گروه هنر و معماری دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
چکیده: (147 مشاهده)
عمارت چهلستون، واقع در شهر قزوین که در دوره شاه طهماسب صفوی به عنوان پایتخت برگزیده شد، علاوه بر ارزش معماری منحصر به فرد خود، به دلیل دارا بودن دیوارنگارهها و آرایههای معماری نفیس و متنوع، از اهمیت ویژهای در تاریخ هنر ایران برخوردار است. در میان کاخهای به جای مانده از دوران صفوی، عمارت چهلستون قزوین به عنوان نمونه اولیه نمود هنر صفوی در معماری و پیشدرآمدی بر عمارتهای نامدار اصفهان شناخته شده است. در این عمارت، لایهچینی و طلاچسبان، به عنوان فنونی شاخص در برجستهنمایی نقوش و کاربرد چشمنواز رنگ طلا، در تزئین دیوارنگارهها نقش اساسی داشتهاند و جلوهای خاص به آنها بخشیدهاند. لایههای گوناگون نقاشی و آرایههای یافت شده در عمارت چهلستون، نشاندهنده تداوم فعالیتهای هنری و مرمتی در طول دورههای مختلف تاریخی پس از صفویه نیز است که منجر به شکلگیری لایههای تزئینی متنوعی با سبکها و ویژگیهای متفاوت در بنا شده است. برخی از نقوش تزئینی عمارت در تعمیرات بنا به منظور حفاظت و مرمت از سطح دیوارها به روش استاکو جدا شدهاند. ولی بسیاری از تزئینات نیز روی بنا باقیماندهاند. عمده بقایای آرایهلایهچینی و طلاچسبان در بخش مرکزی بنا قرار دارند. تزئینات شاخص طلاکاری به خصوص در ازارههای اشکوب بالا باقی مانده است. پژوهش حاضر از نظر ماهیت، تحلیلی–توصیفی و از نظر رویکرد، کیفی و مبتنی بر مشاهدهی مستقیم آثار است. نتایج بررسیها نشان دهنده آن است که در آرایه لایهچینی و طلاچسبان عمارت چهلستون قزوین، هنرمندان صفوی از تنوع قابل توجهی از نقوش اسلیمی، ختایی و نقوش پرندگان در ترکیب با یکدیگر بهره بردهاند. ساختار این آرایهها بهطور هدفمند بر پایه مفاهیم بصری نظیر توازن متقارن، ریتم و تکرار متناوب استوار است. آرایه لایهچینی و طلاچسبان با ایجاد برجستگی و درخشش سطوح زرین، به نقوش عمق و جلوهای سهبعدی بخشیده و فضایی فاخر و خیالانگیز آفریده که نشاندهنده مهارت بالای مکتب هنری نقاشی قزوین در ترکیب فرم، رنگ و تکنیک است. این پژوهش با هدف شناخت نقشمایههای آرایه لایه چینی و طلاچسبان این عمارت بوده و به معرفی و بررسی آنها میپردازد.
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
مطالعات موضوعی در معماری و شهرسازی اسلامی (مانند ايده های فضائی- هندسی، نمادها، آرايه ها، احجام و غیره)
دریافت: 1404/5/14 | پذیرش: 1404/12/9
دریافت: 1404/5/14 | پذیرش: 1404/12/9
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
Journal of Researches in Islamic Architecture is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
