پژوهش هاي معماري اسلامي

تحلیل مسئله سازگاری و تأثیر آن بر راندمان عملکردی خانه‌های دوره قاجار در شهر تبریز

علی اکبر حیدری

طیف متنوعی از فعالیت ها در یک خانه انجام می گیرد که از خصوصی ترین رفتارهای مربوط به اعضا تا فعالیت های جمعی و اجتماعی آن ها را شامل می شود. سازماندهی این فعالیت ها باید به گونه ای باشد که ضمن تسهیل آن ها در بخش های مختلف خانه، از تداخل ناسازگار آن ها نیز جلوگیری به عمل آید. این مفهوم که تحت عنوان سازگاری عملکردی شناخته می شود، ارتباط مستقیمی با موضوع راندمان عمکردی دارد. بر همین اساس تحلیل این ارتباط، مبنای پژوهش حاضر قرار گرفته است. همچنین بررسی سیرتحول این مفاهیم در جریان تحولات ساختاری معماری که بر اثر گذشت زمان حاصل شده است، از دیگر اهداف این تحقیق می باشد. بر همین اساس با انتخاب 18 نمونه از خانه های دوره قاجار در شهر تبریز سعی در بررسی این مهم شده است. علت انتخاب تبریز به عنوان قلمرو مکانی تحقیق، موقعیت استراتژیک آن در تبادل با دنیای غرب است و علت انتخاب دوره قاجار به عنوان قلمرو زمانی تحقیق نیز، آغاز ورود جریان های نوگرا به معماری ایران در این دوره بود. تئوری پایه در این تحقیق، تئوری نحو فضا است و ابزارهای مورد استفاده جهت تحلیل نیز نرم افزارهای دپث مپ و پلاگین سینتکس در نرم افزار گرس هاپر می باشد. پس از بررسی ادبیات، شاخص های مؤثر بر موضوع سازگاری عملکردی در خانه ها استخراج و ابزارهای نحوی مناسب جهت تحلیل هر کدام در قالب چارچوب نظری تحقیق معرفی گردید. سپس با تحلیل هر نمونه در محیط نرم افزارهای مربوطه، داده های مرتبط با هر شاخص استخراج و مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج تحقیق نشان داد که مهم ترین تغییری که در این دوره بر نظام پیکره بندی خانه ها در شهر تبریز در دوره قاجار به وجود آمد، تبدیل الگوی حیاط مرکزی در اوایل و اواسط قاجار به الگوی کوشکی در اواخر این دوره است. همچنین با تغییر در نظام پیکره بندی خانه ها از الگوی درون گرا به الگوی برون گرا در اواخر دوره قاجار، موضوع سازگاری عمکردی در ارتباط با بعضی شاخص ها تغییر و در ارتباط با بعضی دیگر، تغییر چندانی به خود ندیده است. این موضوع در ارتباط با راندمان عملکردی این خانه ها نیز قابل ذکر است. بر این اساس می توان چنین برداشت نمود که راندمان عملکردی، مفهومی نسبی است که بسته به شرایط مختلف، معیارهای متفاوتی بر ارتقا یا نزول آن تأثیرگذار هستند.

