OTHERS_CITABLE با پذیرش­گرایش عالم به تکامل حول­ محور وجودی ائمه اطهار(ع) به‌عنوان وجه الله و مصادیق انسان کامل، شناخت شاخص‌های معماری کمال‌دهنده حرم‌های مطهر اهمیت می‌یابد. حرم، مکان فیض الهی و مومنان طالب وجه الله می‌باشند. عاشورا دروازه‌ای از نور است به باطن قبله و نشانه‌ایست تا راه نمایان بماند؛ و این چنین است که نشانه‌ و نمادهای وحیانی در حرم­های مقدس اهمیت می‌یابد. هنر و معماری اسلامی، انعکاس بصری کلام خداوند است و کتیبه‌های معنوی-آیینی برجسته‌ترین نمادی است که با تجلی حقایق پلی از عالم محسوس به عالم معنا می‌گشاید. این مقاله در پاسخ به این سوال که کتیبه‌های آیینی-معنوی به‌عنوان رسانه‌ای ماندگار از باب‌القبله تا گنبدخانه حرم مطهر امام حسین(ع) با چه الگوی مفهومی- شکلی، مفاهیم اصیل دینی را در معماری حماسی-مذهبی بیان نموده‌اند، به این مسیر مقدس و گنبدخانه حرم مطهر به‌عنوان نقطه پیوند زمین و آسمان و نماد عدالت‌خواهی احرار پرداخته است. برای شناخت نوع خط و قالب هنری و درک متن کتیبه‌های گنبدخانه حرم مطهر، پس از تصویرنگاری و برداشت میدانی با روش تحلیلی-تفسیری مشخص می‌شود که ﮐﺘﻴﺒﻪ‌ﻫﺎی قدسی حرم مطهر ﺑﻪ‌ﻋﻨﻮﺍﻥ رسانه‌ای نمادین متناسب با قیام امام حسین(ع) تنظیم شده است و ضمن توجه به لفظ جلاله «الله» در مرکز برخی کتیبه‌ها، در این میان استفاده از آیات سوره«صف»، «یاسین»، و «فجر» در محور باب‌القبله تا داخل گنبدخانه نمود بیشتری داشته؛ و به­خصوص سوره «فجر» در کتیبه طوماری متصل به اربانه گنبد (که ارتفاع ساق و اربانه حدود 5 متر و خود تا راس آن حدود 14 متر و با نظام هندسه دوایری است)، ﺑﻪ‌ﻋﻨﻮﺍﻥ سوره مرتبط با وجود مقدس امام حسین(ع) جای گرفته است. همچنین زیارت ناحیه مقدسه و عاشورا نیز در کتیبه‌ها ظهور بیشتری دارد. نوع خط نشان از هنر خط ثلث اثر استاد محمد حسین شهید مشهدی خطاط برجسته قاجار به سال 1373 ﻫ.. ق است که درحرم مطهر امام رضا(ع) نیز در دوره مذکور توفیق کتیبه‌نویسی یافته است. مفهوم چهار کتیبه ترنجی ساق گنبد نیز ضمن شکر پروردگار در توفیق به تزئین و طلاکاری گنبد به دوره و بانی ساخت پرداخته است. در نهایت و با توجه به طرح ترفیع گنبد مطهر امام حسین(ع) در زمان کنونی پیشنهاد این مقاله اضافه نمودن ذکر برادری و وحدت دو ملت ایران و عراق در کتیبه‌های ترنجی ساق گنبد و تکرار سوره فجر در کتیبه طوماری ساق می‌باشد. http://jria.iust.ac.ir/article-1-1400-fa.pdf 2023-09-18 1 26 10.61186/jria.11.3.1 باب‌القبله سوره فجر کتیبه گنبدخانه حرم حسینی(ع) وجه الله. Through acknowledging the inclination of the world to transform around the existential axis of the Imams of Athar (a.s.) as the embodiment of God and models of flawless humanity, the ideal architectural markers of sacred shrines should be understood. Believers seek God's face in the Haram, which is a location of heavenly grace. In sacred shrines, signs and symbols of revelation are significant because Ashura is a portal of light leading to the interior of the Qiblah and a sign ensuring that the path is clear. Islamic art and architecture are visible representations of God's word, with spiritual-ritual inscriptions being the most common symbols that, by making truths manifest, provide a bridge between the material and the meaningful worlds. This article addresses the question of what conceptual-form model has been used to express the original religious concepts in the epic-religious architecture of this sacred path, with reference to religious-spiritual inscriptions as a permanent medium from the door of the Qibla to the dome of the Holy Shrine of Imam Hussein (AS). And the sacred shrine's dome, which represents Ahrar's quest for justice and serves as a point of connection between the earth and the sky, Using the analytical-interpretive method to take field observations and take pictures, it is determined that the sacred inscriptions of the Holy Shrine are set as a symbolic medium corresponding to the uprising of Imam Hussein (a.s.) in order to understand the text of the inscriptions in the dome and to know the type of writing and artistic format. The employment of Surah verses "Saf," "Yasin," and "Fajr" in the direction of the Qiblah to the inside of the dome has been more noticeable, despite the word of majesty "Allah," which is located in the center of some inscriptions. Surah "Fajr" in particular, which is a Surah about the holy existence of Imam Hussein (AS), has been recorded in the inscription of a scroll attached to the dome's land (the height of the leg and land is approximately 5 meters, and it is approximately 14 meters to the top and with a circular geometry system). The inscriptions also make the visit to Ashura and the holy place more evident. In 1373 AH, the renowned Qajar scribe Mohammad Hossein Shahid of Mashhad created a kind of calligraphy known as Tholut calligraphy. During this time, he was also successful in writing inscriptions for the Holy Shrine of Imam Reza (a.s.). During the building phase, there was also discussion over the idea of four tranji inscriptions on the dome's leg, which would thank the Lord for the success of decorating and gilding the dome. Finally, taking into account the current plan to promote the holy dome of Imam Hussein (a.s.), this article suggests adding a mention of the unity and brotherhood between the two nations of Iran and Iraq in the inscriptions on the dome's leg, as well as repeating Surah Fajr in the leg's scroll inscription. http://jria.iust.ac.ir/article-1-1400-en.pdf 2023-09-18 1 26 10.61186/jria.11.3.1 Bab-al Qibla Surah Fajr Inscription The Holy dom of Imam Hussein majid hashemi Toghroljerdi sm.hashemi50@gmail.com 1 Department Of architecture, Shahid Rajaee Teacher Training University, Tehran, Iran AUTHOR salman noghreh kar S.noghrekar@gmail.com 2 Department Of architecture, Shahid Rajaee Teacher Training University, Tehran, Iran AUTHOR fatemeh kowsar f.kowsar@yahoo.com 3 Department Of architecture, Shahid Rajaee Teacher Training University, Tehran, Iran AUTHOR

