خمینی.##44 .نبویان، سید محمود. 1392 . چیستی حق. قم: مؤسسه امام خمینی.##45 . نجف یراد، محمدحسن. 1397 . مالکیت فضای محاذی زمین و احکام بهره برداری از آن. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.##46 . نقی زاده، محمد. 1389 . مبانی مفهوم شهروندی در فرهنگ ایرانی، در مجموعه مقالات شهروندی از نظر تا عمل. شهرداری اصفهان. به کوشش احسان کاظمی، 109 - 74 .##47 . هاشمی، سید احمدعلی، و ابراهیم تقی زاده. 1391 . حقوق اموال و مالکیت. تهران: مجد. ##