بررسی تغییر تناسبات گنبدخانه مساجد صفوی در زمینه‌های ایجاد آن

اکرم حسینی

دوره صفوی علاوه بر شکوفایی کشور در زمینه های مختلف و ایجاد یک حکومت ملی پس از دوره ای طولانی، برای اولین بار در مقیاس وسیع، تشیع مذهب رسمی کشور گردید. اندیشه های جاری در این دوره مبعث از رویکردهای ایرانی- شیعی از خصوصیات منحصر به فردی برخوردار بود. به دلیل نقش عمده مساجد در این دوره در ساختار سیاسی و اجتماعی کشور، انتظار می رود معماری مساجد نیز متاثر از اندیشه های مذکور باشد. از طرفی دیگر استفاده از هندسه را می توان بن مایه ای در آفرینش معماری ایرانی دانست. این تحقیق با هدف پاسخ گویی به این سوال شکل گرفته که رویکردهای حاکم بر دوره صفوی چه تغییراتی را در مشخصات فیزیکی گنبدخانه مساجد دوره صفوی سبب شده اند و این تغییرات چه تاثیراتی بر ادراک انسان از فضای معماری داشته است.
هدف تحقیق از طریق مقایسه مشخصات فیزیکی گنبدخانه مساجد دوره صفوی، با مساجد قبل از این دوره به دست آمده است. از آنجا که مساجد گنبدخانه ای از دوره سلجوقی رواج یافته اند، جامعه آماری تحقیق، ده گنبدخانه سلجوقی، ده گنبدخانه ایلخانی، دوازده گنبدخانه تیموری، و یازده گنبدخانه صفوی می باشد که بر اساس ابعاد دهانه به دو گروه مساجد بزرگ و کوچک تقسیم شده اند. این 43 مسجد، دربرگیرنده تعداد عمده ای از کل جامعه آماری مستندشده می باشند. به دلیل ماهیت تاریخی این تحقیق، روش تفسیری-تاریخی در ترکیب با روش های کمی مورد استفاده قرار گرفته و داده ها به شیوه استنتاج منطقی تحلیل گردیده اند.
نتایج تحقیق نشان می دهد ویژگی های هندسی و تناسبات گنبدخانه های دوره صفوی، بیشترین انطباق را با گنبدخانه های سلجوقی نشان می دهند. در گنبدخانه مساجد بزرگ صفوی تمامی مولفه های فیزیکی مورد مطالعه نسبت به مساجد دوره های قبل، در جهت خلق گنبدخانه های رفیع تر، افزایش قابل توجهی نموده اند. مساجد بزرگ به نسبت مساجد کوچک، تفاوت های ساختاری بیشتری را با مساجد دوره های قبل خود نشان می دهند. فارغ از ابعاد مسجد، کاهش محسوس تناسبات داخلی فضای گنبدخانه مساجد صفوی نسبت به گنبدخانه های دوره های قبل، باعث می شد که مساجد احساس راحتی و تعامل مثبت با محیط داخلی را القا کنند. از این طریق ضمن اینکه فضا موجب ادراک حسی ناخوشایند در مخاطب نمی گردد، معماری مسجد به عنوان زمینه ساز ارتقای کرامت انسانی عمل کرده و از این طریق معماری مسئولیت اجتماعی- مذهبی خود را به انجام می رساند.

مطالعه تطبیقی مفهوم عرفانی حرکت جوهری ملاصدرا با نمود عینی معماری زیست‌دوست با تکیه بر نظریه زمینه‌ای

حسن بلخاری قهی

بیان مسئله: طبیعت نخستین مامن و آغازگر حیات انسان می باشد. عَرَض و جوهر ارکان نظریه حرکت جوهری صدرالمتالهین است که به بیان حرکت از صورت به معنا می پردازد و اصل انتفاع و سودمندی تحقق پیدا می کند. موارد یاد شده با عالم علمی کنونی در ظاهر متناقض می باشد درصورتی که غایت هر دو عالم یکی است. طراحی زیست دوست در پی ایجاد شرایط هم زیستی با طبیعت در سکونتگاه های کنونی انسان می باشد. تحقق شکل گیری معماری زنده بر بنیاد نظریه حرکت جوهری صدرالمتألهین، امکان ایجاد شرایطی جهت ارتقای کیفیت زندگی را ایجاد می نماید.
سوال و هدف پژوهش: هدف از انجام این پژوهش دستیابی به مقوله معماری زنده جهت ارتقای کیفیت زندگی و توجه به معنویت در معماری برای آرامش روح است. این پژوهش جهت دستیابی به هدف ذکر شده یعنی نسبت حرکت جوهری ملاصدرا با معماری زیست دوست، قابل تبیین و تحقیق است.
روش پژوهش: پژوهش انجام شده به روش کیفی (نظریه زمینه ای) با راهبرد تحلیل داده، کدگذاری توسط نرم افزار MaxQDA با روش سیستماتیک اشتراوس و کوربین انجام شده است. داده های پژوهش به صورت متنی و معنایی و از طریق مصاحبه عمیق بدست آمده اند؛ سپس با منطق استقرایی و به صورت تحلیل تفسیری مورد بررسی قرار گرفته اند.
نتیجه گیری: با توجه به یافته های پژوهش، تبدل جوهری در هر رکنی از ارکان هستی صورت می پذیرد و معماری زیست دوست با در نظر گرفتن عناصر زنده، امکان تداعی حیات مندی هستی همراه با تحول جوهری آدمی را یادآور می شود. مقولاتی چون کمال گرایی، بالندگی، همبستگی روح و جسم، لازمان بودن مفاهیم، در انسان و عناصر هستی وجود دارد. امکان تبدل جوهری در معماری هدفمند با در نظر گرفتن موارد ذکر شده و توجه بیشتر به مقولاتی چون ارتباطات، هم اندیشی نوین، و حقیقت جویی میسر خواهد شد؛ نتایج آن آفرینش زیبایی و دستیابی به معماری زنده می باشد.