OTHERS_CITABLE عناصر چهارگانه علاوه بر تاثیرات مستقیم بر چگونگی انتخاب راهکارهای اقلیمی موثر در معماری، مزاج فضاهای محل زندگی ساکنین را تحت تاثیر قرار می­‌دهند. مزاج فضا، باعث شکل­‌گیری شاخصه­‌هایی متفاوت در هر اثر معماری از جمله معماری خانه‌­های بافت تاریخی بوشهر شده است. در این تحقیق با انتخاب خانه­‌های بافت تاریخی بوشهر به‌­عنوان جامعه آماری، شاخصه­‌های مزاجی فضاهای آن از نظر چگونگی تأثیرگیری از عناصر چهارگانه محیط مورد واکاوی قرار گرفته شده است. این مهم با بررسی خصوصیات مزاجی هر فضا با مطالعه میزان حضور شاخصه‌­های چهارگانه محیط به‌­عنوان نماینده چهار مزاج اصلی، یعنی عناصر چهارگانه آب، باد، خاک و آتش، بر فضاهای خانه که هر یک به عنوان نماینده‌­ای از مزاج‌­های اصلی هستند، انجام شده است. این تحقیق به دنبال این است که چگونه می‌­توان مزاج فضاهای خانه را بر اساس میزان حضور عناصر چهارگانه تحلیل نمود؟ و خصوصیات مزاجی فضاها در خانه‌های تاریخی بوشهر چگونه است؟ روش تحقیق در این پژوهش، روش توصیفی، توصیفی-تحلیلی و تحلیل محتوای منابع جهت شناخت منابع و مبانی نظری است؛ تحلیل داده‌­ها جهت واکاوی خانه‌­های بافت تاریخی بوشهر در دو شیوه کل­نگر (قیاسی) و تحلیل جزئیات در جهت رسیدن به یک نتیجه کل (استنتاجی) صورت پذیرفته است. برای بررسی و مطالعه مزاج خانه­‌های بافت تاریخی شهر بوشهر، 16 خانه با زیربناهای متنوع، انتخاب شده‌­است؛ و در هر خانه، هر یک از فضاها و خصوصیات کالبدی، فضایی، رفتاری و محیطی آن بررسی شده تا بتوان به نتایج مزاجی فضاهای دست یافت. برای مزاج­‌سنجی فضاها، میزان و کیفیت هر یک از عناصر چهارگانه عددگذاری شده و سپس با توجه به چگونگی حضور این عناصر در هر یک از فضاها به تعیین مزاج آن فضا منجر شد. با توجه نتایج، مزاج فضاهای سکونتی اصلی، متعادل، گرم، و گرم ­و خشک است؛ مزاج فضاهای سکونتی فرعی سرد است؛ مزاج فضاهای سکونتی باز، گرم و مرطوب است؛ مزاج فضاهای ارتباطی متعادل است و فضاهای خدماتی مزاج سرد دارند. مهمترین نتیجه این پژوهش بررسی وجود تنوع در مزاج فضاهای خانه،­ در بافت تاریخی بوشهر است؛ به طوری که هر یک از فضاها، متناسب و مناسب با چگونگی سکونت و فعالیت ساکنان در آن شکل گرفته است و افراد می‌­توانند بر اساس نیاز جسمی و روانی خود در فضاهای خانه بوشهر سکونت کنند. http://jria.iust.ac.ir/article-1-1587-fa.pdf 2023-09-18 27 46 10.61186/jria.11.3.2 خانه‌های تاریخی بوشهر فضا عناصر چهارگانه مزاج فضا. The present study is in order to investigate the temperament of home spaces based on the presence of four elements. The four elements, in addition to the direct effects on how to choose effective climatic solutions in architecture, have affected the temperament of the living spaces of the residents.The temperament of the space has led to the formation of unique features in each architectural work, including the architecture of houses in the historical context of Bushehr. In this research, by selecting the houses and mansions of Bushehr historical context as a statistical population, the temperament characteristics of its spaces in terms of how the four elements of the environment are affected have been discussed and analyzed. This is important with the aim of finding factors in the architecture of traditional houses and mansions of Bushehr due to the effects of the environment on its temperament by recognizing the temperament characteristics of each space by studying the presence of four characteristics of the environment as representative of the four main temperaments, ie four elements; water (humidity and sultry), wind (air flow), soil (structure and connection with the earth) and fire (sun) are performed on the spaces of the house, each of which represents the main temperaments. Therefore, this study seeks to analyze the temperament of home spaces based on the presence of four elements. And what are the temperament characteristics of the spaces in the historical houses of Bushehr? Research method In this research, it is a descriptive, descriptive-analytical method and content analysis of resources to identify sources and basics; data analysis has been done to analyze the houses of Bushehr historical context in two methods of sampling (deductive) and detailed analysis in order to reach a general (inferential) result. In accordance with the field findings and case studies, the spaces in the houses of the historical context of Bushehr include; yard, mahtabi, roof and staircase, porch and entrance hall, Shanshir, Tarmeh, corridors and escalators, rooms (in the types of five-door, four-door and three-door