عنوان نشریه

مدل استوار نوین در مسئله ی موازنه ی زمان-هزینه گسسته

کیامرث فتحی هفشجانی

یکی از مسائل مهم در کنترل پروژه، برآورد دقیق زمان اتمام و هزینه ی اجرا و میزان منابع مصرفی در یک پروژه می باشد. به علت عدم قطعیت در کنترل پروژه هایی که در محیط بسیار متغیر اجرا می شوند، مدیریت پروژه ، اغلب ممکن است با صرف هزینه های اضافی زمان برخی از فعالیتها را کاهش داده تا زمان تکمیل پروژه را تسریع بخشد. مسئله ی موازنه ی زمان-هزینه، روشهای تعیین اقتصادی ترین زمان برای اجرای پروژه و بررسی میزان حساسیت تغییرات هزینه در مقابل تغییرات زمان می باشد. در این پژوهش ، یک مدل ریاضی کارامد و استوار برای مسئله ی موازنه زمان- هزینه گسسته، ارائه می گردد که در شرایط عدم قطعیت و غیر قابل پیش بینی همواره جوابهای نزدیک به بهینه داشته باشد. برای استوار کردن و حفظ کارایی مدل مفروض از روش بهینه سازی استوار و برای حل مدل از الگوریتم ژنتیک استفاده شده است. با بررسی نتایج آزمایشات برروی پروژه های مختلف، به استواری، دقت و کارایی روش پیشنهادی پی می بریم.

مدیریت ریسک اعتباری تحت عدم قطعیت با استفاده از یک روش ویکور فازی

محمد جعفر تارخ

در شرایط امروزی که بسیاری از بانک های داخلی کشور نوعی ریسک اعتباری را تجربه می کنند، استقرار یک سیستم مدیریت ریسک اعتباری به منظور کاهش مطالبات معوق بانک ها و حل مسأله عدم بازپرداخت وام های بانک مرکزی لازم و ضروری است. یکی از شرایط و ملزومات اساسی در استقرار یک سیستم مدیریت ریسک اعتباری ایجاد یک سیستم رتبه بندی اعتباری مناسب برای مشتریان است. سیستم پنج C اعتباری یکی از سیستم های معتبر رتبه بندی مشتریان است که می تواند بدین منظور مورد استفاده قرار گیرد. از سوی دیگر تلاش برای دستیابی به یک ابزار مناسب که برای پیاده سازی و اجرای این سیستم بکار رود، امری مهم و اجتناب ناپذیر است. روش ویکور یکی از روش های توانمند تصمیم گیری چند شاخصه است که می تواند برای اجرای سیستم پنج C اعتباری و حل مسأله رتبه بندی اعتباری مشتریان بکار گرفته شود. در این مقاله، یک روش ویکور که قادر است علاوه برتعیین مقادیر بهینه اوزان اهمیت شاخص ها، اوزان اهمیت فازی نظرات تصمیم گیرندگان را طی فرایند رتبه بندی اعتباری مشتریان لحاظ کند، ارائه شده است. روش پیشنهادی برای حل یک مثال عددی پیرامون مسأله رتبه بندی اعتباری مشتریان بانک ها استفاده شده و بموجب آن بهترین گزینه موجود برای اعطای تسهیلات در شرایط غیر قطعی تعیین شده است.

یافتن راه‌حل‌های مؤثر در مسائل بهینه‌سازی ترکیبی چندهدفه به کمک روش قیود ارتجاعی

رامین صادقیان

در این مقاله، یک فرایند کلی برای یافتن تمام راه حل های مؤثر از مسأله بهینه سازی ترکیبی چندهدفه تشریح می شود. این فرآیند بر پایه روش قیود ارتجاعی بوده و به شناسایی حدود هر هدف می پردازد. حدود اهداف، با حل مسائل برنامه ریزی عددصحیح تک هدفه، به دست می آیند. ابتدا روش قیود ارتجاعی بر روی مسأله دوهدفه و سپس بر روی مسأله سه هدفه بررسی شده و از این طریق به مسأله برنامه ریزی عددصحیح چندهدفه کلی تعمیم داده می شود. در این مقاله، جهت روشن تر شدن روش کار، یک مثال عددی شامل مسأله تخصیص با سه تابع هدف ارائه می گردد.