الگوی منطقه‌ای بازنمایی میراث فرهنگی دفاع مقدس ساختار فضایی «محورـ موزۀ منطقه‌ای» با جریان جمعیتی راهیان نور در محور اهواز ـ اروند

رضا خیرالدین

امروزه ایجاد موزه‏ های جنگ در اکثر کشورهایی که سابقۀ جنگ داشته و درگیر جنگ بوده اند، امری رایج است. این جوامع با نمایش میراث و ادوات و فضاهای باقیمانده از جنگ، سعی در حفظ و انتقال این آثار به نسل های بعدی را دارند. بزرگداشت جان باختگان و قربانیان جنگ، ستایش صلح و عبرت از آثار سوء جنگ از اهداف اصلی این موزه‏ هاست. طراحی موزه‏ های جنگ با توجه به نوع نگرش به جنگ، هویت، و فرهنگ هر جامعه متفاوت است. از این‏ رو یکی از اهداف این پژوهش نگاهی ‏نو به بازیابی مفهوم و الگوی موزۀ جنگ و آثار آن در ایران با توجه به نحوۀ نگاه به دفاع ‏مقدس در جنگ عراق علیه ایران است. پژوهش‏ های مختلف قبلی نشان می ‏دهد که تأثیر آموزه‏ های دینی در جامعه نه تنها در شکل ‏گیری هویت افراد حاضر در جنگ مؤثر بوده، بلکه در کنش و نگرش بازدیدکنندگان نیز تأثیرگذار بوده است. در این راستا کوشش شده تا در پرتو ظرفیت های بالقوۀ میراث فرهنگی جامعه از یک سو و حضور نوع جدیدی از بازدیدکنندگان مناطق جنگی (کاروان های راهیان نور) از سوی دیگر، مفهوم بدیع «محورـ موزۀ منطقه ای» برای شناخت و بازنمایی آثار و میراث دوران دفاع مقدس از طریق مسیرهای حرکت در برخی محورهای مهم منطقۀ جنگی جنوب کشور تعریف شود. یکی از این محورها در خوزستان مسیر اهواز تا اروند است که حاوی برخی گره گاه ها و مقاط کانونی مهم و مسیرهای پراتفاق و پرماجرا در سال های دفاع مقدس بوده است. شناخت و بازنمایی اتفاقات و میراث این مناطق به قدری پررمزوراز است که جمع آوری و بازنمایی آن ها در مراکز موزه های مرسوم جنگ ممکن نمی شود، لذا برای بازنمایی این آثار و اتفاقات، طی مسیر و بازدید محورها الزامی می شود و الگوی مناسب این بازنمایی از ضرورت ها و اهداف مهم مقالۀ حاضر است. در تعریف جدید «محورـ موزه» سعی می شود از برخی مفاهیم ادبیات اصیل به صورت استعاری برای بازنمایی مفاهیم آثار و میراث دفاع مقدس همچون تعالی و رشد، روح ایثار و رسیدن به قرب الهی استفاده شود که تلاشی دشوار و بحث بر انگیز است. برای تبلور ایدۀ محور- موزه، بخشی از مسیر منطقۀ اهواز به اروند انتخاب شده است. سپس با منزل گذاری (سکانس بندی) مسیر مربوطه با توجه به ویژگی های فضایی کالبدی و نیز توجه به رخدادهای جنگی مرتبط با قطعات و گره های مختلف واقع در مسیر، ارزش های فضایی مسیر برای بازدیدکنندگان و گروه های راهیان نور بازنمایی شده است. مراحل بازنمایی آثار و وقایع دوران جنگ و دفاع مقدس در مسیر مورد مطالعه با گریز مختصری به استعاره های هفت اقلیم عشق عطار در سکانس های مختلف بیان شده اند تا ادراک فضایی محورـ موزۀ اهواز تا اروند در مقیاس منطقه ای را تقویت کنند. سکانس بندی مسیر راهیان نور محور اهوازـ اروند موضوع تکوین محورـ موزه های دفاع مقدس را از مرحلۀ ایده به مرحلۀ پدیده نزدیک می سازد که بدیع تر از اشکال مرسوم و قالب بندی شدۀ موزه های جنگ در دنیا و موزه های دفاع مقدس در ایران است. روش پژوهش مبتنی بر بازشناسی و توصیف و تحلیل فضایی سکانس های مختلف مسیر براساس ویژگی ها و مختصات هریک در کل منطقه است. توسعه و تکمیل این الگوی منطقه ای در مقیاس های عملیاتی تر مانند برنامه ریزی و طراحی شهری و مقیاس معماری از مراحل بسط این الگو می تواند باشد.

