دوره 13، شماره 4 - ( 10-1404 )
جلد 13 شماره 4 صفحات 0-0 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Noghrekar A, Taghdir S, Noghrehkar S, Soleimani M. (2026). Teaching Methods in the Four Core Courses of Architecture (from an Islamic Perspective). JRIA. 13(4),
URL: http://jria.iust.ac.ir/article-1-1818-fa.html
URL: http://jria.iust.ac.ir/article-1-1818-fa.html
نقره کار عبدالحمید، تقدیر سمانه، نقره کار سلمان، سلیمانی مهدی.(1404). روش تدریس در دروس چهار گانه رشته معماری (از منظر اسلامی) پژوهشهاي معماري اسلامي 13 (4)
عبدالحمید نقره کار1 
، سمانه تقدیر*1 ، سلمان نقره کار2 ، مهدی سلیمانی1
، سمانه تقدیر*1 ، سلمان نقره کار2 ، مهدی سلیمانی1
1- دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.
2- دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران.
2- دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران.
چکیده: (71 مشاهده)
در راستای تحقق تمدن نوین اسلامی و اهداف «گام دوم انقلاب اسلامی»، رویکرد کلی در آموزش معماری باید در جهت «تحقق هویت اسلامی-ایرانی» در سرفصل و محتوای دروس و پرهیز از روشهای تقلیدی و ترجمه ای باشد. در این راستا دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایران با اصلاح برنامه آموزشی و اصلاح سرفصلها و محتوای دروس معماری با هدف تحقق هویت اسلامی و ایرانی در فرآیندهای آموزشی گام مهمی رابرداشته است و این پژوهش سعی دارد راهبردها و راهکارهایی پیشنهادی در روش تدریس این دروس را که حاصل ساعتها مباحثه و مطالعه اساتیدمربوطه درحوزه تدریس هریک از دروس چهارگانه معماری است ارایه دهد
روش تحقیق این برنامه از نوع استدلال منطقی و براساس روش کل نگر و همه جانبه نگر اسلامی است که نسبت آن با دروس چهارگانه معماری بررسی میشود. این روش بهمنظور تحلیل مفاهیم و تطبیق آنها با أصول فرهنگ اسلامی ومقتضیات ایران در آموزش معماری به کار میرود. راهکارهای پیشنهادی ماحصل مطالعات تطبیقی در حوزه آموزش معماری در مراکزآموزشی مختلف در ایران و جهان و نشست های تخصصی با اساتید با تجربه (بیش از30 ساعت)، در حوزه آموزش معماری در گروه معماری دانشگاه علم و صنعت ایران است. برنامه آموزشی پیشنهادی به چهار رویکرد اصلی پرداخته است: رویکرد اول: فرآیندهای انسانی در معماری که طراحی معماری را از «کل به جزء» و از «ایده تا پدیده» بهطور علت و معلولی میبیند، رویکرد دوم: مکتب الهی اسلام که مفاهیم اسلامی مانند:" اعتقادات، احکام و ارزشهای " را در طراحی معماری لازم و ضروری می داند،رویکرد سوم: انتخاب ماده و صورت فرایندهای انسانی را وابسته به مجموع شرایط مکانی و زمانی دانسته و رعایت دستاوردهای علوم تجربی را لازم می داند و رویکرد چهارم: آمادگی و پیشزمینه آموزشی که شامل دروس مقدماتی نظری و مهندسی است تا دانشجویان را برای طراحی معماری آماده کند. این رویکردها نه تنها بهدنبال ایجاد هویت اسلامی و ایرانی در رشته معماری هستند، بلکه فرآیندهای انسانی و آثار معماری را از منظرزیبایی شناسی، فلسفه هنر و اصول سبک هنری از منظر اسلامی را نیز مورد بررسی قرار میدهند. در نهایت، هدف این برنامه،اصلاح سرفصل و محتوای دروس معماری در ایران برای تحقق "تمدن نوین اسلامی" از طریق آموزش اصولی و علمی است.