برنامه‌ریزی و زمان‌بندی سفارشات ناحیه نورد سرد مجتمع فولاد مبارکه

مهدی بیجاری

در صنعت فولاد که حجم عظیمی از ثروت، نیروی کار و انرژی مورد استفاده است،کوچکترین بهبود در برنامه ریزی می تواند اثرات چشمگیری در کاهش هزینه ها، کاهش مصرف انرژی، کاهش زمان تولید و زمان تحویل و افزایش رضایت مشتریان داشته باشد. در این تحقیق یک مدل برنامه ریزی ریاضی MIP جهت زمان بندی سفارشات بر روی ماشین ها در ناحیه نورد سرد ارائه شده است. برای شرایطی که حجم متغیرهای مسئله بسیار زیاد است و رایانه قادر به دادن جواب بهینه در زمان قابل قبول نیست، پس از بدست آمدن جواب اولیه حاصل از مدل، یکسری محدودیت به مدل اضافه شده و مدل مجدداً اجرا می شود. داده های واقعی ناحیه نورد سرد مجتمع فولاد مبارکه توسط این مدل در دو مرحله، بدون محدودیت صفر و یک و با محدودیت صفر و یک در برخی نقاط و اضافه کردن محدودیت های دیگر، با استفاده از نرم افزار GAMS حل شده و خروجی مورد نظر، یعنی میزان تولید هر محصول روی هر ماشین به تفکیک روز در افق زمانی سه ماهه بدست آمده است. در انتها با مقایسه مقادیر تولید شده واقعی با برنامه خروجی حاصل شده از مدل، کاهش قابل توجهی در حجم سفارشات به تأخیر افتاده و ظرفیت استفاده نشده ماشین ها نشان داده می شود.

الگوریتم جدیدی برای تحلیل حساسیت مسیر بحرانی در شبکه های پرت با درنظر گرفتن ریسک های موجود در پروژه

محمد تقی تقوی فرد

با پذیرش زمان احتمالی برای هر یک از فعالیت های پروژه در شبکه های پرت باید بپذیریم که مسیر بحرانی پروژه نیز ممکن است در طول اجرای آن به دفعات تغییر کند. درصورتیکه این تغییرات چند بار در طول پروژه و آن هم به صورت ناخواسته یا پیش بینی نشده اتفاق بیفتد مدیریت پروژه را دچار بحران جدی می کند و علاوه بر طولانی نمودن زمان پروژه هزینه سنگینی را نیز به ذینفعان آن تحمیل می نماید. هدف این مقاله ارائه الگوریتمی است که به عدم رخداد یا کاهش تغییرات ناخواسته در مسیر بحرانی پروژه کمک می نماید. در این الگوریتم، پس از شناسایی ریسک هر فعالیت و تحلیل کیفی و کمی جهت شناسایی ریسک های مهم و تاثیرگذار، زمان فعالیت ها با توجه به بروز هریک از حالات محتمل ریسک ها محاسبه شده و پس از آن با محاسبه پارامتری به نام MVC بازه ای را که هر فعالیت با قرار گرفتن در آن موجب تغییر مسیر بحرانی می شود، شناسایی کرده سپس با تکنیک های اقتصاد مهندسی و تصمیم گیری نتیجه گیری می شود که آیا در شرایط مختلف پیش بینی شده به مسیر بحرانی اجازه تغییر داده شود یا نه.

برونسپاری در مسئله ماشینهای موازی

فریبرز جولای

این تحقیق به بررسی مسئله زمانبندی ماشین های موازی با امکان برونسپاری می پردازد. تابع هدف مورد استفاده در این تحقیق مجموع زمان کل و هزینه برونسپاری است. به منظور حل مسئله مدل ریاضی مرتبط طراحی شده است. همچنین دو روش جستجوی ممنوع و بهینه سازی ذرات منطبق با مسئله پیشنهاد شده است.

ارزیابی سیستم تلفن گویا با استفاده از تکنیک شبیه سازی و طراحی آزمایش ها (DOE)

محمد صابر فلاح نژاد

در هر سازمانی، مدیریت برای نیل به اهداف خود به دنبال استقرار سیستم هایی می باشد تا فضای مناسب برای ارائه خدمت را فراهم نماید. از جمله مراکز ارائه کننده خدمات که در سال های اخیر مورد توجه واقع شده اند، مراکز تلفن گویا می باشند. روند توسعه و گسترش صنعت تلفن گویا به سمت پیچیده شدن این سیستم ها پیش می رود؛ لذا، مدیریت این سیستم ها و طراحی آن ها بسیار سخت و دشوار گشته است. هدف نوشتار حاضر، ارزیابی سیستم های تلفن گویا می باشد. در این راستا با پی بردن به مهم ترین مشکل در واحد های تلفن گویا، مدل شبیه سازی این سیستم طراحی شده و سپس اعتبار این مدل از لحاظ تطابق با واقعیت بررسی می شود. در نهایت به منظور ارائه راهکار هایی در جهت بهبود عملکرد سیستم موجود، با استفاده از طراحی آزمایش ها، سناریوهای پیشنهادی را شبیه سازی نموده و مدل بهبود یافته معرفی می شود.