with one side opening, five-door, four-door and three-door with two-sided opening, five-door, four-door and three-door With three and four sides of the opening), reception (guest house), chamber (dining room), closet (chest of drawers), kitchen (kitchen), basin and toilets, the temperament characteristics of the spaces were examined. According to the findings, the results of the study of home space in the historical context of Bushehr are as follows: The temperament of the main living spaces and related spaces is balanced, warm, hot and dry (Rooms three, four and fifty and Shanashir); sub-residential spaces are cold-tempered (Closet, safe and rooms without opening); the temperament of open living spaces is warm and humid (Moonlight, Tarmeh and Bam); The temperament of communication spaces is balanced (Entrance halls, corridors, stairs and stairs); and service spaces are cold-tempered. (Kitchen, basin, water storage and services). Each of the elements and organs of the houses of Bushehr's historical context has its own temperament. Just as man has the most balanced temperament among creatures, and each organ has its own temperament, The elements of these houses are also built next to each other in order to create a balance of temperament. It is also more balanced than the environment and is effective with the lack of intensification of temperament characteristics of people living in houses of historical texture due to the temperament of space. The results of the analysis of the relationship between the temperament of the environment and the spaces of houses in the historical context of Bushehr show that The spaces that are the place of party, living and family residence are warm-tempered, lively spaces that are in line with the behavior of the often warm-tempered residents. Also, the dryness of the temperament of these spaces is in contrast to the more temperament of the environment and the inhabitants, which balances the humidity of the temperament of the environment and the people living in it, in order to prevent boredom and numbness in the space. The pauses between spaces and the entrances from the open space to the closed space are balanced. The central courtyard, entrance porch, corridors and stairs are among these spaces and the reason is the presence of four elements in the best possible way in these spaces, which have formed the moderate temperament of the space. Service spaces, ie safes, closets, kitchens and basins, due to the absence of the sun, are often cold-tempered, and activity in these spaces, which in turn causes the body to warm up and it acts to regulate the body's mood and helps people's health. The most important result of this study is to investigate the existence of diversity in the temperament of home spaces in the historical context of Bushehr, so that each of the spaces is appropriate and appropriate to how the residents live and work in it and people can be based on physical needs, and life in the spaces of Bushehr's home. http://jria.iust.ac.ir/article-1-1587-en.pdf 2023-09-18 27 46 10.61186/jria.11.3.2 Bushehr historical houses space four elements Temperament of space. Qasem Gedaali Ghasemgedaali@gmail.com 1 Art University of Isfahan AUTHOR Mohsen Afshari m.afshary@aui.ac.ir 2 School of Architecture and Urban Planning, Art University of Isfahan. AUTHOR

OTHERS_CITABLE ­مبتنی بر اصل وحدت و مراتب وجود، کلیۀ ممکنات طی مراتبی از مقام ذات الهی نزول و حدوث یافته‌­اند. طی این مراتب، هر مخلوق، سیری را از عالم معنا تا عالم صورت و ماده طی می‌نماید و تجلی میزانی از حقیقت معنا (مبتنی بر صفت قدر) می­باشد. مصنوعات بشر نیز می­‌باید به صورت نسبی حقیقت معنا را متجلی بسازد و انسان را از حجاب­‌های صوری برهاند و به سرچشمه پاک معنا رهنمون سازد. در این راستا، بر انسان است تا با شناخت حقیقت معنا و فرایند نزول آن، زمینه را برای این مهم فراهم سازد. لذا این پژوهش درصدد است تا با شناخت ساختار فرایندهای انسانی (نظریه سلام)، به بررسی امکان همگام‌­سازی آن با فرایند نزول معنا بپردازد و به تجلای بیشتر این سرچشمۀ معنوی کمک نماید. بدین جهت، ابتدا سعی می‌­گردد تا با رویکردی تفسیری- تحلیلی به تبیین چهارچوب نظری پژوهش که در اینجا فرایند نزول معنا، توسط فعل الهی در مخلوقات است پرداخته شود؛ سپس با تشریح نظریه سلام و با استفاده از روش استدلال منطقی، تلاش در انطباق و ایجاد زمینه‌­ای برای الگوبرداری از فعل الهی توسط انسان گردد؛ و در ادامه طی بررسی این انطباق در یک نمونه موردی به جمع‌بندی بپردازد. در پایان این‌چنین نتیجه می­گردد که در راستای تجلی حقیقت معنا در مصنوعِ  انسان، می­‌بایست میزانی (قدری) از «اسماء فعل» و مبتنی بر چهار ویژگی تناکح، تقابل، تفاضل، و تعاون، توسط توسط اجتهاد حرف‌ه­ای شناسایی، و در خلق مصنوع به کار گرفته شود. http://jria.iust.ac.ir/article-1-1624-fa.pdf 2023-09-18 47 62 10.61186/jria.11.3.3 نظریه سلام معنا صورت اسماء الحسنی اسم فعل نما محله. Based on the principle of unity of existence and its levels, all creatures have descended from the divine essence through stages. During these stages, all creatures become to exist by passing a journey from the