روش تحقیق این برنامه از نوع استدلال منطقی و براساس روش کل نگر و همه جانبه نگر اسلامی است که نسبت آن با دروس چهارگانه معماری بررسی میشود. این روش بهمنظور تحلیل مفاهیم و تطبیق آنها با أصول فرهنگ اسلامی ومقتضیات ایران در آموزش معماری به کار میرود. راهکارهای پیشنهادی ماحصل مطالعات تطبیقی در حوزه آموزش معماری در مراکزآموزشی مختلف در ایران و جهان و نشست های تخصصی با اساتید با تجربه (بیش از30 ساعت)، در حوزه آموزش معماری در گروه معماری دانشگاه علم و صنعت ایران است. برنامه آموزشی پیشنهادی به چهار رویکرد اصلی پرداخته است: رویکرد اول: فرآیندهای انسانی در معماری که طراحی معماری را از «کل به جزء» و از «ایده تا پدیده» بهطور علت و معلولی میبیند، رویکرد دوم: مکتب الهی اسلام که مفاهیم اسلامی مانند:" اعتقادات، احکام و ارزشهای " را در طراحی معماری لازم و ضروری می داند،رویکرد سوم: انتخاب ماده و صورت فرایندهای انسانی را وابسته به مجموع شرایط مکانی و زمانی دانسته و رعایت دستاوردهای علوم تجربی را لازم می داند و رویکرد چهارم: آمادگی و پیشزمینه آموزشی که شامل دروس مقدماتی نظری و مهندسی است تا دانشجویان را برای طراحی معماری آماده کند. این رویکردها نه تنها بهدنبال ایجاد هویت اسلامی و ایرانی در رشته معماری هستند، بلکه فرآیندهای انسانی و آثار معماری را از منظرزیبایی شناسی، فلسفه هنر و اصول سبک هنری از منظر اسلامی را نیز مورد بررسی قرار میدهند. در نهایت، هدف این برنامه،اصلاح سرفصل و محتوای دروس معماری در ایران برای تحقق "تمدن نوین اسلامی" از طریق آموزش اصولی و علمی است.
واژههای کلیدی: آموزش معماری-تمدن نوین اسلامی- فرهنگ ایرانی-اسلامی سازی دانشگاه
نوع مطالعه: كاربردي |
موضوع مقاله:
اصول راهبردی و راهکارهای عملی در معماری و شهرسازی اسلامی
دریافت: 1404/2/27 | پذیرش: 1404/4/26 | انتشار: 1404/10/1
دریافت: 1404/2/27 | پذیرش: 1404/4/26 | انتشار: 1404/10/1
فهرست منابع
1. قرآن کریم
2. آدمی، علی، و حاجیزاده، عبدالله. 1393.منطق ساختاری مفهوم آزادی عقیده در نظام اندیشه آیتالله جوادی آملی. فصلنامه انسانشناسی اجتماعی, 11(31): 5-26.
3. بنیاسدی باغمیرانی، مهدی و عسگری، علی. ۱۴۰۱. تأثیرپذیری آثار هنر و معماری در تمدن ایران اسلامی از حکمت و هنر متعالی، مطالعات بیداری اسلامی، ۱۱ (۳): ۷-۲۵.
4. بیریپور، علی، نصرآبادی، حسنعلی بختیار، و هاشمی، سید حسن. 1389. پستمدرن و اصلاحات برنامه درسی. رهیافتی نو در تعلیم و تربیت، رهیافتهای نو در آموزش ۵(۱): ۳۱-۶۴.
5. پروا، محمد و پیران، نجابت. 1402. بررسی نقش بازدید بر دانشجویان معماری، از نظر اساتید معماری (دروس تئوری-تاریخ، کارگاهی و تئوری فنی). فصلنامه معماری و محیط پایدار 1(1) : 57-72.