شناسایی الگوی مسکن توسعه‌پذیر اجتماعی-اقلیمی با تأکید بر رشد خانواده (نمونه موردی: شهر همدان)

میترا غفوریان

الگوی مسکن مبتنی بر دین اسلام در جهت ایجاد سکونت و کسب آرامش برای خانواده، وابسته به پاسخگویی نیازهای ثابت و متغیر آن ها است. با توجه به اینکه کالبد مسکن ظرفی است که اجتماع خانواده در آن شکل می گیرد، نیاز به انطباق پذیری مسکن با رشد خانواده به عنوان نیازهای متغیر و پاسخگویی به آن در طول زمان در جهت رسیدن به پایداری اجتماع خانواده حائز اهمیت است. در این بین، قابلیت توسعه پذیری با ایجاد سازگاری و یا تغییر در اجزای مسکن، متناسب با تغییر نیازهای ساکنان، می تواند علاوه بر پایداری اجتماعی، در پایداری اقلیمی نیز موثر واقع شود. با توجه به مصرف بالای انرژی های فسیلی، طراحی و ساخت ساختمان های مسکونی همساز با اقلیم در راستای کاهش مصرف انرژی ضروری است. در واقع استفاده از حیاط های خصوصی در طبقات واحدهای مسکونی، علاوه بر ایجاد بستر توسعه جداره های ساختمان، به تأمین نور فضاهای داخلی و کنترل شرایط اقلیمی کمک می کند. هدف از پژوهش حاضر شناسایی الگوی بهینه مسکن توسعه پذیر اجتماعی-اقلیمی متناسب با رشد خانواده می باشد. بدین ترتیب، سوال تحقیق در جستجوی الگوی مسکنی که علاوه بر توسعه پذیری اجزای مسکن در حیاط آپارتمان، بهره وری اقلیمی را نیز تأمین کند، شکل گرفت. مقاله حاضر به موضوع پایداری اجتماعی در مسکن به واسطه بررسی توسعه اجزای آن در حیاط آپارتمان پرداخته است و به موضوع پایداری اقلیمی با سنجش میزان تابش دریافتی دیوارهای قابل گسترش آن در حیاط، توجه کرده است. استفاده از دو روش کیفی و کمی برای شناسایی الگوی مسکن توسعه پذیر اجتماعی-اقلیمی، در مرحله اول منجر به ارائه الگوهای توسعه پذیر A، B، و C در حیاط آپارتمان مسکونی شده است. سپس بر اساس روش کمی با شبیه سازی الگوها در نرم افزار انرژی پلاس، الگوی بهینه شناسایی شد. نتیجه پژوهش با مقایسه توامان میزان تابش دریافتی بدنه های جنوبی، شرقی، و غربی واحدهای هم جهت در ماه های سرد، معتدل و گرم، بهترین واحدها را در جهت جنوب غربی متعلق به ساختمان B، در جهت شمال شرقی، و شمال غربی متعلق به ساختمان C و در جهت جنوب شرقی متعلق به ساختمان A و C بصورت مشترک معرفی می کند.

ارزیابی و همبستگی مؤلفه‌های اختلاط کاربری موثر بر بازآفرینی بافت‌های فرسوده شهری (نمونه مطالعاتی: محله سیروس تهران)