world of meaning to the world of form. This journey causes each creatures to make an extent of benefit from the truth of meaning (on the base of Attribute of Qadr). This extent of epiphany of truth of meaning in artifact should liberate man from formal veils and guide him to the pure source of meaning. In this regard, man should prepare the context for this task by recognizing the truth of the meaning and the process of its descent. Therefore, this research tries to first: understand the structure of human processes (Salaam theory), and then, examine the possibility of synchronizing it with the process of descent of meaning. this may help to further manifestation of this spiritual source. For this reason, at first it is tried to explain the theoretical framework of the research with an interpretative-analytical approach. This framework is the process of the descent of meaning through divine action in the creatures. Then by explaining the theory of “Salaam” and using the method of logical reasoning, an effort is made to adapt this theory with the process of Devine action. Then, during the examination of this adaptation in an especial case, it will concluded that:  in order to manifest the truth of meaning in human artifacts, there should be a certain amount of interaction between" Asma al-fe’l" based on four Types of relations: marriage, confrontation, difference and cooperation. this amount should be recognized by professional ijtihad and used in the creation of artifacts. http://jria.iust.ac.ir/article-1-1624-en.pdf 2023-09-18 47 62 10.61186/jria.11.3.3 “Salaam” Theory Meaning Face Asma al-Hosna Asma al-fe’l Façade Neighborhood masoud fallah masoud.fallah@live.com 1 Faculty of Architecture and Urban Planning, Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran AUTHOR Abdul Hamid Noghrekar a_noghrekar@iust.ac.ir 2 Faculty of Architecture and Urban Planning, Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran AUTHOR bahram Saleh Sadeghpour sedghpour@sru.ac.ir 3 Faculty of Humanities, Shahid Rajaei Teacher Training University, Tehran, Iran AUTHOR

OTHERS_CITABLE شهرسازی اسلامی-ایرانی، از مهم‌ترین موضوعات و دغدغه‌ اندیشمندانی است که بناها و فضاهای شهر را مکانی در راستای سلوک انسانی و تعالی ‌روحی و معنوی او می‌دانند و به ویژگی‌های کالبدی شهر مطلوب از منظر اسلام می‌پردازند. با توجه به آموزه‌های جامع دین مبین اسلام در آرمانشهر وعده داده‌شده به اهل‌ صالح زمین و بیان ویژگی‌های آن، مستفاد می‌گردد که انسان با خصلت مدنی ‌بالطبع خود، از طریق شهرسازی مشارکت‌طلب به آرامش خواهد رسید و یکی از خصوصیات مهم فضای عمومی صالح، مشارکت‌طلبی می‌باشد. بحران هویتی ناشی از آسیب به بافت‌های تاریخی موجب تضعیف حس ‌وابستگی انسان به محیط و خصلت مدنی ‌بالطبع او و در نتیجه کاهش مشارکت‌ اجتماعی می‌شود که در این پژوهش، از مکان‌سازی متناسب با بافت ‌تاریخی، به‌عنوان تسهیلگر در پروژه‌های بازآفرینی استفاده می‌شود تا در جهت نیل به آرمانشهر اسلامی گام‌ برداشته شود. در این مقاله با بررسی معیارهای کالبدی مورد نظر اسلام در زمینه بازآفرینی بافت‌های تاریخی، در محله تاریخی عودلاجان تهران به‌عنوان یک نمونه مطالعاتی که اقدامات بازآفرینی در ‌آن انجام‌ شده و حضور مردم در بافت بعد ‌از اقدامات کمرنگ بوده است؛ با‌ هدف بررسی و مطالعه ارتباط بین شاخص‌های «مکان‌سازی مشارکت‌مبنا در بازآفرینی بافت‌های تاریخی» به‌عنوان عامل ایجاد «دلبستگی‌مکانی» و «مشارکت‌طلبی» با‌استفاده از پژوهش آمیخته (کمی و کیفی) به روش توصیفی-‌تحلیلی مبتنی ‌بر روش‌های تحلیل‌ محتوای اسناد‌ کتابخانه‌ای و پیمایش مقطعی‌کمی‌ (پرسش ‌از کارشناسان و مردم محله عودلاجان) و کیفی (مشاهدات نظام‌مند کارشناسی‌ از بافت)، به بررسی مبانی اندیشه ‌اسلامیِ مکان‌سازی مشارکت‌مبنا در بازآفرینی بافت‌های تاریخی پرداخته‌است. تجزیه و تحلیل داده‌ها با روش آمار توصیفی و استنباطی بوده که نرمالیتی داده‌ها با آزمون کلموگروف‌اسمیرنف و آزمون فرضیه‌ها با ضریب‌ همبستگی اسپیرمن و معادلات ‌ساختاری به‌روش PLS و مدل‌سازی با نرم‌افزار SmartPLS3 انجام‌شد. تأیید روایی توسط اساتید و پایایی با‌ رسیدن به نقطه اشباع‌نظری و ضریب آلفای‌کرونباخ بررسی‌شد. پس‌از طی موفقیت‌آمیز تمامی آزمون‌های مدل‌ساختاری شامل ضرایب ‌مسیر (بتا) و معناداری ‌آن (T-Value)، شاخص ضریب‌تعیین (R2)، شاخص ارتباط‌ پیش‌بین (Q2)، شاخص شدت‌ تأثیر (F2) و شاخص هم‌خطی (VIF) برای دو گروه مردم ‌بافت و کارشناسان خبره با اطمینان بالا تأیید و مدل‌سازی ارائه‌ شد. سپس از طریق مشاهده نظام‌مند تک‌تک شاخص‌های پژوهش و تحلیل‌کیفی کارشناسانه، نتایج بررسی و تعمیم داده ‌شد و مدل‌کلی ارائه ‌گردید. بر ‌اساس یافته‌های تحقیق، مشخص‌گردید فضاهای انسان‌مدار و مکان‌محور مقید به ارزش‌های دین ‌مبین ‌اسلام و اصالت‌های بافت ‌تاریخی، از ‌طریق مکان‌سازی مشارکت‌مبنا در‌ بافت و افزایش مشارکت ‌اجتماعی ناشی ‌از آن در روند بازآفرینی، موجب حفظ بافت ‌تاریخی و موجودیت ایرانی اسلامی آن و افزایش دلبستگی‌ مکانی و مشارکت‌طلبی خواهد‌شد. http://jria.iust.ac.ir/article-1-1636-fa.pdf 2023-09-18 63 87 10.61186/jria.11.3.4 شهر ایرانی- اسلامی خصلت مدنی بالطبع انسان بازآفرینی بافت‌های تاریخی مکان‌سازی مشارکت‌مبنا. Islamic-Iranian urban planning is one of the most important topics and concerns of thinkers who consider the buildings and spaces of the city as a place in line