6. جاویدمهر، مهدی و هاشمپور، پریسا. ۱۳۹۸. بازنمود تأثیر هندسه بر حیاتپذیری فضاهای معماری، مورد مطالعاتی: فرهنگسراها. معماری و شهرسازی آرمانشهر، ۱۱(۲۵): ۱۳-۲۶.
7. حجت، عیسی. 1391. مشق معماری. چاپ دوم، تهران: مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.
8. حسینی، الههالسادات؛ فلامکی، محمدمنصور و حجت، عیسی. ۱۴۰۰. تبیین الگوی فرایند طراحی فردمحور و مدل آموزش طراحی معماری بر مبنای تفاوتهای شناختی یادگیرندگان. فصلنامه هویت شهر، 15(47): ۴۳-۵۸.
9. خاکی قصر، آزاده و پورمهدی قائم مقامی، حسین. ۱۳۹۷. تحلیل یک تجربه آموزشی در دروس پایه معماری: مرجعیت طبیعت در تمرین رجوع به گل آفتابگردان. هنرهای زیبا - معماری و شهرسازی، ۲۳(۱): ۹۳-۱۰۴.
10. خلیلی، علی. ۱۴۰۱. نقش آموزش و پرورش در تمدن نوین اسلامی؛ از منظر نظام تأمین نیاز. مطالعات میزان تمدنی انقلاب اسلامی، 1(۲): ۱۴۱-۱۵۹.
11. دانشپور، عبدالله و شیری، الهام. ۱۳۹۴. عناصر کلیدی، کارکردی شکلدهنده به هویت بافتهای تاریخی شهر ایرانی اسلامی. نقش جهان، 5(1): ۵۱-۶۲.
12. دانشگاه علم و صنعت ایران، دانشکده معماری و شهرسازی. ۱۴۰۳. برنامه درسی رشته کارشناسی ارشد پیوسته معماری. تهران: شورای عالی برنامهریزی آموزش عالی، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری.
13. رجبیپور، فاطمه؛ اخلاصی، احمد و یزدانفر، سید عباس. ۱۴۰۲. مولفههای مؤثر در طراحی مسکن پیشساخته: یک مرور سیستماتیک. هنرهای زیبا - معماری و شهرسازی، ۱(۲۸): ۶۳-۷۶.
14. رضازاده اردبیلی، مجتبی و ثابتفرد، مجتبی. ۱۳۹۲. بازشناسی کاربرد اصول هندسی در معماری سنتی؛ مطالعه موردی: قصر خورشید و هندسه پنهان آن. هنرهای زیبا - معماری و شهرسازی، 18(۱): ۲۹-۴۴.
15. سیفیان، محمد کاظم. ۱۳۷۶. اسراف و تبذیر در معماری. هنرهای زیبا - معماری و شهرسازی، 2(1): ۶۰-۶۳.
16. سیفیان، محمدکاظم. 1378. قالب و محتوا در معماری اسلامی. نشریه هنرهای زیبا، 12 (1): ۵۸-۶۰.
17. سیفیان، محمدکاظم، محمودی، محمدرضا. ١٣٨۶. محرمیت در معماری سنتی ایران. هویت شهر، ١ (١): ٣-١۴.
18. شیرآباد، بلیس اوشانا؛ اکبرینامدار، شبنم و نجفقلیپور کلانتری، نسیم. ۱۴۰۳. بررسی دیدگاههای بازشناسی مؤلفههای هویتساز معماری با تأکید بر همگرایی اقوام و ادیان (نمونه موردی: محلات مرکزی منتهی به خیابان امام ارومیه). مطالعات توسعه اجتماعی ایران، 5(2): ۹۱-۱۰۷.
19. عسگرنژاد، منیر و گذشتی، محمدعلی. ۱۳۹۳. بررسی بنمایههای زیباییشناسی هنر و ادبیات. زیباییشناسی ادبی، 5(20): ۱۶۳-۱۸۱.
