fa تبیین رابطه معنی دار بین الگوهای آرایش دهنده و ساختار دهنده در میل ها و آرامگاههای برجی خطه خراسان (غزنوی و سلجوقی) مطالعات موضوعی در معماری و شهرسازی اسلامی (مانند ايده های فضائی- هندسی، نمادها، آرايه ها، احجام و غیره) Subject- oriented researches in Islamic architecture and urbanism, eg. Spatial-geometrical ideas, symbols and ornaments پژوهشي Research <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">رابطه بین بافت 1</span>، الگو2</span> (نقش) و توده 3یه سوال پایه ای (زیربنایی) در معماری هست. در معماری کلاسیک&nbsp; همانطور که آلبرتی4در کتاب معروف خود5 الویت بندی می کند: معماری بر اساس توده و ساختار شکل می گیرد و <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">بافت و نقش(تزیینات) در جهت زیبایی بخشیدن ساختار، به توده&nbsp; اضافه می شود. این سلسله مراتب(شکل گیری ساختار و توده و اضافه شدن تزیینات در مرحله ی بعد &nbsp;صرفا جهت زیبایی توده) در طول تاریخ به چالش کشیده شده است (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">Rietherand and Baerlecken,2008: 2</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">)</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">.</span></span><br> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در پیشینه ی پژوهش، اغلب مطالعات انجام شده بر نقش و تزیینات اسلامی از نگاه درونی بوده و تاثیرگذاری بیرونی الگوهای نقش، کمتر مد نظر پژوهشگران بوده است. این مقاله سعی دارد یک&nbsp; تفکر و دیدگاه&nbsp; متفاوت از رابطه ی&nbsp; بین توده و بافت در معماری ایرانی( با نگاه خاص به میل ها &nbsp;و آرامگاههای برجی خطه ی خراسان &nbsp;دوره ی </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">غزنوی و </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">سلجوقی)&nbsp; بیان کند؛و نقش الگوهای آرایش دهنده برشکل گیری ساختار بنا را مورد آزمون قرار بدهد. </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">از آنجا که این تحقیق بر اساس سامانه های صوری ریاضی و هندسی انجام شده و به میزان زیادی به گزاره های قاعده مند وابسته می باشد لذا روش انجام پژوهش استدلال منطقی می باشد .</span></span><br> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">از یافته های مهم این پژوهش ارتباط معنی دار بین الگوهای آرایش دهنده و ساختار دهنده در معماری ایرانی است که این مهم از طریق تحلیل های هندسی عمیق و دقیق هندسه پنهان نقش (گره) و مقایسه ی آن با ساختار اصلی پلان در محدوده ی تحقیق&nbsp; به دست آمد. </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span> The relation between texture, pattern and massing is a fundamental question in architecture<span dir="RTL">.</span> Classical architecture, as Leon Battista Alberti states in De Re Ae dificatoria, Book VI, Chapter 2, is developed through massing and structure first; texture is added afterwards to give the bold massing and structure beauty [Rietherand and Baerlecken, 2008: 2]. This hierarchy has of course been challenged throughout architecture history. <pre> In the literature review, most researchers have done focus on pattern of Islamic ornamentation based on the interior vision and exterior pattern effect is not considering by researchers. This paper will provide a different thinking of the relationship of massing and texture in Persian Architecture based on tower temple in Khorasan that built in Qaznavi and Saljoughi era.</pre> After that, we consider the role of the ornamental pattern on shaping building structure. Since this research were done based on mathematic and geometric systems, the main research way in this paper is logical deduction.<br> One of the main important result of this research is the meaningful relationship between ornamental pattern and structural in Iranian Architecture.<span dir="RTL"></span> هندسه ی پنهان و پیدا ,گره , الگوی آرایش دهنده , الگوی ساختار دهنده , آرامگاه برجی hidden and visible geometry,girih, ornamental pattern, structural, tower temple 103 124 http://jria.iust.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-182-146&slc_lang=fa&sid=1 Iraj Etessam ایرج اعتصام ietessam@srbiau.ac.ir.com 180031947532846005077 180031947532846005077 No Professor,Tehran university دانشکده هنرهای زیبا،دانشگاه تهران Hamed kamelniya حامد کامل نیا kamelnia@um.ac.ir 180031947532846005078 180031947532846005078 No Associate Professor, Ferdowsi university of mashhad دانشکده معماری و شهرسازی،دانشگاه فردوسی مشهد Ahmadreza mirza khoshnevis احمدرضا میرزاخوشنویس a.m.khoshnevis@gmail.com 180031947532846005079 180031947532846005079 No Assistant professor,Iran Cultural Heritage organization پژوهشکده میراث فرهنگی کشور،تهران Mahsa rezazadeh مهسا رضازاده rezazadeh@toos.ac.ir 180031947532846005080 180031947532846005080 Yes phd candidate at azad university of teran,north branch,lecturer of toos Institute دانشگاه آزاد تهران شمال،مربی ،موسسه ی آموزش عالی توس،مشهد