ندا سادات صحراگرد منفرد

معضلات بافت های فرسوده شهری که عمدتاً کاهش ارزش های سکونتی، افزایش تقاضا به منظور خروج از این مناطق، و نوسازی آنها با دید سود جویانه و بدون نظارت کافی است، ضرورت بازآفرینی آن ها را به موضوعی محوری تبدیل کرده است. از سوی دیگر توسعه مختلط کاربری ها به عنوان یک جزء کلیدی در رشد هوشمند و شهرسازی نوین مطرح می باشد. لذا هدف این مقاله شناسایی و ارزیابی مولفه های اختلاط کاربری موثر بر بازآفرینی بافت های فرسوده است. این تحقیق به دنبال پاسخ به این سوال است: راهبردهای طراحی برای بازآفرینی بافت محله سیروس با تأکید بر اختلاط کاربری چیست؟ روش تحقیق این پژوهش ترکیبی (کمی و کیفی) می باشد. در ابتدا با روش توصیفی- تحلیلی و تحلیل محتوا، مولفه های موثر بر اختلاط کاربری و بازآفرینی بافت فرسوده و فراوانی آنها استخراج شد. پس از آن ارتباط میان مولفه های اختلاط کاربری موثر بر احیای بافت فرسوده در ساختاری نظام مند ترسیم شده و پرسشنامه محقق ساخت بر این مبنا تهیه شد. از آنجا که این عوامل وابسته به زمینه اند، محله سیروس به عنوان نمونه مطالعاتی انتخاب شد و پرسشنامه توسط 120 نفر از ساکنین محله به ارزیابی گذاشته شد. لذا با استفاده از روش موردپژوهی آن دسته از مولفه های اختلاط کاربری که در بازآفرینی بافت فرسوده محله سیروس موثرترند شناسایی شد. یافته های تحقیق حاکی از آن است که مؤلفه های تنوع گونه بندی مسکن، پیاده-دوچرخه محوری، و عمودی یا افقی بودن عملکرد در اختلاط کاربری به ترتیب بیشترین تأثیر را در بازآفرینی بافت های فرسوده محله سیروس دارند. سپس با استفاده از روش همبستگی میزان ارتباط بین مولفه های اختلاط کاربری با هم که در بازآفرینی بافت فرسوده نقش دارند شناسایی شده و چرایی ارتباط آن تحلیل شد. راهبرد های طراحی برای محله سیروس با توجه به تحلیل نتایج همبستگی، ایجاد تنوع گونه بندی مسکن برای جذب اقشار مختلف درآمدی، استقرار مراکز عرضه کننده کالا و خدمات اساسی در فاصله مناسب از بافت مسکونی برای پیاده محور شدن، و ایجاد پارک ها و استفاده از عناصر سبز در جداره ها و کفسازی مسیر می باشد.

تحلیل علم‌سنجی و مرور سیستماتیک توسعه میان‌افزا بر اساس ترسیم ساختار حوزه‌های علمی

احمد خلیلی

امروزه ساخت و سازهای جدید در راستای تداوم حیات در بافت های تاریخی، ضرورتی گریزناپذیر هسـتند، حذف تدریجی و یا تغییر عملکرد بعضی بناها در بافت های تاریخی، اهمیت و نیاز و توجه به بناهای میان افزا و شناسایی مولفه های موثر برآن، امری ضروری تلقی می شود. هدف این پژوهش، علاوه برآگاهی از شکاف های موضوعی و جلوگیری از پژوهش های تکراری، تحلیل علم سنجی مطالعات توسعه میان افزا جهت کشف مسائل و تحولات اصلی و نیز یافتن روند عملکرد نوظهور مقالات و مجلات، شناخت الگوهای همکاری و کشف ساختار فکری حوزه علمی توسعه میان افزا است. جهت نیل به این اهداف، شناسایی و استخراج مفهوم و ابعاد موثر بر توسعه میان افزا با بهره مندی از منابع اسنادی و کتابخانه ای معتبر خارجی و داخلی انجام گردید. روش های متعددی برای ارزیابی و سنجش تولیدات علمی طراحی و ایجاد شدند. یکی از روش های پُراستفاده در علم سنجی که برای تحلیل ساختار دانش در حوزه های مختلف علم رواج دارد و ارتباط میان واژه های به کار رفته در قسمت های مختلف مدارک را بررسی می نماید، تحلیل علم سنجی است. روش تحقیق در پژوهش حاضر مرور سیستماتیک با استفاده از نرم افزار VOSviewer است که با تحلیل علم سنجی به تجزیه وتحلیل هم رخدادی و مرکزیت درجه و بینابینی و نزدیک بینی درجه، هم نویسندگی، و زوج کتاب شناختی با بهره گیری از روش های کمی پرداخته شده است. یافته های حاصل از ترسیم و تحلیل نقشه های هم زمانی وقوع دو آیتم بر اساس کلمات کلیدی نشان می دهد. کلیدواژه های «توسعه میان افزا» و «توسعه شهری» از بالاترین مجموع قدرت پیوند و تعداددفعات هم رخدادی وقوع دو آیتم برخوردار هستند و در تحلیل مرکزیت درجه کلید واژه های «توسعه میان افزا» و «توسعه شهری» و «برنامه ریزی شهری» و «کاربری زمین» بالاترین مرکزیت درجه برخوردار بودند و در بررسی نقشه چگالی هم واژگانی کلیدواژه ها میزان پیوندهای موجود در شبکه بالا بوده و در آن جریان اطلاعات با سرعت مناسبی انتقال می یابد، در تحلیل شبکه هم نویسندگی بر اساس آیتم محققان بیشترین مقاله مربوط به هوگوکه دارای 5 مقاله و 14 پیوند بوده است و در تحلیل زوج کتاب شناختی بر اساس آیتم مجلات، ژورنالLand use policy با مجموع قدرت 34 و تعداد پیوند 13، در جایگاه اول است.