20. غریبپور، ابراهیم. ۱۳۹۳. مقایسه تحلیلی ترسیم با دست و رایانه در فرآیند طراحی معماری. هنرهای زیبا - معماری و شهرسازی، 19(1): ۵-۱۴.
21. قلندریان گلخطمی، ایمان و حقیقتبین، مهدی. ۱۳۹۵. کاربرد فقه در تحقق منظر شهری امن. مطالعات شهر اسلامی، 14(55): ۶۹-۹۸.
22. کاظمی، جاوید و رعایت جهرمی، محمد. ۱۳۹۹. معماری بهمثابۀ فلسفه: معماری سالینگاروس در آیینۀ زیباییشناسی کانت. متافیزیک، 12(30): ۱۲۱-۱۳۶.
23. مطلبی، قاسم. ۱۳۸۵. بازشناسی نسبت فرم و عملکرد در معماری. هنرهای زیبا - معماری و شهرسازی، ۲۵(۲۵): ۳-۱۸.
24. مطهریالهامی، مجتبی. ۱۳۸۹. زیباشناسی و رهآورد هنری پیامبر اسلام. پژوهش معارف قرآنی، ۱(۳): ۶۷-۸۲.
25. مطیعی، بابک؛ مهدیزادهسراج، فاطمه و بایزدی، قادر. ۱۳۹۸. نقش همزمانی آموزش دروس پایه طراحی در ارتقای هوش هیجانی، خلاقیت و انگیزه تحصیلی دانشجویان معماری. تدریسپژوهی (فصلنامه علمی - پژوهشی)، ۷(۳): ۱۱۷-۱۳۹.
26. مقررات ملی ساختمان ایران. ۱۳۹۲. مبحث بیست و دوم: مراقبت و نگهداری از ساختمانها. تهران: وزارت راه و شهرسازی.
27. مهدویراد، محمدعلی و صادقی، حسن. ۱۳۹۳. تحلیل ارزششناختی بصیرت در حفاظت اطلاعات از دیدگاه قرآن و حدیث. پژوهشهای حفاظتی و امنیتی، ۹(۳): ۱-۲۲.
28. میرجانی، حمیدرضا و ندیمی، حسین. ۱۳۹۷. الگوی تجربۀ فعال در آموزش معماری: تدوین مدلی برای کسب دانش عملی طراحی از طریق رویکرد طراحانه به مصادیق معماری. مطالعات معماری ایران، ۷(۱۴): ۵-۲۰.
29. میرجعفری، سید شهابالدین. ۱۳۹۶. ارزیابی شاخصهای کیفیت، هزینه و زمان در سازههای فولادی سبک (مطالعه موردی: سازههای LSF در شهر یزد). مهندسی و مدیریت ساخت، ۲(۱): ۳۷-۴۲.
30. نقرهکار، سلمان و ابراهیمی، مهدی. ۱۴۰۳. تحقق معماری اسلامی از دیدگاه نظریۀ علم دینی (در جستوجوی مبانی نظری برای مکتب معماری اسلامی بهعنوان یکی از مؤلفههای تمدنسازی نوین اسلامی-ایرانی. باغ نظر، ۲۱(۱۴۱): ۴۳-۶۰.
31. نقرهکار، سلمان و معینمهر، صدیقه. ۱۳۹۹. پیشنهاد راهکارهایی برای اثربخشی آموزههای اسلامی بر دروس رشته معماری: نمونه موردی دروس مقدمات طراحی معماری بر اساس چهار رویکرد مصوّب شورای تحول شورایعالی انقلاب فرهنگی (اسلامیسازی، بومیسازی، کارآمدی و روزآمدی). پژوهشهای معماری اسلامی، ۸(۲۸): ۵۱-۶۶
32. نقرهکار، عبدالحمید. ۱۴۰۰. حکمت اسلامی در خلق آثار هنری، معماری و شهرسازی. تهران: انتشارات سروش.