یک الگوریتم شاخه و قیمت برای حل مساله گروه بندی واگن های باری راه آهن

مسعود یقینی

مساله گروه بندی واگن های باری یکی از مسائل مهم برنامه ریزی در حوزه راه آهن باری است. در این مقاله جهت حل این مساله، یک الگوریتم شاخه و قیمت که یک روش بهینه سازی دقیق می باشد، ارائه شده است. این روش مشابه روش شاخه و کران است، با این تفاوت که برای حل مسائل در هر شاخه، بجای استفاده از آزادسازی خطی از روش تولید ستون استفاده می شود. در روش تولید ستون که مبتنی بر تجزیه دانتزینگ-ولف است، مساله اولیه گروه بندی واگن ها به یک مساله اصلی و بر اساس تعداد تقاضاها به چندین مساله فرعی تجزیه می شود. با حل مساله اصلی، مقادیر دوگان محاسبه و به مسائل فرعی ارسال شده و با حل مسائل فرعی، مسیرهای جدید تولید و به مساله اصلی اضافه می شود. جهت ارزیابی این روش حل، چندین مساله نمونه تولید و حل شده و نتایج با جواب های بدست آمده از نرم افزار CPLEX مقایسه شده است. نتایج بدست آمده نشان دهنده کارایی الگوریتم پیشنهادی است.

به‌کارگیری ریاضیات تصمیم‌ در تخصیص بودجه‌های ارتباط با مشتری

امیر البدوی

به کارگیری ریاضیات تصمیم در تخصیص بودجه های ارتباط با مشتری حمیدرضا کوشا1 ,امیر البدوی2 چکیده: ریاضیات تصمیم (DC) رویکردی مبتنی بر قضاوت است که در مدل سازی دنیای واقعی، نظر مدیریت را نیز در نظر می گیرد. به عبارت دیگر، نظر مدیریت در مدل-سازی آنچه در دنیای واقعی اتفاق می افتد، به گونه ای اعمال می گردد که مدیر با مدل یکپارچه گردد. این شیوه مدل سازی نخستین بار توسط لیتل معرفی گردید و در حوزه های مختلف به خصوص در حوزه بازاریابی و ارتباط با مشتری به کار گرفته شد. هدف اصلی این تحقیق ارایه کاربرد رویکرد ریاضیات تصمیم در تخصیص بودجه-های ارتباط با مشتریان و بازاریابی است. در این مقاله پیشنهاد شده است که در صورت وجود اطلاعات بازار و پیچیدگی بالا از مدل های ترکیبی استفاده شود. مدل های ترکیبی طبق تعریف این مقاله علاوه بر آنکه از قضاوت مدیریت استفاده می کنند، از اطلاعات گذشته نیز حداکثر استفاده می نمایند و مدلی متکی بر داده های گذشته و قضاوت مدیریت فراهم می کنند. در این مقاله بر اساس رویکرد ترکیبی مدلی ساده برای تخصیص بودجه ارایه می شود. سپس رویکردی پیچیده تر برای تخصیص بودجه های ارتباط با مشتری متکی بر ریاضیات تصمیم و مدل زنجیره مارکوف ارایه می گردد. پیش بینی می شود که نتایج این تحقیق به تحلیل گران حوزه مدیریت ارتباط با مشتری کمک کند که بتوانند در مورد استفاده از مدل های ریاضی یا مدل های مبتنی بر قضاوت مدیریت، تصمیم گیری بهتری در خصوص نحوه تخصیص بودجه های ارتباط با مشتری داشته باشند. کلمات کلیدی: ریاضیات تصمیم (DC)، تخصیص بودجه ارتباط با مشتری، قضاوت مدیریت، رگرسیون، زنجیره مارکوف، ماتریس انتقال.

رفع خودهمبستگی درون پروفایل‌های خطی با استفاده از روشی نوین در تبدیل متغیرها

پریا سلیمانی

در سالهای اخیر درکنار تکنیکهای کنترل کیفیت یک یا چند متغیره، پایش پروفایل ها موردتوجه محققان وکاربران بسیاری قرارگرفته است. یک پروفایل رابطه بین متغیرپاسخ و متغیرمستقل است که در طول زمان کنترل می گردد. در بکارگیری روشهای پایش پروفایل ها همواره فرضیاتی موردنظر قرار دارد، یکی از مهمترین این فرضیات استقلال باقیمانده ها است، عدم برقراری این فرض برعملکرد بیشتر روشها به شدت اثرگذار است. محققان بسیاری سعی در رفع یا کاهش این اثرات داشته اند. در این مقاله راهکاری جدید جهت پایش پروفایل های خطی خودهمبسته در فاز2 پیشنهاد شده است و عملکرد آن به وسیله مطالعات شبیه سازی و شاخص متوسط طول دنبالهARL))، با روشهای مشابه ارائه شده، مقایسه گردیده است.