with human behavior and his spiritual and spiritual excellence and address the physical characteristics of the desired city from the perspective of Islam. According to the comprehensive teachings of the religion of Islam in the Utopia promised to the righteous people of the earth and its characteristics; It is understood that man with his civic nature will reach peace through participatory urban planning, and one of the important characteristics of a good public space is participation. The identity crisis caused by the damage to the historical contexts weakens the sense of human dependence on the environment and his civic character, and as a result, reduces social participation. In this article, by examining the physical criteria desired by Islam in the field of re-creation of historical textures, in the historical neighborhood of Oudlajan, Tehran, as a sample of studies where re-creation measures have been carried out and the presence of people in the context was weak after the measures; With the aim of investigating and studying the relationship between the indicators of "participation-based localization in the recreation of historical textures" as a factor of creating "local attachment" and "participation" using mixed research (quantitative and qualitative) using a descriptive-analytical method based on the methods of content analysis of library documents and quantitative cross-sectional survey (asking experts) and the people of Oudlajan neighborhood) and qualitative (systematic observations of the texture), has investigated the foundations of the Islamic idea of place-making based on participation in the recreation of historical textures. The data analysis was done by descriptive and inferential statistics method, the normality of the data was done by Kolmogorov-Smirnov test and hypothesis testing was done by Spearman correlation coefficient and structural equations by PLS method and modeling by SmartPLS3 software. Validity was verified by professors and reliability was checked by reaching theoretical saturation point and Cronbach's alpha coefficient. After successfully passing all structural model tests including path coefficients (beta) and its significance (T-Value), coefficient of determination index (R2), predictive correlation index (Q2), influence intensity index (F2) and colinearity index (VIF) for two groups of people and experts with High reliability verification and modeling were presented. Then, through the systematic observation of each research index and expert qualitative analysis, the results were reviewed and generalized and a general model was presented. Based on the findings of the research, it was determined that the human-oriented and place-oriented spaces bound to the values of the religion of Islam and the originality of the historical context, through the location of the participation based on the context and increasing the social participation resulting from it in the process of re-creation, will lead to the preservation of the historical context and its Iranian-Islamic existence and increase the spatial attachment and participation. http://jria.iust.ac.ir/article-1-1636-en.pdf 2023-09-18 63 87 10.61186/jria.11.3.4 The Iranian-Islamic city The natural civic nature of human beings Regeneration of historical contexts Participation-base place making fatemeh haddadeadel f.haddadeadel@yahoo.com 1 School of Architecture and Environmental Design, University of Science and Technology, Tehran, Iran. AUTHOR asghar mohammad moradi asghar.m.moradi92@gmail.com 2 School of Architecture and Environmental Design, University of Science and Technology, Tehran, Iran. AUTHOR mehran alalhesabi alalhesabi@iust.ac.ir 3 School of Architecture and Environmental Design, University of Science and Technology, Tehran, Iran. AUTHOR

OTHERS_CITABLE هندسه یکی از مشخصه‌های مهم فضای معماری است؛ انسان با فضای معماری در ارتباط است و در ایجاد آن نقش دارد. حوزه معماری، بیان‌کننده مقوله‌ای فرهنگی است که ابزار شکل‌دهنده فضا در آن، هندسه است. شکل‌گیری فضای معماری متاثر از فرهنگ است و هندسه فضا در چارچوبی فرهنگی و در تعامل و پیوستگی بین ابعاد و سطوح مختلف فضا قرار دارد. با رویکرد واقع‌گرایی انتقادی که در آن تبیین پدیده­­‌ها در یک قالب کلی امکان‌پذیر است و به‌صورت لایه‌لایه و همه‌جانبه قابل بررسی­اند، هندسه فضا مبتنی بر فرهنگ در معماری تبیین می­گردد. در این رویکرد، واقعیت پدیده­‌ها در سه لایه تجربی، حقیقی و واقعی قابل بررسی­اند. لایه واقعی در آخرین لایه قرار دارد و علت و سازوکارهای تولید رویدادهای قابل مشاهده و غیرقابل مشاهده است که بر امور فرهنگی دلالت دارد. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با اتخاذ راهبرد کلی پس­کاوی، به‌دنبال تبیین فرهنگی هندسهِ فضا در معماری است. هندسه فرهنگی، پدیده‌ای به‌طور مطلق واقعی و یا کاملا بازنموده نسبی نیست. در تحلیل هندسهِ فضا با توجه به واقع­گرایی انتقادی، سه سطح از هندسه در فضای معماری شناسایی شد: اول، شکلی- کالبدی که بر پایه اصول و قواعد منطقی و ریاضیاتی قابل مشاهده و اندازه­گیری است؛ دوم، ادراکی- رفتاری که بالفعل در فضای معماری وجود دارد و باعث قابلیت­های محیطی می­گردد اما لزوما به­صورت ظاهری و صریح قابل مشاهده نیست، سوم، اعتباری- معنایی که به سازوکارهای شکل‌­گیری فضای معماری با تکیه بر مسائل انسان‌شناسی، جامعه­شناسی و به بیان جامع­تر مسائل فرهنگی می­پردازد. این سطوح دارای شاخصه‌های مختلفی هستند و هرچند که به‌صورت مستقل قابل بررسی‌اند، اما در فضای معماری، با هم در ارتباط‌اند و بر هم تاثیر می‌گذارند. هندسه در لایه واقعی و علّی شکل­گیری فضای معماری، اعتبار و برساخته می‌شود و در نتیجه، هندسه با دریافت مکانیسم‌ها و سازوکارهای خاصی از مقام ذهنی به مقام عینی در می‌آید و هندسهِ فرهنگیِ فضا شکل می‌گیرد. با کنش‌های انسانی در فضای معماری، نیازها و تحولات جدید مطرح می‌شود که ارتباطات فرهنگی و اجتماعی در آن تولید و بازتولید می‌شوند. http://jria.iust.ac.ir/article-1-1642-fa.pdf 2023-09-18 88 106 10.61186/jria.11.3.5 هندسهِ فرهنگی فضای معماری سطوح هندسهِ فضا رویکرد واقع‌گرایی انتقادی. Geometry is one of the important characteristics of architectural space, human is connected with architectural space and affects its creation. The field of architecture expresses a cultural category in which geometry is the tool for shaping space. The formation of architectural space is influenced by culture. The geometry of space is in a cultural framework and in the interaction between different dimensions and levels of space. The method of this research is descriptive-analytical. The general strategy of the research is retroduction and the purpose of the research is the cultural explanation of the geometry of space in architecture. This strategy is dedicated to the process of building hypothetical models that reveal real structures and mechanisms and is characteristic of the realism approach. With the approach of critical realism, in which it is possible to explain the phenomena in a general format and they can be investigated in a layered and comprehensive manner, the geometry of space based on culture is explained in architecture. In this approach, the reality of the phenomena can be examined in three levels: Empirical, Actual and Real. The real layer is at the last layer and is the causes and mechanisms of production of visible and invisible events that imply cultural affairs. Cultural geometry is not an absolutely real phenomenon or a completely represented relative one. In the analysis of the geometry of the space according to critical realism, three levels of geometry in the architectural space were identified: first; Formal-Physical that can be observed and measured based on logical and mathematical principles and rules, second; Perceptual-Behavioral that actually exists in the architectural space and causes environmental capabilities, but is not necessarily visible in an outward and explicit way, third; Constructional-Conceptual that deals with the mechanisms of the formation of architectural space by relying on anthropological, sociological issues and a more comprehensive expression of cultural issues. These levels have different characteristics and although they can be examined independently, they are connected and influence each other in the architectural space. Human creates architectural spaces based on social needs and necessities. In the creation of architectural space, geometry is validated and built, and as a result, geometry changes from a mental position to an objective position by receiving certain mechanisms and mechanisms, and the cultural geometry of the space is formed. At the constructional-conceptual level, space includes spatial meaning, spatial interpretation and perception, and under the influence of effective layers at this level, which are made of cultural factors, environmental factors, and economic factors, it creates events and capabilities in the architectural space, which in Communication with humans can be analyzed at the perceptual-behavioral level. The architectural space is produced on a formal-physical level and can be observed and examined using the senses and experience. The cultural geometry of space, due to its creditable and constructed nature, is updated with changes and developments in temporal- local conditions and the creation of new needs, which can be achieved by identifying concepts and receiving them, to reach newer and more original layers of reality. This complex and continuous system is changing and multiplying in all aspects of human life. With human actions in the architectural space, new needs and developments arise in which cultural and social relations are produced and reproduced, and finally, the cultural geometry of the space is associated with change and updating. http://jria.iust.ac.ir/article-1-1642-en.pdf 2023-09-18 88 106 10.61186/jria.11.3.5 Cultural Geometry Architectural Space Levels of Space Geometry Critical Realism Approach. Mohammad Taghi Pirbabaei pirbabaei@tabriziau.ac.ir 1 Faculty of Architecture and Urban planning, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran AUTHOR Leila Medghalchi l.medghalchi@tabriziau.ac.ir 2 Faculty of Architecture and Urban planning, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran AUTHOR Ahmad Mirahmadi a.mirahmadi@tabriziau.ac.ir 3 Faculty of Architecture and Urban planning, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran AUTHOR