33. نقیزاده، محمد. ۱۳۸۲. نیاز انسان امروز به هنر دینی. هنر دینی، ۵(۱۵): ۵۷-۷۴.
34. The Holy Quran
35. Adami, Ali., & Hajizadeh, Abdullah. (2014). Structural logic of the concept of freedom of belief in Ayatollah Javadi Amoli's system of thought. Journal of Religious Anthroplogy, 11(31), 5-26. Allameh Tabataba'i University.
36. Baniasadi Baghmirani, Mahdi., & Asgari, Ali. (2022). How are the works of art and architecture in the Islamic-Iranian civilization influenced by the sublime art and wisdom. Islamic Awakening Studies, 11(3), 7-25.
37. Beiramipour, Ali., Bakhtiar Nasrabadi, Hasan Ali., & Hashemi, Seyed. Hasan. (2010). Postmodernism and modification in curriculum. New Education Approaches, 5(1), 31-64.
38. Parva, Mohammad., & Piran, Najabat. (2023). Investigating the role of visiting students in architecture, from the perspective of architecture professors (theory-history, workshop and technical theory courses). Journal of Sustainable Architecture and Environment, 1(1), 57-72.
39. Javidmehr, Maliheh., & Hashempour, Parisa. (2019). The influence of geometry on the vitality of architecture: Case study - cultural centers. Armanshahr Architecture and Urban Development, 11(25), 13-26.
40. Hojjat, Isa. (2012). Mashq-e Memari (2nd ed.). Tehran: Tehran University Press.
41. Hosseini,Sadat. Elaheh., Falamaki, Mohammad. Mansour., & Hojjat, Isa. (2021). Explaining pattern of individual-centered design process and architectural design training model based on learners' cognitive differences. Hoviateshahr, 11(47), 43-58.
42. Khaki Ghasr, Azadeh., & Pour Mehdi Ghayem Maghami, Hossein. (2018). Analyze of an educational experience at courses of architecture in first year of education: Referring to nature in case of sunflower exercise. Journal of Fine Arts - Architecture and Urban Planning, 23(1), 93-104.
43. Khalili, Ali. (2022). The role of education in modern Islamic civilization: Problems and solutions.Interdisciplinary civilization studies of the Islamic revolution, 1(2), 141-159.
44. Daneshpour, Abdolhadi., & Shiri, Elham. (2015). Physical-Functional Components Comprising the Identity of Historical Texture of Iranian-Islamic City. Naqshejahan- Basic studies and New Technologies of Architecture and Planning, 5(1), 51-62.
45. Iran University of Science and Technology, Faculty of Architecture and Urban Planning. (2024). Curriculum for the Continuous Master's Program in Architecture. Tehran: Supreme Council for Higher Education Planning, Ministry of Science, Research and Technology.
46. Rajabipoor, Fateme., Ekhlassi, Ahmad., & Yazdanfar, Seyyed. Abbas. (2023). The effective components in prefabricated housing design: A systematic review. Journal of Fine Arts - Architecture and Urban Planning, 28(1), 63-76.
47. Rezazadeh Ardabili, M., & Sabetfard, M. (2013). Recognition of the application of geometric principles in traditional architecture: Case study - Qasr-e Khorshid and its hidden geometry. Journal of Fine Arts - Architecture and Urban Planning, 18(1), 29-44.
48. Seyfian, Mohammad Kazem. (1997). Wastefulness and extravagance in architecture. Journal of Fine Arts - Architecture and Urban Planning, 2(1), 60-63.
49. Seyfian, Mohammad Kazem. (1999). Form and content in Islamic architecture. Journal of Fine Arts - Architecture and Urban Planning, 12(1), 58-60.