تبیین الگوی کارآمد در معماری خانه طیب مبتنی بر آیات و روایات با رویکرد شبکه‌ای

نسیم اشرافی

روند رو به رشد جمعیت کشور در چند دهه اخیر و التقاط فرهنگی و عدم رجوع به توصیه های دینی از طرف دیگر، سبب شده است که مفهوم خانه در طراحی فضای زندگی انسان از معنای جوهری خود فاصله گیرد. در حالی که با تکیه بر قواعد و مفاهیم مستخرج از آیات و روایات، می توان به یک حقیقت سامانه ای در طراحی کیفیت فضای خانه دست یافت طوری که بتوان انتظارات یک خانه طیب را به صورت شبکه ای از اصول مرتبط به هم فراهم نمود. لذا پژوهش حاضر سعی می نماید به روش توصیفی-تحلیلی با تکیه بر الگوی شبکه ای، مدل مفهومی برای خانه طیب متناسب با سامانه نیازهای فطری، روانی و جسمانی معرفی نماید. در این راستا دو مفهوم کلان حب و خلاقیت در حوزه نیاز فطری انسان عامل هدایت سایر نیازهای انسان در ارتباط با فضای زندگی است که در صورت بالفعل شدن این دو گرایش در مسیر صحیح فطرت همواره گرایش به کمال و در نتیجه توحید در فضای زندگی انسان تحقق پیدا می نماید که منتج به وعده الهی یا همان حیات طیبه می گردد.

تبیین نقش اَبَررویدادهای مذهبی در مدیریت شهری با رویکرد پایداری اجتماعی- فرهنگی مطالعۀ موردی: رویداد اربعین حسینی در محور نجف به کربلا

مهران علی الحسابی

انسان ها به طور ذاتی به توسعه و مدیریت شهرهایی که در آن ها زندگی و کار می کنند و چیزی را فرامی گیرند، اهمیت زیادی می دهند. این امر به آن ها امکان می دهد تا وجود، اقتدار و شخصیت خود را بیان کنند. شهرها محورهایی برای انجام فعالیت های مختلف انسانی و اجتماعی هستند. رابطۀ تنگاتنگ بین دین و شهرها نیز قابل توجه است. دین بیانگر پیامدهای زندگی اجتماعی از طریق رفتارها و آداب ورسوم مذهبی است که در شهرهای مذهب محور برگزار می شود و برای این منظور ساخته شده اند. رویدادهای اجتماعی- فرهنگی گاهی به عنوان ابزاری برای ارتقای مکان های خاص که به نفع ساکنان یا بازدیدکنندگان بالقوه است، تجزیه وتحلیل می شوند. رویداد اربعین، به عنوان یک عامل دینی و روند شهری، تأثیر مستقیمی در پایداری منطقه دارد. هدف اصلی این مقاله، بررسی و شناخت سازوکار های دستیابی به پایداری اجتماعی- فرهنگی از طریق راهبُردهای مربوطه است که به مدیریت مناطق شهری کمک می کند. این روش از نظر روش شناسی ترکیبی و به لحاظ شیوۀ توصیفی- تحلیلی است. داده های موردنیاز بر مبنای شاخص هایی از ادبیات علمی موضوع و با استفاده از ابزار پرسش نامه با مصاحبه و مشاهده در محور نجف به کربلا (یا حسین) جمع آوری شدند. دو عامل اصلی عامل اجتماعی و عامل مذهبی به عنوان عوامل پایداری اجتماعی- فرهنگی در مدیریت مسیر رویداد اربعین شناسایی شدند. این تحقیق نشان داد که مشارکت جامعه (مهمان و میزبان) در رویداد اربعین از طریق سازوکارهای عامل دینی (اعتقادات) و تأثیر مادی و معنوی آن در منطقه مدیریت می شود.