OTHERS_CITABLE مسجدْ شاخص‌ترین کالبد در معماری مسلمانان و هندسه و تزئینات مهم‌ترین ارکان معماری مسجد هستند و با توجه به ساحت‌های مادی و معنوی مسجد، هندسه و تزئینات  نیز علاوه‌ بر نقش هندسی و زیبایی کالبد مسجد، معانی اسماء و صفات جمالی و جلالی خداوند را در پس کالبد مادی، متجلی می‌نماید. این نوع نگرش به هندسه و تزئینات، تحت عنوان معماری معناگرا و حُسن‌محور شناخته می‌شود؛ لذا مسئله این است که چه ارتباطی بین هندسه و تزئینات و ارتقای کیفیت فضای شبستان مساجد وجود دارد. این رابطه از این رو ضرورت و اهمیت دارد که در طراحی معماری مساجد، علاوه بر صورت، ظاهر، و کالبد به جنبه‌های باطنی و معنوی فضا توجه شود. هدف از این پژوهش، ارتقای کیفیت شبستان مساجد با استفاده از هندسه و تزئینات است؛ در این پژوهش از روش‌­های مختلف همچون سندپژوهی، دلفی، و موردپژوهی و از ابزارهای مصاحبه، پرسشنامه، پیمایش، و نرم افزارهای تحلیل آماری استفاده شده است؛ بدین صورت که ابتدا به وسیله مصاحبه و پرسشنامه از خبرگان دانش، سپس به وسیله پرسشنامه از متخصصین و در شش مسجد شاخص تاریخی و معاصر از بهره‌­برداران مسجد نظرسنجی و داده­‌ها به وسیله نرم‌­افزارهای آماری، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته­‌اند. نتایج حاصله نشان می­‌دهد توجه به هندسه و تزئینات، علاوه بر ارتقای کیفیت کالبد، باعث تجلی معنا و حُسن‌ در مساجد می­‌گردد؛ به این معنی که رعایت اصول و قواعد حاصل از این پژوهش، علاوه بر ارتقای کیفیت هندسه و تزئینات شبستان مسجد، باعث خلق فضایی روحانی و معناگرا، در پس کالبد مادی و همچنین بروز و ظهور حُسن‌، در پس عناصر کالبدی و تزئینی می‌شود. http://jria.iust.ac.ir/article-1-1669-fa.pdf 2023-09-18 107 119 10.61186/jria.11.3.6 شبستان مسجد هندسه معناگرا تزئینات حُسن‌محور.  Mosque is the most significant body in Muslim architecture, and geometry and ornamentals are  through the most important elements of the mosque architecture. In addition to the geometric role and beauty of mosque configuration, considering the mundain and spiritual aspects of mosques, it also conveys the meanings of Allah's beauty and gelorious names and attributes in the form of a physical configuration. This type of attitude towards geometry and ornamental decorations is recognized as semantic and virtue-oriented architecture. therefore, the main issue is the relationship between the geometry and ornamental decoration of the mosques with the  quality improvement of the space of the nave of mosques.  This relationship creates the necessity and importance of the geometry and ornamental decorations in architectural design of mosques  at which the sprituality aspects must be considred in addition to the appearnce and mundain configuration. In this research, various methods such as document research libraray, Delphi, and  case studies were utilized as well as the interview tools, questionnaires, surveys, and statistical analysis software. In order to collect the research-required information, some surveys interviews and questionnaires were  conducted and distributed among the related experts within six historical and contemporary eminent mosques, and the data were analyzed using statistical softwares. Conclusively, in addition to improving the quality of the physical configuration, the results indicate that paying attention to geometry and ornamental decorations of mosques causes the increase in spritual manifestation of meaning and beauty in mosques. http://jria.iust.ac.ir/article-1-1669-en.pdf 2023-09-18 107 119 10.61186/jria.11.3.6 Shabestan Mosque Spritual Geometry Ornaments alireza malekkavkani alirezamalekkavkani@gmail.com 1 Department of Architecture, Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran AUTHOR farhang mozaffar mozaffar.farhang@gmail.com 2 Department of Architecture, Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran AUTHOR mohsen vafamehr Dr.vafamehr@gmail.com 3 Department of Architecture, Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran AUTHOR

OTHERS_CITABLE رضایت از مسکن و محیط مسکونی یکی از جنبه‌های رضایت از زندگی است. ارتباط میان خلوت در فضاهای شخصی و تعامل جمعی در سازمان فضایی واحد مسکونی آپارتمانی از عوامل تعیین‌کننده‌ مولفه‌های موثر بر سنجش رضایت ساکنان است. تامین خلوت اعضای خانواده در فضای کالبدی واحد مسکونی، بسترساز و پیش‌نیاز رعایت محرمیت و تنظیم روابط درونی و ارتباط با بیرون از واحد مسکونی است. پرسش‌ تحقیق این است که، رابطه فضاها در گونه‌های سازمان فضایی واحدهای مسکونی آپارتمانی چیست؟ ارتباط فضاهای شخصی و جمعی و میان- ‌فضاهای واحد مسکونی چه تاثیری بر میزان رضایتمندی ساکنان دارند؟ و چگونه می‌شود این رضایتمندی را با راهکارهای طراحی ارتقا بخشید؟ هدف اصلی پژوهش ارتقای آگاهی جهت طراحی مطلوب‌تر واحدهای مسکونی آپارتمانی است. اهداف دیگر تحقیق می­تواند به درک بهتر ارتباط انسانی میان عناصر سازمان فضایی واحد مسکونی، چگونگی ایجاد بستر خلوت فردی و ارتباط جمعی میان اعضا و میهمانان خانواده، ایجاد خلوت شنیداری و دیداری در فضای داخلی واحد مسکونی و مشرف با واحدهای مجاور اشاره کرد. تحقیق فوق جهت گردآوری داده‌ها و تکمیل پرسشنامه از ساکنان بهره­مند شده است. مطالعه موردی به مسکن متداول آپارتمانی شهر آمل (مجموعه‌های ردیفی با ارتفاع متوسط در سه تا شش طبقه به همراه فضاهایی مانند ورودی، پله ارتباطی، فضای باز و سایر عناصر مشترک سازه‌ای و تاسیساتی)، محدود شده است. در این بناها، براساس مطالعه اسناد پایان‌کار ثبت شده در شهرداری مرکزی آمل، چهار گونه واحد مسکونی شناسایی شده است که سازمان فضایی آنها بیشترین فراوانی را دارند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ساکنان واحدهای مسکونی آپارتمانی از فقدان تمهیدات لازم در رعایت انتقال دید و صدا مابین ­فضاهای داخلی، رعایت فاصله لازم میان فضاهای جمعی و شخصی، دید از  بخش ورودی واحد و از گشودگی‌های نما به فضاهای داخلی ابراز نارضایتی نسبی کرده‌اند. نتیجه پژوهش پیشنهاد راهکارهای طراحی ورودی، هندسه و تناسب پلان، کنترل انتقال صدا مابین فضا‌های واحد مسکونی، کنترل دید از بیرون واحد و ایجاد فضای مفید مکث و حرکت در فضاهای مابین دو بخش اصلی واحد است. نتایج تحقیق می‌تواند به فرهنگ‌ها و شهرهای مشابه در شمال کشور قابل تعمیم باشد. جدول راهکارهای طراحی پژوهش مطابق با شرایط فرهنگی-اقلیمی مناطق دیگر کشور جهت تدوین راهنماهای طراحی متناسب با فرهنگ‌های محلی و محیط‌های خاص قابل تنظیم است. http://jria.iust.ac.ir/article-1-1671-fa.pdf 2023-09-18 120 141 10.61186/jria.11.3.7 رضایت‌مندی سازمان فضایی خلوت تعامل جمعی واحدهای مسکونی آپارتمانی. Satisfaction with housing and residential environment is one of the aspects of life satisfaction. The relationship between solitude in personal spaces and collective interaction in the spatial organization of an apartment residential unit is one of the determining factors of the components affecting residents' satisfaction. Providing privacy for family members in the physical space of the residential unit is a foundation and a prerequisite for maintaining privacy and regulating internal relations and communication with the outside of the residential unit. The research question is, what is the relationship between spaces in the types of spatial organization of apartment residential units? What is the effect of the relationship between personal and collective spaces and inter-spaces of the residential unit on the level of satisfaction of the residents? And how can this satisfaction be improved with design solutions? The main goal of the research is to raise awareness for better design of apartment residential units. Other goals of the research can be to better understand the human relationship between the elements of the spatial organization of the residential unit, how to create a platform for individual privacy and collective communication between family members and guests, creating auditory and visual privacy in the interior of the residential unit and overlooking the neighboring units. The above research has benefited from residents to collect data and complete the questionnaire. The case study is limited to the common apartment housing of Amel city (row sets with medium height in three to six floors with spaces such as entrance, connecting stairs, open space and other common structural and facility elements). In these buildings, based on the study of the thesis documents registered in the central municipality of Amel, four types of residential units have been identified, whose spatial organization is the most frequent. The findings of the research show that the residents of apartment residential units have expressed relative dissatisfaction with the lack of necessary provisions in observing the transmission of sight and sound between the internal spaces, observing the necessary distance between the collective and personal spaces, the view from the entrance part of the unit and the openings of the facade to the internal spaces. The result of the research is to propose solutions for entrance design, geometry and plan fit, controlling sound transmission between the spaces of the residential unit, controlling the view from outside the unit and creating a useful space for pause and movement in the spaces between the two main parts of the unit. The research results can be generalized to similar cultures and cities in the north of the country. The table of research design solutions can be adjusted according to the cultural-climatic conditions of other regions of the country in order to develop design guides that are suitable for local cultures and special environments. http://jria.iust.ac.ir/article-1-1671-en.pdf 2023-09-18 120 141 10.61186/jria.11.3.7 satisfaction spatial organization solitude collective interaction residential apartment units. Mohammad Habibzadeh Omran habibzadeh.om@gmail.com 1 Department of Architecture, South Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran AUTHOR Alireza Einifar aeinifar@ut.ac.ir 2 Department of Architecture, The College of Fine Arts, Tehran University, Tehran, Iran AUTHOR Azadeh Shahcheraghi a.shahcheraghi@gmail.com 3 Department of Architecture, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran AUTHOR