50. Seyfian, Mohammad Kazem., & Mahmoudi Mohammad Reza. (2007). Privacy in traditional architecture of iran. Hoviatshahr (Journal of Identity of the City), 1(1), 3-14.
51. Shirabad, Belis. Oshana., Akbari Namdar, Shabnam., & Najafgholipour Kalantari, Nasim. (2024). Examination of the perspectives on recognizing identity-building components of architecture with an emphasis on the convergence of ethnicities and religions (Case study: Central neighborhoods leading to Imam Street, Urmia). Journal of Sustainable Urban & Regional Development Studies (JSURDS), 5(2), 91-107.
52. Asgarnejad, M., & Gozashti, M. A. (2014). An analysis of aesthetic foundations in art and literature. Literary Aesthetics, 20(5), 163-181.
53. Gharibpour, Afra. (2014). An analytical comparison of drawing by hand and computer in the architectural design process. Journal of Fine Arts - Architecture and Urban Planning, 19(1), 5-14.
54. Gholkhatami Qalandarian, Iman., & Haghighatbin, Mahdi. (2016). The application of Islamic jurisprudence in achieving a safe urban landscape. Shi'a studies, 14(55), 69-98.
55. Kazemi, Javid., & Raayat Jahromi, Mohammad. (2020). Salingaros architecture in the mirror of Kant's aesthetics. Metaphysics, 12(30), 121-136.
56. Matlabi, Ghasem. (2006). Revisiting the relationship between form and function in architecture. Journal of Fine Arts - Architecture and Urban Planning, 25(25), 3-18.
57. Motahari Elhami, Mojtaba. (2010). Aesthetics and the Artistic Gift of the Prophet. Quranic Knowledge Research, 3(1), 67-82.
58. Motiei, Babak., Mehdizadeh, Fatemeh., & Bayzidi, Ghader. (2019). The role of concurrent training in basic design courses on enhancing emotional intelligence, creativity and motivation of architecture students. Teaching Research (Scientific-Research Quarterly), 7(3), 117-139.
59. Iran National Building Regulations. (2013). Topic 22: Maintenance and building care. Tehran: Ministry of Roads and Urban Development.
60. Mahdavi Rad, Mohammad. Ali., & Sadeghi, Hasan. (2014). A value-oriented analysis of insight in information protection from the perspective of the Qur'an and Hadith. protectiv and security researches, 9(3), 1-22.
61. Mirjani, Hamid. R., & Nadimi, Hamid. (2018). Active Experience Model in Architectural Education A Method to Gain Practical Knowledge through Design-Oriented Experience of Architectural Examples. Iranian Architecture Studies, 7(14), 5-20.
62. Mirjafari, Seyed. Shahabaldin. (2017). Evaluation indexes quality, cost, and time at lightweight steel structures (Case study: LSF structures in Yazd city). Journal of Engineering and Construction Management, 2(1), 37-42.
63. Noghrehkar, Salman., & Ebrahimi, Mahdi. (2025). The realization of "Islamic architecture" from the perspective of the theory of "religious science" (In search of theoretical foundations for the "Islamic architecture school" as one of the components of the "new Islamic-Iranian civilization"). Bagh-e Nazar, 21(141), 43-60.
64. Noghrehkar, Salman., & Moeinmehr, Sedigheh. (2020). Suggest solutions for the effectiveness of Islamic teachings on architecture courses: Case study of architectural design basics based on the four approaches approved by the Transformation Council of the Supreme Council of the Cultural Revolution (Islamization, localization, efficiency, and updating). Journal of Researches in Islamic Architecture, 8(28), 51-66.
65. Noghrehkar, Abdolhamid. (2021). Islamic Wisdom in Creation of Works of Neo and Urbanism. Tehran: Soroush Publications.
66. Naghizadeh, Mohammad. (2003). The contemporary human's need for religious art. Religious Art, 5(15), 57-74.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
Journal of Researches in Islamic Architecture is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
